Το εκτοξευόμενο χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί «υπαρξιακή απειλή για το μέλλον του έθνους μας», σύμφωνα με προειδοποίηση του προέδρου της Επιτροπής Προϋπολογισμού της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς το αθροιστικό δανειακό ποσό ξεπέρασε τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής από το Τέξας, Jodey Arrington, τόνισε την περασμένη εβδομάδα ότι χρειάστηκαν σχεδόν δύο αιώνες για να συγκεντρωθεί χρέος ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων στις ΗΠΑ, ενώ μόλις μερικές δεκαετίες αργότερα, το Υπουργείο Οικονομικών δαπανά αυτό το ποσό κάθε χρόνο μόνο για την εξυπηρέτηση των τόκων του χρέους.
Για το οικονομικό έτος 2025, το Υπουργείο Οικονομικών κατέβαλε 1,22 τρισεκατομμύρια δολάρια σε τόκους επί του χρέους, και για το οικονομικό έτος 2026, η κυβέρνηση έχει ήδη καταβάλει 520 δισεκατομμύρια δολάρια. Έως το 2036, το ποσό αυτό αναμένεται να φτάσει τα 2,1 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, σύμφωνα με υπολογισμούς του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου.
Πράγματι, το χρέος των ΗΠΑ δεν είχε φτάσει το ορόσημο του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, φτάνοντας τα 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια επί προεδρίας Ronald Reagan.
Όπως επισημαίνει ο Arrington: «Χρειάστηκαν περίπου 200 χρόνια για να συσσωρευτεί το πρώτο 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Τώρα προσθέτουμε αυτό το ποσό μέσα σε λίγους μήνες. Κάθε παιδί στην Αμερική σήμερα φέρει ένα μερίδιο 530.000 δολαρίων σε αυτό το χρέος – ένα συντριπτικό κληροδότημα που πρέπει να αναστρέψουμε. Επιδεινώνοντας το πρόβλημα, ξοδεύουμε πλέον πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως μόνο για τόκους εξυπηρέτησης του χρέους μας – περισσότερο από ολόκληρο τον αμυντικό προϋπολογισμό και τριπλάσιο από το ποσό όταν ανέλαβε ο Biden».
Ο Arrington δεν είναι μόνος στην ανησυχία του για την οικονομική πορεία της χώρας. Προσωπικότητες από τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, όπως ο Jamie Dimon και ο Ray Dalio, έχουν προειδοποιήσει για μια «αναμέτρηση» που προκαλείται από το χρέος, ενώ και ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Jerome Powell, έχει εκφράσει την ανάγκη για μια «σοβαρή συζήτηση» σχετικά με το θέμα.
Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα απόψεων σχετικά με τις μεθόδους που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο του δανεισμού και του σχετικού κόστους τόκων. Για παράδειγμα, η Επιτροπή για ένα Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό έχει υποστηρίξει ένα ομοσπονδιακό ενοποιημένο δημοσιονομικό έλλειμμα ίσον ή μικρότερο από 3% του ΑΕΠ, το οποίο αυτή τη στιγμή κυμαίνεται περίπου στο 6%. Αυτή η ιδέα έχει υποστηριχθεί από βουλευτές όπως οι Bill Huizenga και Scott Peters, συν-πρόεδροι του Δικομματικού Δημοσιονομικού Φόρουμ – μάλιστα, ολόκληρη η συντονιστική επιτροπή του φόρουμ έχει υιοθετήσει την ιδέα και έχει καταθέσει ψήφισμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο Arrington έχει ζητήσει μια πιο αυστηρή προσέγγιση. Η πρόταση για έλλειμμα 3% του ΑΕΠ ορίζεται πιο χαλαρά ως στόχος: ο Arrington θέλει να ανοίξει μια συζήτηση για την προσθήκη δημοσιονομικής ευθύνης στο ίδιο το σύνταγμα της χώρας.
