Το Πακιστάν αναδείχθηκε ως η χώρα με τη χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως για το 2025, με τις συγκεντρώσεις επικίνδυνων λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων, γνωστών ως PM2.5, να φτάνουν έως και 13 φορές πάνω από τα συνιστώμενα επίπεδα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Αυτό προκύπτει από ετήσια έκθεση που δημοσίευσε η IQAir, ελβετική εταιρεία παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα.
Σύμφωνα με την έκθεση, μόλις 13 χώρες και εδάφη κατάφεραν να διατηρήσουν τους μέσους όρους των λεπτών σωματιδίων κάτω από τις οδηγίες του ΠΟΥ, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τα επτά που είχαν επιτύχει τον προηγούμενο χρόνο. Η IQAir άντλησε δεδομένα από 9.446 πόλεις σε 143 χώρες, περιοχές και εδάφη, με τη συντριπτική πλειοψηφία (130 από 143) να αποτυγχάνουν να τηρήσουν το πρότυπο του ΠΟΥ.
Το πρότυπο του ΠΟΥ βασίζεται στη μέτρηση λεπτών σωματιδίων διαμέτρου 2,5 μικρομέτρων ή λιγότερο. Το συνιστώμενο όριο για υγιή ποιότητα αέρα είναι κατά μέσο όρο 5 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο PM2.5. Στο Πακιστάν, ο μέσος όρος ήταν 67,3 μικρογραμμάρια, ενώ το 2024 είχε καταγραφεί 73,7 μικρογραμμάρια.
Τα σωματίδια PM2.5 αποτελούν σημαντική αιτία πρόωρων γεννήσεων, ενώ η παρατεταμένη έκθεση έχει συνδεθεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η άνοια, η νόσος του Πάρκινσον και η νόσος του Αλτσχάιμερ.
Η Μπαγκλαντές και η Τατζικιστάν κατέλαβαν τη δεύτερη και τρίτη θέση στη λίστα των πιο μολυσμένων χωρών, ενώ το Τσαντ, που ήταν η χώρα με τη χειρότερη ατμόσφαιρα το 2024, βρέθηκε στην τέταρτη θέση το 2025. Ωστόσο, η φαινομενική μείωση των επιπέδων PM2.5 εκεί αποδίδεται πιθανότατα σε κενά στα δεδομένα.
Η αμερικανική κυβέρνηση, επικαλούμενη περιορισμούς στον προϋπολογισμό, διέκοψε ένα παγκόσμιο πρόγραμμα παρακολούθησης που συγκέντρωνε δεδομένα ρύπανσης από κτίρια των πρεσβειών και προξενείων της. Αυτή η απόφαση αφαίρεσε μια κύρια πηγή δεδομένων για πολλές χώρες με προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με αποτέλεσμα το Μπουρούντι, το Τουρκμενιστάν και το Τόγκο να αποκλειστούν από την έκθεση του 2025 λόγω ελλιπών πληροφοριών.
Η Λόνι, πόλη στη βόρεια Ινδία, ανακηρύχθηκε ως η πιο μολυσμένη πόλη παγκοσμίως για το 2025, με μέσο όρο PM2.5 112,5 μικρογραμμάτων ανά κυβικό μέτρο. Δεύτερη στην κατάταξη βρέθηκε η Χοτάν στην περιοχή Σιντζιάνγκ της βορειοδυτικής Κίνας, με επίπεδα 109,6 μικρογραμμάτων. Όλες οι 25 πιο μολυσμένες πόλεις του κόσμου εντοπίστηκαν στην Κίνα, την Ινδία και το Πακιστάν.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το 14% των πόλεων πληρούσε το πρότυπο ποιότητας αέρα του ΠΟΥ το 2025, μειωμένο από 17% τον προηγούμενο χρόνο. Ανάμεσα στις 13 χώρες που τήρησαν την οδηγία του ΠΟΥ πέρυσι, περιλαμβάνονται η Αυστραλία, η Ισλανδία, η Εσθονία και ο Παναμάς.
Η Λαοτία, η Καμπότζη και η Ινδονησία κατέγραψαν σημαντικές μειώσεις στα PM2.5 σε σύγκριση με το 2024, κυρίως λόγω πιο υγρού και ανεμώδους καιρού που προκλήθηκε από το φαινόμενο La Niña. Στη Μογγολία, οι μέσες συγκεντρώσεις PM2.5 μειώθηκαν κατά 31% φτάνοντας τα 17,8 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο. Συνολικά, 75 χώρες κατέγραψαν χαμηλότερα επίπεδα PM2.5 το 2025 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ 54 χώρες παρουσίασαν υψηλότερες μέσες συγκεντρώσεις.
Οι πυρκαγιές, που τροφοδοτούνται από την κλιματική αλλαγή, αποτέλεσαν βασικό παράγοντα επιδείνωσης της παγκόσμιας ποιότητας του αέρα το 2025, με τα ρεκόρ καύσης βιομάζας στην Ευρώπη και τον Καναδά να απελευθερώνουν περίπου 1.380 μεγατόνους άνθρακα.
