Η σύγκρουση στο Ιράν σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία, με το Στενό του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας αρτηρία για το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, να είναι ουσιαστικά εκτός λειτουργίας. Παρόλο που το αμερικανικό δείκτη αναφοράς για το πετρέλαιο πλησιάζει τα 100 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση 70% από την αρχή του έτους, η έκταση της διαταραχής θα δικαιολογούσε θεωρητικά παγκόσμιες τιμές ρεκόρ, στα 150 δολάρια το βαρέλι ή και παραπάνω. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως καθώς Ισραήλ και Ιράν έχουν αρχίσει να στοχεύουν κοιτάσματα φυσικού αερίου και υποδομές, απειλώντας με μακροχρόνιες ζημιές σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου.

Τότε, γιατί δεν έχει συμβεί ακόμη; Αναλυτές ενέργειας επισημαίνουν τρεις κύριους λόγους:

Πρώτον, μεγάλο μέρος του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ευρώπης, εξαρτάται λιγότερο από ποτέ από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, χάρη στην αυξημένη εγχώρια παραγωγή ή/και την αυξανόμενη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Δεύτερον, υπάρχουν μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, από τις ΗΠΑ έως την Κίνα, σε σύγκριση, για παράδειγμα, με το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου της δεκαετίας του 1970, το οποίο οδήγησε στη δημιουργία του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου των ΗΠΑ.

Τρίτον, οι traders πετρελαίου παραμένουν αισιόδοξοι ότι ο πόλεμος θα αποδειχθεί βραχύβιος, αν και αυτή η αισιοδοξία παρουσιάζει διακυμάνσεις καθημερινά. Ελπίζουν ότι η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα συνεχίσουν να εκτρέπουν επιτυχώς τμήματα των εξαγωγών τους, προσφέροντας προσωρινές λύσεις μέχρι να ανοίξει ξανά το στενό. Επιπλέον, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει μέρος του πετρελαίου του, επιτρέποντας σε ορισμένα δεξαμενόπλοια να διέλθουν, για παράδειγμα προς την Ινδία.

Τέλος, και ίσως πιο κυνικά, αυτός ο πόλεμος επηρεάζει δραματικά τις προμήθειες για χώρες όπως το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και άλλες ασιατικές χώρες, οι οποίες εξαρτώνται περισσότερο από τις προμήθειες της Μέσης Ανατολής για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

«Η Νοτιοανατολική Ασία πλήττεται σκληρά από αυτό, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι, στην περιοχή μας, κανείς καν δεν ξέρει πού βρίσκεται η Ινδονησία», δήλωσε ο Jim Wicklund, έμπειρος αναλυτής πετρελαίου. «Ως καταναλωτές στις ΗΠΑ, είμαστε τρομερά προνομιούχοι. Δεν υπάρχει πανικός πουθενά. Ναι, οι τιμές της βενζίνης είναι 1 δολάριο υψηλότερες, κάτι που είναι ακόμα σχεδόν 4 δολάρια φθηνότερο από την Ευρώπη».

Στις 18 Μαρτίου 2026, η μέση τιμή στις ΗΠΑ για ένα γαλόνι αμόλυβδης βενζίνης ήταν 3,86 δολάρια, αυξημένη κατά 1,13 δολάρια, δηλαδή πάνω από 40%, από το χαμηλό του Ιανουαρίου.

Το τοπίο θα μπορούσε να αλλάξει
Στις ΗΠΑ, μόνο περίπου το 3% της κατανάλωσης πετρελαίου προέρχεται από τη Μέση Ανατολή – το χαμηλότερο επίπεδο από το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου της δεκαετίας του 1970. Η συντριπτική πλειοψηφία της κατανάλωσης των ΗΠΑ προέρχεται από την παγκοσμίως κορυφαία εγχώρια παραγωγή, ενώ ο Καναδάς παρέχει τις περισσότερες εισαγωγές των ΗΠΑ, ακολουθούμενος από το Μεξικό.

«Οι ΗΠΑ απολαμβάνουν το πλεονέκτημα του να είναι κάπως απομονωμένες από την τρέχουσα σφιχτή φυσική αγορά», δήλωσε ο Dan Pickering, ιδρυτής της συμβουλευτικής και ερευνητικής εταιρείας Pickering Energy Partners.