Είπε την περασμένη εβδομάδα: «Εδώ είναι η θλιβερή, νηφάλια και εκπληκτική αλήθεια: παρά τον επείγοντα χαρακτήρα της δημοσιονομικής μας κρίσης, το Κογκρέσο είναι παράλυτο – ανίκανο να ανταποκριθεί στην επείγουσα ανάγκη της στιγμής. Έτσι, αν η Ουάσινγκτον δεν ενεργήσει, τότε είναι καιρός να κοιτάξουμε πέρα από την πρωτεύουσα της χώρας μας. Οι Ιδρυτές μας έδωσαν μια άλλη οδό στο Άρθρο V του Συντάγματος, εξουσιοδοτώντας τις πολιτείες και τον αμερικανικό λαό να παρέμβουν και να απαιτήσουν δημοσιονομική πειθαρχία.
«Καλώ το Κογκρέσο να συγκαλέσει μια Συνέλευση του Άρθρου V. Είναι καιρός να αποκατασταθεί η λογική στην πρωτεύουσα της χώρας μας και να αναστραφεί η κατάρα που βαραίνει αυτή τη χώρα.»
Μια Συνέλευση του Άρθρου V επιτρέπει τροποποιήσεις στο Σύνταγμα, για παράδειγμα, στοχεύοντας στον δανεισμό και στις κυβερνητικές δαπάνες. Εάν τα δύο τρίτα των νομοθετικών σωμάτων των πολιτειών υποβάλουν αίτηση, τότε το Κογκρέσο πρέπει να συγκαλέσει μια συνέλευση, με επιπλέον τα τρία τέταρτα των πολιτειών να απαιτούνται για την έγκριση της τροπολογίας ώστε να γίνει νομική απαίτηση.
Άλλες προσεγγίσεις
Στη μνήμη πρόσφατων γεγονότων, πρόεδροι έχουν προσπαθήσει να διορθώσουν τη δημοσιονομική θέση των ΗΠΑ. Ο Πρόεδρος Obama επέβλεψε τη δημιουργία της δικομματικής Εθνικής Επιτροπής για τη Δημοσιονομική Ευθύνη και Μεταρρύθμιση, ευρύτερα γνωστής ως Επιτροπή Simpson-Bowles (ή Bowles-Simpson). Η επακόλουθη έκθεση έκανε αρκετές συστάσεις: Μείωση των διακριτικών δαπανών, αναμόρφωση της φορολογικής νομοθεσίας και αναμόρφωση των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης.
Ο Πρόεδρος Trump έχει προτείνει ορισμένες ασυνήθιστες μεθόδους για την επαναφορά της ισορροπίας στα βιβλία. Για παράδειγμα, έχει διαφημίσει ένα σχέδιο “Gold Card”, μια πολιτική βίζας που θα χρεώνει τους πλούσιους μετανάστες 5 εκατομμύρια δολάρια για πράσινη κάρτα, συν μια διαδρομή προς την ιθαγένεια.
«Ένα εκατομμύριο κάρτες θα αξίζει 5 τρισεκατομμύρια δολάρια, και αν πουλήσουμε 10 εκατομμύρια κάρτες, αυτό είναι συνολικά 50 τρισεκατομμύρια δολάρια. Λοιπόν, έχουμε 35 τρισεκατομμύρια δολάρια χρέος, οπότε αυτό θα ήταν ωραίο», δήλωσε ο Trump πέρυσι.
Ομοίως, οι δασμοί εισήχθησαν ως τρόπος αντιστάθμισης ορισμένων απωλειών εσόδων από νομοσχέδια όπως το One Big Beautiful Bill Act. Πράγματι, ενώ τα σχέδια δασμών του Trump αποδείχθηκαν αντιδημοφιλή σε ξένες κυβερνήσεις, οι οικονομολόγοι παρ’ όλα αυτά υποδέχονται τις «ιδιόρρυθμες» μεθόδους για την αύξηση του εισοδήματος της Αμερικής. Όπως δήλωσε προηγουμένως στο Fortune ο καθηγητής Wharton Joao Gomes: «Δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι [ο Trump και η διοίκησή του] φέρνουν παράξενες μορφές εσόδων που αλλάζουν την εικόνα του χρέους».
