Η Βρετανία βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών διπλωματικών προσπαθειών για την άρση του de facto αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ, μιας ζωτικής θαλάσσιας αρτηρίας που διακινεί περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κατά του Ιράν, με τις πρώτες επιθέσεις να πλήττουν την Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο αποκλεισμός του στενού από το Ιράν, του οποίου τα χωρικά ύδατα εκτείνονται εντός του, έχει προκαλέσει αλματώδη άνοδο στις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι, μια αύξηση περίπου 40% σε σύγκριση με την προπολεμική περίοδο. Αυτή η εξέλιξη έχει οδηγήσει σε αναγκαστική περικοπή της βιομηχανικής παραγωγής και σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας σε πολλές χώρες, με τη Μαλαισία να δίνει το παράδειγμα, αναθέτοντας σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους την εργασία από το σπίτι.
Στο πλαίσιο αυτό, η Βρετανία φιλοξενεί εικονικές συνομιλίες με περίπου 40 χώρες, με στόχο τη χάραξη στρατηγικών για την επαναλειτουργία του Στενού. Στις συνομιλίες αυτές, που συντονίζει ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper, συμμετέχουν χώρες όπως η Γαλλία, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Ιταλία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αρχικά, οι ευρωπαϊκές χώρες δίσταζαν να εμπλακούν, φοβούμενες την εμπλοκή στον πόλεμο, ωστόσο η κλιμακούμενη κρίση στις τιμές ενέργειας τις ώθησε να συμμετάσχουν στην βρετανική πρωτοβουλία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετέχουν στις συνομιλίες αυτές. Ο πρόεδρος Trump, σε δηλώσεις του, τόνισε ότι δεν είναι ευθύνη των ΗΠΑ να ανοίξουν το Στενό, καλώντας τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν δράση και να εξασφαλίσουν τη δική τους προμήθεια πετρελαίου.
Στην ατζέντα των συνομιλιών περιλαμβάνονται η αξιολόγηση διπλωματικών και πολιτικών μέτρων για την αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας, την ασφάλεια των πλοίων και των ναυτικών, καθώς και την ομαλοποίηση της κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Μετά τη διπλωματική συνάντηση, αναμένεται να συναντηθούν και στρατιωτικοί σχεδιαστές για να εξετάσουν πώς μπορούν να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες για να καταστεί το Στενό προσβάσιμο και ασφαλές μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την εξασφάλιση της απαλλαγής της θαλάσσιας οδού από νάρκες και την προστασία των δεξαμενόπλοιων κατά τη διέλευσή τους.
Ενώ ο στόχος είναι η επαναφορά της κανονικότητας, η επαναλειτουργία του Στενού δεν αναμένεται να είναι εύκολη. Το Ιράν έχει θέσει ως προϋπόθεση για κατάπαυση του πυρός τη διεθνή αναγνώριση του δικαιώματός του στην άσκηση εξουσίας επί του Στενού. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Ιράν έχει ήδη αρχίσει να λειτουργεί ένα σύστημα “διοδίων” για τον έλεγχο της κυκλοφορίας των πλοίων. Η αποτελεσματικότητα του νέου συνασπισμού υπό τη Βρετανία παραμένει αμφίβολη, εάν δεν επιτευχθεί κάποια συμφωνία με το Ιράν. Ωστόσο, η συμμαχία αυτή μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην παροχή ασφάλειας για την εμπορική ναυσιπλοΐα μετά το τέλος των εχθροπραξιών, με την προϋπόθεση της διάθεσης πολεμικών πλοίων από τα μέλη της.
