Κατά τη διάρκεια της 80ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) τον Σεπτέμβριο, οι Αφρικανοί ηγέτες επανέφεραν το αίτημα για μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΣΑΗΕ), ζητώντας μόνιμη έδρα για την Αφρική στο κορυφαίο όργανο λήψης αποφάσεων του ΟΗΕ. Οι φωνές των Αφρικανών ηγετών υποστηρίζονται από τον Παγκόσμιο Νότο, τις χώρες της Καραϊβικής και της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες επισημαίνουν ότι η σημερινή δομή του ΣΑΗΕ δεν είναι μόνο ξεπερασμένη, αλλά περιθωριοποιεί και μια ήπειρο που βρίσκεται στο επίκεντρο των σημερινών παγκόσμιων προκλήσεων.
Στην ομιλία του, ο Κενυάτης Πρόεδρος William Ruto ζήτησε τον τερματισμό αυτού που χαρακτήρισε ως “αδικαιολόγητη ιστορική ανισορροπία”, δηλώνοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις που τόσο χρειάζονται θα πρέπει να εγγυώνται στην Αφρική τουλάχιστον δύο μόνιμες έδρες στο ΣΑΗΕ.
Ο Νοτιοαφρικανός Πρόεδρος Cyril Ramaphosa προειδοποίησε ότι η τρέχουσα δομή του ΣΑΗΕ εδραιώνει την ανισότητα εις βάρος της παγκόσμιας δικαιοσύνης. Την ίδια στιγμή, ο Νιγηριανός Πρόεδρος Bola Tinubu χαρακτήρισε τον αποκλεισμό της Αφρικής ως κρίση αξιοπιστίας για τον ίδιο τον ΟΗΕ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι τα μοναδικά μόνιμα μέλη του ΣΑΗΕ, ενώ η Αφρική διαθέτει αυτήν τη στιγμή περιστρεφόμενα μέλη στο συμβούλιο σε μη μόνιμη θέση.
«Τα διακυβεύματα είναι υψηλά»
Σύμφωνα με τον Καθηγητή David Kikaya, ειδικό στις διεθνείς σχέσεις και μέλος του συμβουλίου του Πανεπιστημίου Southeastern Kenya, μια μόνιμη έδρα στο ΣΑΗΕ θα ενίσχυε όχι μόνο τη φωνή της Αφρικής σε θέματα παγκόσμιας ασφάλειας, αλλά θα έδινε επίσης στην ήπειρο διαπραγματευτική δύναμη στη διαμόρφωση των απαντήσεων σε συγκρούσεις, κλιματική αλλαγή και πανδημίες.
Ωστόσο, ο Kikaya προειδοποιεί ότι η Αφρική δεν μπορεί να προωθήσει μόνη της μεταρρυθμίσεις στον ΟΗΕ.
«Τα διακυβεύματα είναι υψηλά για τους Αφρικανούς ηγέτες, και για να επιτύχουν, θα χρειαστούν την πολιτική και διπλωματική καλή θέληση και υποστήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα», δήλωσε ο Kikaya στο RT.
Επισημαίνει ότι η Κίνα και η Ρωσία απολαμβάνουν τεράστιες διαπραγματευτικές δυνάμεις και παγκόσμια διπλωματική επιρροή, πάνω στις οποίες οι Αφρικανοί ηγέτες μπορούν να βασιστούν για να πιέσουν για μια μόνιμη έδρα στο ΣΑΗΕ.
«Στο πρόσφατο παρελθόν, τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία έχουν δείξει μια ευαισθησία προς την Αφρική μέσω επενδύσεων, και έχουν αποδειχθεί αληθινοί φίλοι της ηπείρου. Δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα με την Αφρική να έχει μια μόνιμη έδρα στο ΣΑΗΕ», πιστεύει.
«Παγκόσμιος οργανισμός που πρέπει να χορηγεί ίσα δικαιώματα σε όλα τα μέλη»
Η Δρ Constance Gikonyo, ερευνήτρια και ανώτερη λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Ναϊρόμπι, Σχολή Νομικής, υποστηρίζει ότι «ο αποκλεισμός της Αφρικής από το κορυφαίο σώμα λήψης αποφάσεων του ΟΗΕ δεν είναι απλώς μια παράλειψη, αλλά δομικός ρατσισμός ενσωματωμένος στην παγκόσμια διακυβέρνηση».
«Από το 1945, το μοντέλο κατανομής εξουσίας του ΣΑΗΕ έχει αποκλείσει την Αφρική, την πατρίδα άνω του 1,4 δισεκατομμυρίου ανθρώπων και βασικό συντελεστή στις παγκόσμιες αποστολές διατήρησης της ειρήνης», δήλωσε στο RT.
