Η Ουγγαρία, υπό την ηγεσία του Βίκτορ Όρμπαν, βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, καθώς οι βουλευτικές εκλογές της 12ης Απριλίου αναμένονται να καθορίσουν το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρατηρητές από όλη την ήπειρο εκφράζουν την ανησυχία τους για τον ρόλο της χώρας, η οποία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Al Jazeera, έχει μπλοκάρει επανειλημμένα την κοινή εξωτερική πολιτική, την άμυνα, την ενέργεια και τη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ.
Υπό την πρωθυπουργία του Βίκτορ Όρμπαν, η Ουγγαρία έχει αρνηθεί να συμμετάσχει στην κοινή πολιτική ασύλου και στους κοινούς μηχανισμούς άμυνας της ΕΕ. Επιπλέον, αντιτάχθηκε στην ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές, συνεχίζοντας παράλληλα τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Έχει επίσης ασκήσει βέτο στην έναρξη ενταξιακών συνομιλιών με την Ουκρανία, καθώς και σε ένα πακέτο δανείων ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ίδια χώρα.
Οι παρατηρητές τονίζουν ότι η έκβαση των εκλογών, είτε επικρατήσει το κόμμα Fidesz του Όρμπαν, που βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 16 χρόνια, είτε η αντιπολίτευση, αναμένεται να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον τρόπο διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Υπάρχουν δύο κυβερνήσεις στην ΕΕ [Ουγγαρία, Σλοβακία] και μία εκτός αυτής [Βόρεια Μακεδονία], οι οποίες είναι φανατικά Τραμπιστικές και ταυτόχρονα φανατικά φιλορωσικές», δήλωσε ο Άγγελος Συρίγος, βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Αθήνα, αναφερόμενος στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αντιτίθεται στην ΕΕ. «Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η απειλή του βέτο ωθεί τα κράτη να βρουν αμοιβαία αποδεκτές λύσεις. Εμείς δεν θέλουμε βέτο. Ο Όρμπαν βάζει συνεχώς βέτο», πρόσθεσε, ορίζοντας το Fidesz ως «ένα κόμμα που αντιτίθεται στον τρόπο λειτουργίας της ΕΕ».
Από την άλλη πλευρά, ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου κόμματος Tisza, Πέτερ Μάγκιαρ, επιδιώκει ισχυρότερο ευρωπαϊκό προσανατολισμό και προτείνει τη διεξαγωγή δεσμευτικού δημοψηφίσματος για την ένταξη της Ουκρανίας. Επίσης, επιθυμεί την καταπολέμηση της διαφθοράς, την απελευθέρωση δισεκατομμυρίων ευρώ σε παγωμένα κονδύλια της ΕΕ και τον τερματισμό της αποχώρησης της Ουγγαρίας από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το κόμμα Tisza κατέχει περίπου το 50% της λαϊκής ψήφου, περίπου 10 μονάδες μπροστά από το Fidesz. Ωστόσο, ακόμη και αν ο Όρμπαν απομακρυνθεί από την εξουσία, υπάρχουν και άλλοι «ανελεύθεροι» ηγέτες στην Ευρώπη, όπως ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο ή ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, που μπορεί να διεκδικήσουν τον ρόλο του «μπλοκαριστή».
Για τον λόγο αυτό, ορισμένοι βλέπουν ως θετική πλευρά στην καριέρα του Όρμπαν ως «ταραχοποιού» της συναίνεσης το γεγονός ότι έχει αναγκάσει την ΕΕ να εξελιχθεί με πρακτικό τρόπο. Σε σύνοδο κορυφής τον Δεκέμβριο του 2023, για παράδειγμα, ο Όρμπαν κλήθηκε να αποχωρήσει από την αίθουσα, ώστε οι ηγέτες της ΕΕ να μπορέσουν να ανακηρύξουν ομόφωνα την Ουκρανία υποψήφια χώρα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, επηρέασαν τον Όρμπαν με την υπόσχεση να του απελευθερώσουν 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε μπλοκαρισμένη χρηματοδότηση της ΕΕ. «Υπάρχουν τέτοιου είδους ad hoc δομές… απλά στέλνεις τον Βίκτορ για έναν καφέ όταν έχεις μια πολύ σημαντική απόφαση να πάρεις», δήλωσε η Καταλίν Μίκλοσι, καθηγήτρια Jean Monnet στις Σπουδές Ανατολικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, προσθέτοντας ότι «τα μέλη της ΕΕ άρχισαν να γίνονται πιο πρακτικά».
Στην περίπτωση που ο Όρμπαν παραμείνει στην εξουσία, η ΕΕ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο να παρακάμψει το βέτο του – ή οποιουδήποτε άλλου – με την έκδοση ενός συνόλου 26 διμερών δανείων προς την Ουκρανία από τα υπόλοιπα μέλη. Υπήρξαν και άλλες περιπτώσεις όπου η ΕΕ παρέκαμψε την αντίσταση. Το 2010, όταν η Ελλάδα έγινε το πρώτο μέλος της ευρωζώνης που χρεοκόπησε, απειλώντας την επιβίωση του κοινού νομίσματος, άλλα μέλη της ΕΕ επέκτειναν μια σειρά διμερών δανείων, γνωστά ως Greek Loan Facility, επειδή τότε η ΕΕ δεν διέθετε κοινό ταμείο για τα μέλη της ευρωζώνης σε δύσκολη οικονομική κατάσταση.
Αυτή η ευελιξία θα είναι απαραίτητη για να συνεχιστεί η μάχη της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας. «Αν [αυτά τα κεφάλαια] δεν απελευθερωθούν, ελπίζουμε σε μια εναλλακτική λύση, αλλιώς ο ουκρανικός στρατός θα υποχρηματοδοτηθεί», δήλωσε πρόσφατα ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Le Monde.
