Ο Yegia Teshyan, συντονιστής του Cluster Περιφερειακών και Διεθνών Σχέσεων στο Issam Fares Institute of Public Policy and International Relations του Αμερικανικού Πανεπιστημίου της Βηρυτού, μίλησε στον Fyodor Lukyanov, εκδότη του Russia in Global Affairs, για τον αυξανόμενο κίνδυνο μεγάλης σύρραξης στον Λίβανο.
Με τη Χεζμπολάχ να ανοίγει ένα δεύτερο μέτωπο εναντίον του Ισραήλ και τις ανησυχίες για ευρύτερη περιφερειακή κλιμάκωση να κλιμακώνονται, ο Λίβανος βρίσκεται και πάλι στο χείλος του γκρεμού. Ο Teshyan σκιαγραφεί τα πιθανά σενάρια, από μια περιορισμένη σύγκρουση έως μια πλήρη εισβολή, και προειδοποιεί για βαθιές εσωτερικές διαιρέσεις που θα μπορούσαν να αποδειχθούν εξίσου επικίνδυνες με οποιαδήποτε εξωτερική απειλή. Η συνέντευξη ετοιμάστηκε για την εκπομπή “International Review” στο τηλεοπτικό δίκτυο Russia 24.
Ο Fyodor Lukyanov ρώτησε τον Yegia Teshyan εάν αναμένονταν από το Ισραήλ μια πλήρης επιχείρηση στον Λίβανο και ποιες ήταν οι προθέσεις της λιβανέζικης κυβέρνησης. Ο Teshyan απάντησε ότι αυτό αποτελεί το κρίσιμο ερώτημα. Την προηγούμενη εβδομάδα, η Χεζμπολάχ συντόνισε επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ με το IRGC, εκτοξεύοντας περίπου 100 ρουκέτες από διάφορες τοποθεσίες του Λιβάνου, όχι μόνο από τον νότο. Αυτό αιφνιδίασε τους Ισραηλινούς και πολλούς αναλυτές, δεδομένης της ζημιάς που έχει υποστεί η Χεζμπολάχ τα δύο τελευταία χρόνια.
Σχετικά με την πιθανότητα εισβολής και τα πιθανά σενάρια, ο Teshyan επισήμανε ότι η πιθανότητα μιας πλήρους εισβολής ή μιας άμεσης αντιπαράθεσης μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ αυξάνεται. Πολλά άτομα στον Λίβανο εξετάζουν τώρα ένα εύρος πιθανών σεναρίων αντί να αναμένουν ένα σαφές αποτέλεσμα.
Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει έντονες αλλά περιορισμένες ανταλλαγές, συμπεριλαμβανομένων εκτεταμένων αεροπορικών επιδρομών στις νότιες συνοικίες της Βηρυτού, στοχευμένες επιχειρήσεις και δολοφονίες, καθώς και συνεχιζόμενες συγκρούσεις στα σύνορα. Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει μια περιορισμένη χερσαία εισβολή. Το Ισραήλ έχει ανακοινώσει ότι κατέχει δεκαοκτώ τοποθεσίες στον νότιο Λίβανο, σε σύγκριση με πέντε πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, υπάρχει και αυξανόμενη ανησυχία ότι το Ισραήλ μπορεί να επεκτείνει την εκστρατεία του, όπως το 2006 και το 1982, διευρύνοντας τη ζώνη κατοχής και εισβάλλοντας στον νότιο Λίβανο για να εξοντώσει την ηγεσία και τις δυνατότητες της Χεζμπολάχ.
Πολλοί εξακολουθούν να θυμούνται την καταστροφή του πολέμου του 2006 και φοβούνται ότι θα μπορούσε να συμβεί ξανά. Αυτή η ανησυχία εντείνεται από τη σοβαρή οικονομική κρίση της χώρας, την οικονομική κατάρρευση και τα εύθραυστα κρατικά θεσμικά όργανα. Ως εκ τούτου, το θέμα της εσωτερικής συνοχής είναι κρίσιμο. Ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, πανεπιστήμια και διάφορα δίκτυα προετοιμάζουν αθόρυβα σχέδια έκτακτης ανάγκης, ειδικά σε απάντηση στον αυξανόμενο αριθμό εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων.
Η ατμόσφαιρα στον Λίβανο χαρακτηρίζεται από άγχος και βαθιά ανησυχία, αλλά πάνω απ’ όλα υπάρχει οξεία κοινωνική πόλωση. Ο Teshyan ανησυχεί όχι μόνο για το τι μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια ενός μελλοντικού πολέμου, αλλά και για τις συνέπειές του. Υπενθυμίζεται το 2008, όταν ξέσπασαν συγκρούσεις στη Βηρυτό. Η κοινωνία ήταν βαθιά διαιρεμένη: ορισμένοι υποστήριζαν ότι η Χεζμπολάχ πρέπει να αφοπλιστεί πριν από διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, ενώ άλλοι, ιδιαίτερα εντός της σιιτικής κοινότητας, το βλέπουν ως έναν υπαρξιακό πόλεμο. Λένε ότι αν είναι γραφτό να πεθάνουν, θα πάρουν μαζί τους και τη χώρα. Αυτές οι απόψεις εκφράζονται πλέον ανοιχτά, γεγονός που είναι πολύ επικίνδυνο.
