Η αεροπορική πρόσβαση στην Ινδία, μια χώρα με φιλόδοξους στόχους για την οικονομική προσιτότητα των ταξιδιών, αντιμετωπίζει πλέον σημαντικά εμπόδια, καθώς οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων έχουν εκτοξευθεί. Ενώ η κυβέρνηση είχε θέσει ως στόχο να καταστήσει τις αερομεταφορές προσβάσιμες ακόμη και σε όσους δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα απαραίτητα, όπως παπούτσια, πλέον η πραγματικότητα απέχει πολύ από αυτή τη φιλοδοξία.
Ο Salman Shahid, ο οποίος ταξιδεύει συχνά μεταξύ Srinagar και Νέου Δελχί για τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις, βιώνει άμεσα αυτή την αλλαγή. Πριν την πανδημία COVID-19, ένα μονόδρομο εισιτήριο από το Srinagar στο Νέο Δελχί κόστιζε περίπου 3.300 ρουπίες (περίπου 37,20 δολάρια). Σήμερα, το ίδιο εισιτήριο ξεπερνά τις 5.000 ρουπίες (περίπου 56 δολάρια), με περιορισμένες πλέον επιλογές ωρών. Αυτή η αύξηση κατά 50% στα αεροπορικά ναύλα έχει μειώσει δραστικά τη συχνότητα των ταξιδιών του, από τέσσερα ταξίδια μετ’ επιστροφής το μήνα σε μόλις δύο. Αναπολώντας την εποχή που κατάφερε να αγοράσει εισιτήριο για μόλις 1.700 ρουπίες (19 δολάρια) κατά τη διάρκεια μιας προσφοράς το 2019, δηλώνει ότι τέτοιες τιμές μοιάζουν πλέον με όνειρο.
Αυτή η τάση επιβεβαιώνεται και από μελέτες. Σύμφωνα με έρευνα του Airports Council International (ACI) που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, η Ινδία παρουσίασε αύξηση 43% στα εγχώρια αεροπορικά ναύλα στο πρώτο εξάμηνο του 2024 σε σύγκριση με το 2019, τη δεύτερη υψηλότερη στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού και Δυτικής Ασίας μετά το Βιετνάμ. Οι διεθνείς ναύλοι αυξήθηκαν επίσης κατά 16%, κατατάσσοντας την Ινδία στην τρίτη θέση. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στην υψηλή ζήτηση, τον περιορισμένο ανταγωνισμό σε ορισμένες διαδρομές και την αύξηση 38% στο κόστος της αεροπορικής κηροζίνης (ATF) από το 2019.
Η Vandana Singh, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αεροπορικών Βιομηχανιών της Ινδίας (FAII), τονίζει ότι η συνεχής αύξηση των αεροπορικών τιμών «δεν αντικατοπτρίζει θετικά την προσβασιμότητα της αεροπορίας στην Ινδία» και προειδοποιεί ότι τα μεσαία και οικονομικά ασθενέστερα τμήματα της κοινωνίας κινδυνεύουν να αποκλειστούν πλήρως από τα αεροπορικά ταξίδια.
Το πρόγραμμα UDAN (Ude Desh ka Aam Nagrik – “Ας Πετάξει ο Κοινός Πολίτης”), που ξεκίνησε το 2016 με στόχο την επέκταση των αεροπορικών υποδομών και την καθιέρωση προσιτών τιμών, μοιάζει πλέον να έχει γίνει ένα «κούφιο σύνθημα». Η δήλωση του Πρωθυπουργού Narendra Modi το 2017, «Θέλω να βλέπω ανθρώπους που φορούν παντόφλες να πετούν με αεροπλάνο», αποκτά μια ειρωνική χροιά.
Παρόλο που ο αριθμός των πόλεων και των κοινοτήτων που συνδέονται αεροπορικώς έχει διπλασιαστεί, από 74 το 2014 σε 157 το 2024, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτό κρύβει μια βαθύτερη κρίση. Ο συνολικός όγκος επιβατών παραμένει υψηλός, αλλά η αύξηση των τιμών οδηγεί πολλούς μεμονωμένους επιβάτες στη μείωση των ταξιδιών τους. Ο Rohit Kumar, αεροπορικός οικονομολόγος, επισημαίνει ότι η αύξηση των ναύλων έχει «απομακρύνει σιωπηλά τις χαμηλότερες και κατώτερες μεσαίες τάξεις από τους αιθέρες».
Σημαντικό ρόλο στην αύξηση των τιμών παίζει και ο περιορισμένος ανταγωνισμός. Η κατάρρευση ή η συγχώνευση πολλών αεροπορικών εταιρειών, όπως η Go First και η Jet Airways, καθώς και οι δυσκολίες της SpiceJet, έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου κυρίαρχες αεροπορικές εταιρείες μπορούν να καθορίζουν αυθαίρετα τις τιμές. Η ιδιωτικοποίηση της Air India και η συγχώνευσή της με την Vistara και την AirAsia India, δημιούργησαν ένα ολιγοπώλιο, όπου πλέον η IndiGo και η Air India ελέγχουν το 91% της αγοράς.
Επιπλέον, οι υψηλοί φόροι στην αεροπορική κηροζίνη (ATF), οι οποίοι αποτελούν περίπου το 45% της τιμής των αεροπορικών εισιτηρίων, συμβάλλουν καθοριστικά στο πρόβλημα. Οι τιμές καυσίμων στην Ινδία είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες σε διεθνή κέντρα, λόγω της προστιθέμενης αξίας, των κεντρικών φόρων κατανάλωσης και πρόσθετων τελών. Επιπλέον, οι επιβάτες επιβαρύνονται με διάφορες χρεώσεις, όπως τέλος ανάπτυξης αεροδρομίου, τέλος υπηρεσιών επιβατών, τέλος ασφάλειας αεροπορίας, τέλος τερματικού σταθμού και χρέωση περιφερειακής συνδεσιμότητας, οι οποίες, αν και ατομικά μικρές, αθροιστικά επιβαρύνουν σημαντικά.
Η διεθνής κοινότητα, όπως η International Air Transport Association (IATA), έχει εκφράσει την ανάγκη για μεγαλύτερη σαφήνεια στο φορολογικό σύστημα της Ινδίας. Οι ειδικοί, όπως ο Amjad Ali, αναφέρουν ότι η αύξηση των τιμών από το 2020 και μετά είναι ραγδαία, καθιστώντας τα ταξίδια, ακόμη και σε κοντινές διαδρομές, πολύ πιο ακριβά. Η μείωση των εκπτώσεων, όπως η κατάργηση της μεγάλης έκπτωσης για φοιτητές από την Air India μετά την ιδιωτικοποίησή της, επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, οδηγώντας σε εμφανή μείωση των φοιτητών που ταξιδεύουν αεροπορικώς.
Συνολικά, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Ινδία, αντί να καθιστά την αεροπορία πιο προσιτή, την καθιστά όλο και περισσότερο μια «πτήση φαντασίας» για την πλειονότητα των 1,4 δισεκατομμυρίων πολιτών της.
