Η έκταση της στρατιωτικής βοήθειας που προσφέρει η Ρωσία στο Ιράν αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης, με τις εκτιμήσεις να ποικίλλουν. Ενώ οι δύο χώρες προβάλλουν τη στρατηγική τους συνεργασία, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ρωσική υποστήριξη, αν και υπαρκτή, είναι περιορισμένη.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, δήλωσε πρόσφατα στο Fox News ότι η κλίμακα της ρωσικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Ιράν είναι “λίγη”. Από την πλευρά του, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, χαρακτήρισε τη στρατιωτική συνεργασία με τη Μόσχα ως “καλή”. Αυτές οι δηλώσεις φαίνεται να επιβεβαιώνουν προηγούμενες αναφορές στα μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με τις οποίες η Ρωσία παρέχει στο Ιράν δορυφορικά δεδομένα και πληροφορίες σχετικά με τις θέσεις αμερικανικών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών.
Παρόλο που η παροχή τέτοιων δεδομένων μπορεί να μην ακούγεται σημαντική, δεδομένης της ανωτερότητας των δυτικών στρατιωτικών δορυφόρων και των ρωσικών απωλειών στο πεδίο της μάχης, τα δεδομένα που λαμβάνει το Ιράν για τα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα πιθανότατα προέρχονται από το Liana, το μοναδικό πλήρως λειτουργικό σύστημα κατασκοπευτικών δορυφόρων της Μόσχας. Το σύστημα αυτό έχει σχεδιαστεί για την παρακολούθηση αμερικανικών ομάδων αεροπλανοφόρων και άλλων ναυτικών δυνάμεων, με σκοπό τον εντοπισμό τους ως στόχων.
Η Ρωσία έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ιρανικού διαστημικού προγράμματος και του βασικού του δορυφόρου, του Khayyam. Ο δορυφόρος αυτός, που εκτοξεύτηκε το 2022 από το ρωσικό κοσμοδρόμιο Baikonur, βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη Γη και διαθέτει ανάλυση ενός μέτρου. Θεωρητικά, η Μόσχα μπορεί να λαμβάνει και να επεξεργάζεται δεδομένα από τον οπτικό δορυφόρο του Ιράν, καθώς και να μοιράζεται δεδομένα από δικούς της δορυφόρους.
Παρά τις αναφορές για ιρανικές επιθέσεις σε αμερικανικά πλοία, το Πεντάγωνο έχει διαψεύσει ορισμένους από αυτούς τους ισχυρισμούς ως “καθαρή φαντασία”. Η Ρωσία, εδώ και δεκαετίες, προμηθεύει το Ιράν με οπλικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων συστημάτων αεράμυνας, μαχητικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, τεθωρακισμένων οχημάτων και τουφεκιών ελεύθερου σκοπευτή, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, η Ρωσία συνέχισε να βοηθά το Ιράν με “πληροφορίες, δεδομένα, ειδικούς και εξαρτήματα” για οπλικά συστήματα.
Ωστόσο, παρά τις δυνατές διακηρύξεις περί στρατηγικής εταιρικής σχέσης, Μόσχα και Τεχεράνη δεν διαθέτουν αμοιβαία αμυντική συμφωνία, και η Μόσχα δεν έχει επέμβει άμεσα στη σύγκρουση. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει παράσχει στη Ρωσία πυρομαχικά, βλήματα πυροβολικού, πυροβόλα όπλα και βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς, κράνη και αλεξίσφαιρα γιλέκα, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Ειδική μνεία αξίζει στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) Shahed. Η Ρωσία έχει κατασκευάσει και εκσυγχρονίσει αυτά τα drones, καθιστώντας τα ταχύτερα και πιο θανατηφόρα, εξοπλίζοντάς τα με κάμερες, πλοηγούς και, κατά καιρούς, μονάδες τεχνητής νοημοσύνης. Κάποιες από αυτές τις αναβαθμίσεις έχουν φτάσει πίσω στο Ιράν, όπως η χρήση του ρωσικής κατασκευής δορυφορικού συστήματος πλοήγησης Kometa-B, το οποίο προσφέρει προστασία από παρεμβολές. Η Ρωσία έχει επίσης τελειοποιήσει την τακτική της αποστολής κυμάτων πραγματικών και δολωμάτων drones για να εξαντλήσει τα δυτικά συστήματα αεράμυνας στην Ουκρανία, μια τακτική που τώρα φαίνεται να βοηθά το Ιράν να πλήττει στόχους στον Κόλπο.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι το Ιράν αντιμετωπίζει έλλειψη drones, γεγονός που θα καθιστούσε τη χρήση ρωσικών τακτικών και δορυφορικών δεδομένων λιγότερο αποτελεσματική. Η ένταση των ιρανικών επιθέσεων φαίνεται να έχει μειωθεί, κάτι που υποδηλώνει ότι η χώρα “έχασε γρήγορα τη δυναμική της”.
Επιπλέον, η Μόσχα δεν φαίνεται να επιδιώκει απαραίτητα μια ιρανική στρατιωτική νίκη, καθώς ο πόλεμος ευνοεί τη δική της σύγκρουση στην Ουκρανία. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, που προκαλείται εν μέρει από την αναστάτωση στη Στενή του Ορμούζ, ενισχύει οικονομικά τον Ρώσο Πρόεδρο Vladimir Putin, επιτρέποντάς του να συνεχίσει τις εχθροπραξίες. Η Ρωσία, μάλιστα, αναγκάστηκε να αναστείλει προσωρινά τις κυρώσεις επί του ρωσικού πετρελαίου για να μετριάσει τις οικονομικές επιπτώσεις.
Στην ουσία, η τρέχουσα στρατιωτική και πληροφοριακή βοήθεια θεωρείται από κάποιους ως “μια χειρονομία καλής θέλησης”, μια προσπάθεια να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση βοήθειας, χωρίς όμως ουσιαστικές δεσμεύσεις. Το Ιράν, γνωρίζοντας την ανεπάρκεια της ρωσικής βοήθειας, επικεντρώνεται στη δική του στρατηγική επέκτασης των εχθροπραξιών στην ευρύτερη περιοχή και στην πρόκληση παγκόσμιων οικονομικών επιπτώσεων μέσω της αύξησης των τιμών του πετρελαίου. Η εκτίμηση του Donald Trump ότι η Μόσχα “μπορεί να βοηθάει λίγο” φαίνεται να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