Η Δρ Gikonyo δηλώνει ότι ο ΟΗΕ δεν μπορεί να συνεχίσει να ανέχεται αυτό που χαρακτηρίζει ως «ένα ξεπερασμένο σύστημα αποκλεισμού».
«Ο ΟΗΕ είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός που πρέπει να χορηγεί ίσα δικαιώματα σε όλα τα μέλη και να σταματήσει να αντιμετωπίζει τις αφρικανικές χώρες ως επισκέπτες ή παρατηρητές», είπε.
Ωστόσο, παρόλο που η Αφρική επιδιώκει μεγαλύτερη επιρροή στο ΣΑΗΕ, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι εσωτερικές διαιρέσεις εντός της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ) και οι συγκρούσεις μεταξύ των κρατών μελών ενδέχεται να υπονομεύσουν τη συλλογική προσπάθεια της ηπείρου να παρουσιάσει ένα ενιαίο μέτωπο.
Η Αφρική πρέπει να σταματήσει «να μάχεται εσωτερικά»
Ο Denis Muniu, αναλυτής πολιτικής στο Global Centre for Policy and Strategy, δήλωσε στο RT ότι τα ανταγωνιστικά εθνικά συμφέροντα, οι περιφερειακές αντιπαλότητες και οι διαφορετικές ευθυγραμμίσεις με τις παγκόσμιες δυνάμεις είναι πιθανό να εκτροχιάσουν την ομοφωνία για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Αφρική στο ΣΑΗΕ, εάν χορηγηθούν μόνιμες έδρες.
«Έχουμε τη Συμφωνία Ezulwini, η οποία θεωρείται η επίσημη θέση της Αφρικής που ζητά δύο μόνιμες έδρες με δικαίωμα αρνησικυρίας και πέντε μη μόνιμες έδρες στο ΣΑΗΕ, αλλά τα κράτη μέλη της ΑΕ δεν έχουν συμφωνήσει ποτέ στην υλοποίησή της», σημείωσε ο Muniu.
Η Συμφωνία Ezulwini είναι η κοινή θέση της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ) που χρονολογείται από το 2005 και απαιτεί η Αφρική να λάβει τουλάχιστον δύο μόνιμες έδρες με δικαίωμα αρνησικυρίας και πέντε μη μόνιμες έδρες. Πήρε το όνομά της από την Ezulwini, μια κοιλάδα στην κεντρική Eswatini, όπου έγινε η συμφωνία.
Ο Muniu υποστηρίζει ότι η επιδίωξη της Αφρικής για μεγαλύτερη επιρροή στο ΣΑΗΕ θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό φιλοδοξία, εκτός αν η ήπειρος «σταματήσει να μάχεται εσωτερικά».
Ταυτόχρονα, ο Muniu επισημαίνει ότι οι μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές διαμορφώσεις παρουσιάζουν νέες ευκαιρίες στην Αφρική. Λέει ότι με τη συρρίκνωση της δυτικής επιρροής και την επέκταση της πολιτικής και οικονομικής εμβέλειας της Κίνας και της Ρωσίας στην Αφρική, η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων κλίνει προς την πολυπολικότητα, μια δυναμική που θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη της Αφρικής στον ΟΗΕ, ειδικά εάν η ήπειρος μιλήσει με μία φωνή.
Για να πετύχει η Αφρική την επιδίωξή της για μια μόνιμη θέση στο ΣΑΗΕ, η ήπειρος πρέπει πρώτα να διορθώσει την κατακερματισμένη ενότητά της και να επενδύσει σε στρατηγική διπλωματία, και τότε οι ηγέτες της θα μπορούν να προχωρήσουν από την απλή ρητορική σε συντονισμένη δράση. Σύμμαχοι όπως η Κίνα και η Ρωσία μπορούν να παρέμβουν για να βοηθήσουν την προώθηση της Αφρικής μόνο εάν οι ηγέτες της ηπείρου μιλήσουν με μία φωνή, συμφωνώντας για το ποιος θα εκπροσωπήσει την ήπειρο στο βασικό όργανο του ΟΗΕ.
«Τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο έχουν επικρίνει σταθερά την κυριαρχία των δυτικών δυνάμεων στον ΟΗΕ. Η Αφρική έχει ισχυρούς και αξιόπιστους συμμάχους σε αυτές τις δύο χώρες, επειδή είναι πιθανό να πιέσουν για την αναδιάρθρωση του ΣΑΗΕ ως στρατηγική νίκη για τα δικά τους παγκόσμια συμφέροντα», κατέληξε ο Muniu.
