Η Κόστα Ρίκα προχώρησε για πρώτη φορά στην ιστορία της στην έκδοση υπηκόων της στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα δικαστούν για αδικήματα που σχετίζονται με τη διακίνηση ναρκωτικών και τη συνωμοσία. Μεταξύ των εκδοθέντων είναι και ο Celso Gamboa, 49 ετών, πρώην δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου (2016-2018) και υφυπουργός Δικαιοσύνης (2015-2016).
Η κυβέρνηση του Προέδρου Rodrigo Chaves Robles χαιρέτισε τις εκδόσεις ως ένα σημαντικό βήμα για την απονομή δικαιοσύνης. “Η Κόστα Ρίκα στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα: κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιεί την εθνικότητά μας για να αποφύγει τη δικαιοσύνη”, δήλωσε ο Γενικός Εισαγγελέας Carlo Diaz, αναγνωρίζοντας ότι μεταξύ των “εξέχοντων προσώπων” που εκδόθηκαν περιλαμβάνονται άτομα υψηλού προφίλ.
Μέχρι το 2025, το Σύνταγμα της Κόστα Ρίκα απαγόρευε την έκδοση υπηκόων για δίωξη στο εξωτερικό. Ωστόσο, μια συνταγματική τροποποίηση που προώθησε η κυβέρνηση Chaves, εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο με 44 ψήφους υπέρ. Οι υποστηρικτές της αλλαγής τόνισαν την ανάγκη καταπολέμησης της αυξανόμενης εγκληματικότητας και της διαφθοράς στο δικαστικό σύστημα, ενώ οι επικριτές εξέφρασαν ανησυχίες για σκληρές τακτικές που δεν αντιμετωπίζουν τις ρίζες του προβλήματος.
Η τροποποίηση αφορά ειδικά υπόπτους για διακίνηση ναρκωτικών και “τρομοκρατία”, και θέτει όρια: οι ύποπτοι δεν μπορούν να εκδοθούν αν αντιμετωπίζουν θανατική ποινή ή ποινές άνω των 50 ετών φυλάκισης. Αυτή η εξέλιξη εντάσσεται σε μια ευρύτερη περιφερειακή τάση για αυστηρότερες μεθόδους καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος στη Λατινική Αμερική. Σημειώνεται ότι τον Απρίλιο του 2024, το Εκουαδόρ ενέκρινε, μέσω δημοψηφίσματος, την έκδοση πολιτών του στις ΗΠΑ, με την πρώτη έκδοση να λαμβάνει χώρα τον Ιούλιο του 2025.
Η πρώτη έκδοση από την Κόστα Ρίκα αφορούσε τον Gamboa και τον συνεργό του, Edwin Lopez Vega, γνωστό ως “Pecho de Rata” (Στήθος Αρουραίου). Και οι δύο συνελήφθησαν την ίδια ημέρα και οδηγήθηκαν σε αεροσκάφος της DEA με προορισμό το Τέξας. Ο Πρόεδρος Chaves Robles κατηγόρησε τον Gamboa ότι εκπροσωπεί την “κορυφή του παγόβουνου” της διαφθοράς στο πολιτικό σύστημα. Ο Gamboa, από την πλευρά του, δήλωσε ότι οι κατηγορίες εναντίον του είναι “κακόπιστες” και ότι θα καταθέσει εναντίον άλλων κυβερνητικών παραγόντων, εφόσον διασφαλιστεί η ασφάλειά του και της οικογένειάς του.
Πριν από τις δικαστικές και εισαγγελικές του θέσεις, ο Gamboa κατείχε σημαντικά αξιώματα σε διάφορες προεδρικές διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένης της θέσης διευθυντή πληροφοριών και εθνικής ασφάλειας υπό την πρόεδρο Laura Chinchilla, και υπουργού δημόσιας ασφάλειας υπό τον πρόεδρο Luis Guillermo Solis. Τον Ιούνιο του 2025, συνελήφθη βάσει προσωρινού εντάλματος από το ανατολικό διαμέρισμα του Τέξας. Στη συνέχεια, η αμερικανική κυβέρνηση τον κατηγόρησε για παραγωγή και διανομή κοκαΐνης με προορισμό τις ΗΠΑ, καθώς και για σχετικές κατηγορίες συνωμοσίας. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ανέφερε ότι ο Gamboa συνεργάστηκε με τον Lopez Vega για τη διευκόλυνση διεθνών επιχειρήσεων διακίνησης ναρκωτικών.
Η Κόστα Ρίκα έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ επί προεδρίας Donald Trump. Μετά την ανάληψη της δεύτερης θητείας του Trump, η χώρα υπήρξε από τις πρώτες που δέχτηκαν πτήσεις εκπατρισμού Αμερικανών πολιτών, στο πλαίσιο της πολιτικής μαζικών απελάσεων. Επίσης, η Κόστα Ρίκα προχώρησε στην απέλαση Κουβανών διπλωματών, ως μέρος της εκστρατείας πίεσης κατά της Κούβας. Πρόσφατα, ο Πρόεδρος Chaves συμμετείχε σε σύνοδο κορυφής για την ασφάλεια στο Mar-a-Lago, προσκεκλημένος του Trump.
