Καθώς η Ουάσινγκτον εντείνει την ρητορική της και την πίεση προς την Κούβα, μετά την εκστρατεία της στην Ινδονησία, το Πεκίνο βρίσκεται διχασμένο ανάμεσα στην γεωπολιτική πραγματικότητα και την ιδεολογική συγγένεια.
Σύμφωνα με αναλυτές, το Πεκίνο έχει ελάχιστες καλές επιλογές για να αντιμετωπίσει την αμερικανική ηγεμονία στην «αυλή» των ΗΠΑ. Η αντίδρασή του αναμένεται να περιοριστεί σε διπλωματικές αντιδράσεις και σε μέτρια ανθρωπιστική βοήθεια. Επισημαίνουν, δε, ότι οποιαδήποτε διαταραχή στην παγκόσμια σταθερότητα τελικά βλάπτει τα συμφέροντα του Πεκίνου και δεν βλέπουν μακροχρόνιες αμερικανικές στρατιωτικές ενέργειες να δημιουργούν παράθυρο ευκαιρίας για την Κίνα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε τη Δευτέρα ότι αναμένει να έχει «την τιμή να πάρει την Κούβα», μετά από μια εντεινόμενη πίεση πετρελαίου από τις ΗΠΑ που συνέβαλε σε εκτεταμένες διακοπές ρεύματος σε όλο το νησί. «Σε όλη μου τη ζωή άκουγα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κούβα. Πότε θα το κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες;» δήλωσε ο Trump σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, προσθέτοντας ότι μπορεί να κάνει «ό,τι θέλει» με την Κούβα.
Σε μια φαινομενική κλιμάκωση της εκστρατείας πίεσης της Ουάσινγκτον κατά του μακροχρόνιου αντιπάλου, οι New York Times ανέφεραν λίγο μετά τις δηλώσεις του Trump ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν πρόσφατα πει στην Αβάνα ότι θα έπρεπε να απομακρύνει τον πρόεδρο Miguel Diaz-Canel.
Η Κούβα, το μοναδικό σοσιαλιστικό κράτος στο δυτικό ημισφαίριο, βρίσκεται υπό αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η πίεση έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες, αφού η Ουάσινγκτον απήγαγε τον πρώην Βενεζουελάνο ηγέτη Nicolas Maduro και έλαβε μέτρα για να εμποδίσει τις ροές πετρελαίου από το Καράκας, τον ιστορικά μεγαλύτερο προμηθευτή ενέργειας της Αβάνας.
Πέρυσι, η Βενεζουέλα προμήθευε περίπου 26.500 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα στην Κούβα – περίπου το ένα τρίτο των 100.000 βαρελιών που απαιτούνται για τη διατήρηση του δικτύου ηλεκτρισμού και του συστήματος μεταφορών της. Η διαταραχή έχει επιβαρύνει την ήδη εύθραυστη υποδομή του νησιού, συμβάλλοντας σε σοβαρές ελλείψεις ενέργειας.
Το Πεκίνο έχει εδώ και καιρό πολιτική μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών ή σε περιφερειακές συγκρούσεις, και οι αναλυτές υπαινίχθηκαν ότι η αντίδραση του Πεκίνου παραμένει συγκρατημένη από τις γεωπολιτικές πραγματικότητες του δυτικού ημισφαιρίου.
«Η Κίνα έχει πολύ περιορισμένες επιλογές για να αναγκάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείψουν αυτό που θεωρεί ηγεμονική συμπεριφορά. Στην πραγματικότητα, καμία χώρα δεν μπορεί», δήλωσε ο Jiang Shixue, καθηγητής στο Κέντρο Λατινοαμερικανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Σαγκάης.
Ο ίδιος είπε ότι η άμεση στρατιωτική υποστήριξη ήταν πρακτικά αδύνατη. «Σε θέματα ασφάλειας, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανέχονται εξωτερικές παρεμβάσεις στην Κούβα, και η Κίνα δεν θα ήθελε να παρέμβει», είπε, επισημαίνοντας την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας ως υπενθύμιση της ευαισθησίας του νησιού στους αμερικανικούς στρατηγικούς υπολογισμούς.
