Σε μια δραματική κλιμάκωση του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ και Ιράν, η Τεχεράνη πραγματοποίησε σειρά επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις σε όλη την περιοχή του Κόλπου. Μετά το χτύπημα του Ισραήλ στο στρατηγικής σημασίας ιρανικό κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars την Τετάρτη, το Ιράν αντέδρασε εξαπολύοντας πυραυλικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένης μιας εγκατάστασης φυσικού αερίου στο Ras Laffan του Κατάρ τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης.
Οι επιθέσεις αυτές, που λαμβάνουν χώρα 20 ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου με τον βομβαρδισμό του Ιράν από ΗΠΑ και Ισραήλ, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλων ανώτατων αξιωματούχων, απειλούν να επιδεινώσουν την παγκόσμια ενεργειακή κρίση και να οξύνουν τις περιφερειακές εντάσεις.
**Τι συνέβη στο South Pars και στο Ras Laffan;**
Η ιρανική κρατική τηλεόραση επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι οι εγκαταστάσεις φυσικού αερίου που συνδέονται με το κοίτασμα South Pars δέχτηκαν επίθεση. Λίγο αργότερα, η Ιρανική Επαναστατική Φρουρά (IRGC) απείλησε με επιθέσεις σε πετρελαϊκές και ενεργειακές υποδομές σε Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κάτι που θα διατάρασσε περαιτέρω τις ήδη εύθραυστες ενεργειακές υποδομές της περιοχής.
Λίγες ώρες αργότερα, ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν μια εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Βιομηχανική Ζώνη Ras Laffan, στο βόρειο Κατάρ. Η Ντόχα ανακοίνωσε ότι η επίθεση προκάλεσε τρεις πυρκαγιές. Το Υπουργείο Εσωτερικών του Κατάρ ανέφερε ότι μια πυρκαγιά στην περιοχή τέθηκε υπό έλεγχο και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.
**Η αντίδραση του Κατάρ και των ΗΠΑ**
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ εξέδωσε ανακοίνωση, καταδικάζοντας την “κατάφωρη ιρανική επίθεση” και προκαλώντας “σημαντικές ζημιές στην εγκατάσταση”. Η QatarEnergy, ο μεγαλύτερος παραγωγός LNG παγκοσμίως, διαβεβαίωσε ότι όλο το προσωπικό έχει εντοπιστεί και δεν έχουν αναφερθεί θύματα. Ωστόσο, ανακοινώθηκε ότι και άλλες εγκαταστάσεις LNG επλήγησαν, προκαλώντας “σοβαρές πυρκαγιές και περαιτέρω εκτεταμένες ζημιές”. Σε απάντηση, το Κατάρ κήρυξε ανεπιθύμητα αρκετά ιρανικά στρατιωτικά και διπλωματικά στελέχη, δίνοντάς τους 24 ώρες να αποχωρήσουν.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, δήλωσε ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Κατάρ είχαν καμία εμπλοκή ή προηγούμενη γνώση για την αρχική επίθεση του Ισραήλ στο South Pars. Επισήμανε ότι το Ιράν επιτέθηκε άδικα σε τμήμα της εγκατάστασης LNG του Κατάρ, χωρίς να γνωρίζει τα σχετικά γεγονότα. Ο Trump δεσμεύτηκε ότι οι ΗΠΑ, με ή χωρίς τη βοήθεια του Ισραήλ, θα προκαλέσουν μαζικές καταστροφές στο σύνολο του South Pars Gas Field, εάν το Ιράν αποφασίσει να επιτεθεί στο “αθώο” Κατάρ.
**Η σημασία των κοιτασμάτων**
Το South Pars, μαζί με το North Field του Κατάρ, αποτελούν το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, καλύπτοντας μια έκταση 9.700 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Το ιρανικό τμήμα, South Pars, παρέχει το 80% των αναγκών της χώρας σε φυσικό αέριο, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τη θέρμανση και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά το ότι το Ιράν εξάγει μέρος του αερίου στο Ιράκ, η επίθεση στο South Pars αναμένεται να μην επηρεάσει σημαντικά τις διεθνείς ενεργειακές προμήθειες, δεδομένης της μεγάλης εγχώριας κατανάλωσης. Ωστόσο, η διακοπή των ιρανικών προμηθειών προς το Ιράκ έχει ήδη επιπτώσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η εγκατάσταση Ras Laffan στο Κατάρ, η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής LNG παγκοσμίως, παράγει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Η προηγούμενη αναστολή λειτουργίας της, μετά από επίθεση στις αρχές Μαρτίου, έχει ήδη περιορίσει τον άμεσο παγκόσμιο αντίκτυπο των νέων επιθέσεων. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για παρατεταμένη πίεση στις περιφερειακές προμήθειες και διατήρηση υψηλών τιμών για μεγαλύτερο διάστημα. Η αποκατάσταση της πλήρους παραγωγικής ικανότητας αναμένεται να διαρκέσει μήνες, επηρεάζοντας και την έναρξη νέων έργων.
Οι αυξήσεις στις τιμές του LNG αναμένεται να επιβαρύνουν την Ευρώπη, η οποία έχει γίνει όλο και πιο εξαρτημένη από το LNG μετά την ουκρανική σύγκρουση και την καταστροφή των αγωγών Nord Stream. Άλλες σημαντικές οικονομίες που βασίζονται στο LNG περιλαμβάνουν την Ιαπωνία, την Τουρκία και την Ινδία, ενώ οι φτωχότερες χώρες του Παγκόσμιου Νότου θα πληγούν περισσότερο.
**Ευρύτερες επιπτώσεις**
Εκτός από το South Pars και το Ras Laffan, το Ιράν στοχεύσε επίσης τη Σαουδική Αραβία, εκτοξεύοντας τέσσερις βαλλιστικούς πυραύλους προς το Ριάντ και πραγματοποιώντας απόπειρα επίθεσης με drone σε εγκατάσταση φυσικού αερίου στα ανατολικά της χώρας. Επίσης, η Σαουδική Αραβία ανέφερε νέα ιρανική επίθεση προς το Ριάντ την Πέμπτη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν αναστολή λειτουργίας στην εγκατάσταση φυσικού αερίου Habshan και στόχευση στο κοίτασμα πετρελαίου Bab, νότια του Αμπού Ντάμπι.
Αυτές οι επιθέσεις οδήγησαν τις τιμές χονδρικής του LNG στην Ευρώπη στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών. Η τιμή του φυσικού αερίου στο TTF της Ολλανδίας αυξήθηκε σημαντικά, ενώ η τιμή του αργού πετρελαίου Brent έφτασε τα 115 δολάρια το βαρέλι, επιδεινώνοντας την ήδη υφιστάμενη ενεργειακή κρίση. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά την ανακοίνωση στις 2 Μαρτίου από ανώτατο σύμβουλο της IRGC ότι τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων μεταφέρεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, “έκλεισαν”.
