Η προσέγγιση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην εξωτερική πολιτική συχνά απορρίπτεται ως χαοτική ή ακανόνιστη. Στην πραγματικότητα, αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη μετατόπιση που είναι απίθανο να εξαφανιστεί όταν φύγει από το αξίωμα. Κάτω από την επιφάνεια κρύβεται μια συνεπής κοσμοθεωρία, διαμορφωμένη από τον λαϊκισμό και τον εθνικισμό, η οποία κερδίζει σταθερά έδαφος, τόσο εντός των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και παγκοσμίως.
Αυτή η μετατόπιση έχει ήδη αρχίσει να αναδιαμορφώνει μακροχρόνιους θεσμούς. Πουθενά δεν είναι αυτό πιο εμφανές από τη σχέση της Ουάσινγκτον με τους Ευρωπαίους συμμάχους της. Για δεκαετίες, η αμερικανική εξωτερική πολιτική βασιζόταν σε μια απλή παραδοχή: οι συμμαχίες, ιδίως το ΝΑΤΟ, αποτελούσαν το θεμέλιο της αμερικανικής ισχύος και επιρροής. Αυτή η συναίνεση διατηρήθηκε ανεξαρτήτως κομματικών γραμμών για σχεδόν 80 χρόνια. Σήμερα, αυτό το θεμέλιο καταρρέει.
Ο Τραμπ δεν είναι απλώς σκεπτικιστής απέναντι στις συμμαχίες, αλλά αμφισβητεί ανοιχτά την αξία τους. Η αντίδρασή του στην άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να υποστηρίξουν τις στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν ήταν χαρακτηριστική. Γράφοντας στο Truth Social, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ ως «χάρτινη τίγρη» και κατηγόρησε τους Αμερικανούς συμμάχους για δειλία. «Όλοι συμφωνούν μαζί μας, αλλά δεν θέλουν να βοηθήσουν. Και εμείς, ως Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να το θυμόμαστε αυτό», δήλωσε. Το μήνυμα είναι ευθύ: αν οι σύμμαχοι δεν δράσουν όταν η Ουάσινγκτον τους καλεί, τότε η θέση τους ως σύμμαχοι τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να αποσυρθούν από το ΝΑΤΟ. Αυτό που εκτυλίσσεται είναι πιο σταδιακό, και ενδεχομένως πιο σημαντικό – μια σιωπηρή αποδόμηση της παραδοσιακής δομής της συμμαχίας. Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις αυτής της μετατόπισης: πιο αιχμηρή ρητορική, λιγότερες επαφές υψηλού επιπέδου και σχέδια για μείωση του αμερικανικού ρόλου εντός του συστήματος διοίκησης του ΝΑΤΟ. Αυτό δεν είναι πλέον απλώς πολιτικό θέατρο.
Ακόμη και όταν περιοριζόταν από το Κογκρέσο, όπως στην απόφαση να εμποδίσει μια ταχεία μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, η κυβέρνηση έχει προσαρμόσει τις τακτικές αντί να εγκαταλείψει τον στόχο της. Ο περιορισμός στη μείωση των επιπέδων των στρατευμάτων κάτω από 76.000 επιβραδύνει τη διαδικασία, αλλά δεν αλλάζει την κατεύθυνσή της. Ο ευρύτερος στόχος παραμένει σαφής: η μεταφορά της ευθύνης στην Ευρώπη.
Ένα βασικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι η σταδιακή μεταβίβαση του επιχειρησιακού ελέγχου. Οι μεταρρυθμίσεις στην ολοκληρωμένη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Σύντομα, και οι τρεις επιχειρησιακές διοικήσεις της συμμαχίας θα τελούν υπό την ηγεσία Ευρωπαίων. Αυτό σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τον μετασχηματισμό του ΝΑΤΟ σε έναν οργανισμό υπό ευρωπαϊκή ηγεσία.
Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκαταλείψουν τον κεντρικό τους ρόλο στον σχεδιασμό δυνάμεων και τη διοίκηση, οι συνέπειες θα είναι βαθιές. Το ΝΑΤΟ μπορεί να παραμείνει άθικτο σε μορφή, αλλά η ουσία του θα αλλάξει. Η Ουάσινγκτον δεν θα ηγείται πλέον της συμμαχίας όπως παλιά.
Αυτό δεν είναι απλώς θέμα προτιμήσεων ενός προέδρου. Ο Τραμπ αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση στην αμερικανική κοινή γνώμη. Υπάρχει αυξανόμενη κόπωση στις Ηνωμένες Πολιτείες με την ιδέα της εγγύησης της ασφάλειας των άλλων. Χρόνια δαπανηρών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, αυξανόμενο εθνικό χρέος και πιεστικές εγχώριες ανησυχίες έχουν καταστήσει τον παραδοσιακό ρόλο του παγκόσμιου εγγυητή όλο και πιο αντιδημοφιλή.
Μην το εκλαμβάνετε ως απομονωτισμό. Οι πρόσφατες επιθέσεις κατά του Ιράν δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον παραμένει πρόθυμη να χρησιμοποιήσει βία όταν το επιλέγει. Η αλλαγή είναι πιο διακριτική, και πιο ουσιαστική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν πλέον να δεσμεύονται από υποχρεώσεις. Οι συμμαχίες και οι θεσμοί που κάποτε καθόρισαν την αμερικανική ηγεσία θεωρούνται πλέον περιορισμοί. Το αναδυόμενο μοντέλο είναι αυτό της ηγεσίας χωρίς δεσμεύσεις: η ικανότητα να ενεργεί κανείς ελεύθερα, χωρίς να δεσμεύεται από τα συμφέροντα ή τις προσδοκίες των εταίρων. Αυτή είναι μια θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση στις διεθνείς σχέσεις. Αφήνει το ΝΑΤΟ σε αβέβαιη θέση, επίσημα ακόμη άθικτο, αλλά ολοένα και περισσότερο κενό περιεχομένου. Με τον καιρό, η συμμαχία μπορεί να επιβιώσει. Αλλά δεν θα είναι πλέον ο ίδιος οργανισμός που καθόρισε τη διατλαντική σχέση για γενιές. Και είναι μακριά από βέβαιο ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη για αυτό που ακολουθεί.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά από το Kommersant, και μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από την ομάδα του RT.