Ορισμένοι βλέπουν αυτόν τον πόλεμο ως μέρος ενός μακροχρόνιου ιστορικού αγώνα, κάνοντας παραλληλισμούς με γεγονότα όπως η Καρμπάλα. Άλλοι τον βλέπουν μέσα από ένα περιφερειακό πρίσμα, υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή διασφαλίζει στη Χεζμπολάχ λόγο σε τυχόν μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Υπάρχει ένα ρητό: “Αν δεν είσαι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, είσαι στο μενού.” Από αυτή την οπτική γωνία, είναι προτιμότερο να είσαι παρών. Τουλάχιστον έτσι το βλέπει η Χεζμπολάχ.
Μια άλλη άποψη, που συμμερίζονται άλλες κοινότητες και κόμματα της αντιπολίτευσης, είναι ότι αυτός δεν είναι πόλεμος του Λιβάνου. Τον θεωρούν μια σύγκρουση δι’ αντιπροσώπων, με τον Λίβανο να βρίσκεται στο επίκεντρο, μια βαθιά καταστροφική θέση.
Υπάρχουν τρία πιθανά αποτελέσματα.
Το πρώτο είναι ένας περιορισμένος πόλεμος που θα ακολουθηθεί από διαπραγματευόμενη κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, δεν αναμένεται κατάπαυση του πυρός στο εγγύς μέλλον. Το Ισραήλ είναι πιθανό να προωθηθεί περαιτέρω. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν πιστεύουν ότι η λιβανέζικη κυβέρνηση μπορεί να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ. Ο στρατός απλώς στερείται την ικανότητα και τα βαριά όπλα.
Δεύτερον, μια μεγάλης κλίμακας ισραηλινή χερσαία εισβολή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στο εγγύς μέλλον, αν και η έκτασή της παραμένει ασαφής.
Τρίτον, και πιο επικίνδυνο, είναι η περιφερειακή κλιμάκωση. Υπάρχουν αυξανόμενες ανησυχίες ότι η Συρία θα μπορούσε να εμπλακεί. Αναφορές υποδηλώνουν ότι συριακές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί κοντά στα σύνορα. Σύριοι αξιωματούχοι λένε ότι πρόκειται για προληπτικό μέτρο, όχι προετοιμασία για παρέμβαση. Ωστόσο, προηγούμενες αναφορές υποδείκνυαν μια πιθανή συμφωνία ασφαλείας μεταξύ Συρίας και Ισραήλ, της οποίας οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Αυτή η αβεβαιότητα τροφοδοτεί εικασίες ότι η Συρία θα μπορούσε να παρασυρθεί, οδηγώντας ενδεχομένως σε συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ.
Ο συριακός στρατός ισχυρίζεται ότι η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες πέραν των συνόρων, αν και η Χεζμπολάχ το αρνείται. Ο Teshyan ανησυχεί ότι η Συρία θα μπορούσε να παρέμβει, γεγονός που θα διεύρυνε σημαντικά τη σύγκρουση. Από την πλευρά της Δαμασκού, η Χεζμπολάχ αποτελεί επίσης απειλή, οπότε η αποδυνάμωσή της μπορεί να εξυπηρετήσει τα συριακά συμφέροντα. Όμως, η αντίδραση των πληθυσμών των συνόρων, κυρίως σουνιτών και έντονα θρησκευόμενων, παραμένει αβέβαιη.
Ο Fyodor Lukyanov ρώτησε πώς είναι δυνατόν, δεδομένων των καταστροφικών πλήξεων του Ισραήλ εναντίον της Χεζμπολάχ και της εξουδετέρωσης σημαντικού μέρους της ηγεσίας της, η οργάνωση να έχει ανακτήσει την επιχειρησιακή της ικανότητα τόσο γρήγορα.
Ο Yegia Teshyan απάντησε ότι η κατάσταση είναι παρόμοια με το Ιράν. Οι Αμερικανοί πίστευαν ότι το καθεστώς θα μπορούσε να καταρρεύσει μετά τη δολοφονία βασικών στελεχών, αναμένοντας διαδηλώσεις, ίσως ακόμη και ευρύτερη εξέγερση μεταξύ διαφόρων εθνοτικών ομάδων. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη. Υπολόγιζαν ότι θα ακολουθούσε το μοτίβο της Συρίας υπό τον Άσαντ ή του Ιράκ υπό τον Σαντάμ, όπου τα συστήματα κατέρρεαν μόλις αφαιρούνταν η ηγεσία.
Όμως, τόσο το Ιράν όσο και η Χεζμπολάχ έχουν βαθιές ρίζες στην κοινωνία και καθοδηγούνται από ιδεολογία. Η επιβίωσή τους δεν εξαρτάται από ένα μόνο άτομο. Το Ιράν δεν είναι ένα σύστημα που βασίζεται σε προσωπικότητες.
Μπορείς να εξοντώσεις ηγέτες, αλλά οι υποκείμενες δομές και οι πεποιθήσεις παραμένουν. Γι’ αυτό οι καθαρά στρατιωτικές λύσεις σπάνια επιλύουν τέτοιες συγκρούσεις. Τελικά, απαιτείται κάποια μορφή διαπραγμάτευσης ή πολιτικής διευθέτησης· δεν μπορείς να καταστρέψεις μια ιδέα.