Ωστόσο, υπάρχει λόγος που οι ΗΠΑ αποφάσισαν να απελευθερώσουν 172 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ξεκινώντας στα τέλη Μαρτίου και διαρκώντας για μερικούς μήνες. Ο κόσμος είναι συνδεδεμένος.

Το Ισραήλ έχει επιτεθεί στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, προκαλώντας την απάντηση του Ιράν ότι θα επιτεθεί στα διυλιστήρια και τα κοιτάσματα φυσικού αερίου των γειτόνων του. Ήδη, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αναστείλει τη λειτουργία του κοιτάσματος Shah μετά από ιρανικές επιθέσεις με drones. Η εναλλακτική διαδρομή των ΗΑΕ, το πετρελαϊκό λιμάνι Fujairah, δέχθηκε επίσης επίθεση.

Εάν το Ιράν επιτύχει να επιτεθεί σε μεγάλα κοιτάσματα των γειτόνων του, τότε η αντίληψη των «υψηλότερων για μεγαλύτερο διάστημα» τιμών πετρελαίου θα αρχίσει να εδραιώνεται, σύμφωνα με τον Pickering, λόγω μακροπρόθεσμων ζημιών στις υποδομές. Και το χρηματιστήριο θα αντιδράσει σε πραγματικό χρόνο. «Εάν η αγορά πιαστεί από αυτό το σενάριο, θα εκτυλιχθεί γρήγορα», προειδοποίησε ο Pickering. Αυτό θα μπορούσε να ωθήσει το αμερικανικό δείκτη πετρελαίου στα 130 δολάρια το βαρέλι σε λίγες εβδομάδες.

Ο Derek Bunn, ενεργειακός οικονομολόγος στο London Business School, συμφώνησε. «Εάν τα πράγματα δεν επιλυθούν πολιτικά αρκετά σύντομα, τότε αυτές οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές», δήλωσε ο Bunn. «Και μπορεί να μην είναι και τόσο μακριά.» «Πιστεύω ότι είναι θέμα εβδομάδων πριν οι άνθρωποι υιοθετήσουν μια μακροπρόθεσμη θεμελιώδη άποψη», πρόσθεσε.

Ενώ οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου ΗΠΑ και Ευρώπης διαπραγματεύονται κοντά στα 100 δολάρια, μην κάνετε λάθος, οι τιμές των βαρελιών από τη Μέση Ανατολή που ξεφεύγουν από τον Περσικό Κόλπο είναι ήδη κοντά στα 150 δολάρια το βαρέλι, σημείωσε ο Andrew Harbourne, ανώτερος αναλυτής πετρελαίου στην ερευνητική εταιρεία Wood Mackenzie. Εάν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένο για μεγαλύτερο διάστημα, σύμφωνα με τον Harbourne, «η παγκόσμια αγορά και η τιμολόγηση θα συγκλίνουν στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα και ίσως ξεπεράσουν τα 200 δολάρια το βαρέλι, ανάλογα με τη διάρκεια».

Ωστόσο, ο Wicklund θεωρεί ότι ο πόλεμος είναι ένα θέμα «πολιτικής και logistics» που πρέπει να επιλυθεί νωρίτερα παρά αργότερα, ειδικά επειδή ο Πρόεδρος Donald Trump δεν επιθυμεί τιμές πετρελαίου 100 δολαρίων το βαρέλι ή υψηλότερες, με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν τον Νοέμβριο. «Όλοι γνωρίζουν ότι αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Κανείς δεν ξέρει πώς θα τελειώσει. Αυτό διακόπτει την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα κατά δισεκατομμύρια δολάρια την ημέρα», είπε ο Wicklund.

Άλλωστε, αυτός ο πόλεμος έχει έναν σωρευτικό αντίκτυπο σε πολύ περισσότερα πράγματα πέρα από τη βενζίνη, το ντίζελ, το καύσιμο αεροσκαφών και το φυσικό αέριο. Οι τιμές εκτοξεύονται για το αλουμίνιο, τα λιπάσματα, το μαγειρικό λάδι, τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα πετροχημικά, το ήλιο και πολλά άλλα. Το κόστος αυτό μετακυλίεται γρήγορα στον πληθωρισμό τροφίμων, ηλεκτρονικών, φαρμακευτικών προϊόντων και των περισσότερων καταναλωτικών αγαθών. «Αλλά αυτή είναι η γενική στάση της αγοράς αυτές τις μέρες: «Θα δούμε. Ελπίζω να μην πάρει πολύ καιρό», είπε ο Wicklund.