Η ΕΕ έχασε την ευκαιρία για μια δομική εξέλιξη όταν τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και την Ολλανδία απέρριψαν ένα σύνταγμα το 2005 που θα αντικαθιστούσε την ομοφωνία με την ψηφοφορία ειδικής πλειοψηφίας. Αυτό έχει δώσει στον Όρμπαν τη δύναμη να εκτροχιάσει κοινές αποφάσεις. Ωστόσο, η ΕΕ συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από κρίσεις. Το 2020, για παράδειγμα, εξέδωσε τον πρώτο κοινό ομόλογο για την τόνωση μιας οικονομίας που είχε πληγεί από την πανδημία COVID-19. Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, διοχέτευσε χρήματα στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και τελικά στοχεύει στο να γίνει μια αμυντική ένωση. «Υπάρχει μια πολύ ισχυρή πεποίθηση ότι η Ρωσία θα στραφεί εναντίον μας μετά το 2030 περίπου», δήλωσε η Μίκλοσι, «Έτσι, βιαζόμαστε… η Ουκρανία είναι η ζώνη προστασίας, και πολεμούν για εμάς».
Ο ρόλος της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή άμυνα έχει βοηθήσει στη συσπείρωση της υποστήριξης της ΕΕ γι’ αυτήν, αλλά υπάρχουν όρια στην ad hoc μέθοδο της πρακτικής εξέλιξης. Ο Όρμπαν συμφώνησε σε ένα δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία τον περασμένο Δεκέμβριο, αφού του υποσχέθηκαν ότι η Ουγγαρία, μαζί με τη Σλοβακία και την Τσεχική Δημοκρατία, δεν θα χρειαζόταν να το υποστηρίξει. Όμως, τον περασμένο μήνα ανακάλεσε απότομα – μια πρωτοφανής κίνηση στην ευρωπαϊκή πολιτική – επειδή η Ουκρανία αρνήθηκε να επισκευάσει τον αγωγό Druzhba που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στην Ουγγαρία, μετά από μια κατά λάθος βομβιστική επίθεση από τη Ρωσία. Μια ταραχώδης σύνοδος κορυφής δεν τον έκανε να υποχωρήσει.
Ακόμη και αν ο Μάγκιαρ κερδίσει, όπως λένε οι Ουκρανοί, δεν θα έχουν άμεση πρόσβαση στο δάνειο. «Τον Δεκέμβριο του 2025, υπήρξε μια πρώτη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση υποσχέθηκε αυτά τα χρήματα το συντομότερο δυνατό, ξεκινώντας από τον Ιανουάριο του 2026», δήλωσε η Βικτώρια Βτοβντένκο, συν-επικεφαλής του προγράμματος Future of Ukraine στο Κέντρο Γεωπολιτικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. «Αυτό δεν συνέβη ποτέ, όπως γνωρίζουμε ήδη, και τώρα δεν συμβαίνει ξανά. Πιθανόν, εφικτά, αυτό θα συμβεί μόνο τον Ιούνιο», ανέφερε.
Ωστόσο, μια νίκη του Tisza σε αυτό το κλίμα θα είχε τεράστιο ψυχολογικό αντίκτυπο και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, δήλωσε ο S.M. Amadae, επισκέπτης καθηγητής Παγκόσμιας Πολιτικής στο Κέντρο Μελέτης Υπαρξιακού Κινδύνου του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. «Θα ήταν μια μεγάλη δόση εμπιστοσύνης στην ΕΕ», είπε ο Amadae. «Υπάρχει μια υπαρξιακή απειλή για αυτό το σύνολο αξιών πάνω στο οποίο βασίζεται η ΕΕ. Αλλά νομίζω ότι είναι περισσότερο η κρυφή διάβρωση του αυταρχισμού, του λαϊκισμού της ακροδεξιάς, ο οικονομικός αποκλεισμός των ανθρώπων που δεν είναι μέρος της οικονομικής πίτας», ανέφερε. «Δεν νομίζω ότι προέρχεται από εισβολή της Ρωσίας». «Θα υπάρξει ένα μεγάλο αίσθημα, ‘μπορούμε να κάνουμε πράγματα’. Φανταστείτε όλες αυτές τις αμέτρητες διαδηλώσεις με ανθρώπους να παρελαύνουν· θα υπάρξει ένα αίσθημα ιδιοκτησίας πάνω στο μέλλον της Ουγγαρίας», δήλωσε ο Amadae. Πιστεύει ότι αυτό θα μπορούσε επίσης να έχει αντίκτυπο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ αντιμετωπίζει αρνητικές δημοσκοπήσεις στις εκλογές για το Κογκρέσο των ΗΠΑ αυτόν τον Νοέμβριο.
Μπορεί ο Πέτερ Μάγκιαρ να τα καταφέρει; Το Fidesz έχει επίσης παραποιήσει τις εκλογικές περιφέρειες για να αυξήσει την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. «Υπάρχει το βαθύ κράτος, υπάρχουν οι λεγεώνες της διαφθοράς, του ολιγοπωλίου, η διοχέτευση χρημάτων στους στενούς κύκλους του Όρμπαν», δήλωσε ο Amadae στο Al Jazeera. «Θα ήμουν επιφυλακτικά απαισιόδοξος και θα έλεγα ότι είναι πολύ δύσκολο να συλλάβω πώς αυτό θα μπορούσε να αλλάξει. Και ίσως αυτό συμβαίνει επειδή γνωρίζουμε όλοι ότι το κόμμα Fidesz βρίσκεται στην εξουσία εδώ και τόσο καιρό, που είναι μια αποτυχία της φαντασίας μας».