Η γεωγραφία παραμένει ο καθοριστικός περιορισμός. Βρίσκεται μόλις 145 χιλιόμετρα από τη Φλόριντα, η Κούβα βρίσκεται σταθερά εντός της σφαίρας επιρροής της Ουάσινγκτον, αφήνοντας στο Πεκίνο ελάχιστο χώρο για να προβάλει “σκληρή” ισχύ.
Εντός της Κίνας, η Κούβα συχνά παρουσιάζεται ως «αδελφός» σοσιαλιστικός εταίρος που αντιστέκεται εδώ και καιρό στην πίεση των ΗΠΑ και ως σύμβολο ανυπακοής που θα μπορούσε να αυξήσει τις προσδοκίες για ισχυρή αντίδραση από το Πεκίνο.
Ωστόσο, ο Ding Yifan, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Διακυβέρνησης και Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο Renmin, δήλωσε ότι το κινεζικό κοινό κατανοούσε καλά ότι οι δεσμοί με την Κούβα διέφεραν από εκείνους με τη Βόρεια Κορέα ή το Βιετνάμ.
Η υποστήριξη της Κίνας προς το Ιράν και τη Βενεζουέλα περιορίστηκε στην καταδίκη των ΗΠΑ σε διπλωματικές πλατφόρμες. Ο Ding είπε ότι η Κίνα πιθανότατα θα περιόριζε την αντίδρασή της σε διπλωματική αντίθεση και ανθρωπιστική βοήθεια.
«Η Κίνα θα καταδίκαζε τις αμερικανικές κυρώσεις ή πιθανές στρατιωτικές ενέργειες, αλλά η Κούβα βρίσκεται στην πόρτα της Αμερικής και μακριά από την Κίνα – υπάρχει μια σαφής αίσθηση «εκτός εμβέλειας»», είπε ο Ding.
Το Πεκίνο έχει ήδη κάνει μερικά μικρά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, η Κίνα ξεκίνησε ένα πρόγραμμα επείγουσας βοήθειας νωρίτερα φέτος, το οποίο περιλάμβανε αποστολές ρυζιού στην Κούβα, με συνολικά 30.000 τόνους που έχουν υποσχεθεί καθώς οι ελλείψεις επιδεινώνονται.
Αυτή η υποστήριξη αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη. Ο Shi Yinhong, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Renmin, δήλωσε ότι οποιαδήποτε κινεζική οικονομική βοήθεια θα ήταν «αρκετά περιορισμένη», εάν οι εντάσεις κλιμακωθούν σε άμεση αμερικανική στρατιωτική δράση στο κουβανικό έδαφος.
Είπε ότι οι δηλώσεις της κυβέρνησης Trump ήταν «ιδιαίτερα ασαφείς», προειδοποιώντας ότι η αυξημένη αβεβαιότητα ήταν «δυσμενής για την ανάπτυξη της Κίνας», ειδικά καθώς πλοηγούταν σε εγχώριες οικονομικές προκλήσεις.
Παρά κάποιες εικασίες ότι οι αυξανόμενες στρατιωτικές εμπλοκές των ΗΠΑ στο εξωτερικό θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρατηγικά ανοίγματα για το Πεκίνο, οι αναλυτές απέρριψαν την ιδέα ότι η Κίνα θα ωφελούνταν από μια παρατεταμένη αμερικανική εμπλοκή. Ο Jiang απέρριψε την ιδέα ότι είχε αναδυθεί ένα νέο «παράθυρο ευκαιρίας», υποστηρίζοντας ότι ένα παρατεταμένο αδιέξοδο παρέμενε απίθανο.
Ο Ding προειδοποίησε επίσης κατά οποιασδήποτε «χαράς στην ατυχία των άλλων», τονίζοντας ότι τα συμφέροντα της Κίνας συνδέονταν στενά με την παγκόσμια σταθερότητα. Είπε ότι «οποιαδήποτε διαταραχή στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού που προκαλείται από γεωπολιτική σύγκρουση» θα υπονόμευε τελικά τα δικά της συμφέροντα της Κίνας. Ο Ding υποστήριξε ότι αυτές οι ανησυχίες αντικατοπτρίζουν ευρύτερες ανησυχίες στο Πεκίνο ότι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα μπορούσε να επιταχύνει την κατακερματισμό της παγκοσμιοποίησης, αποδυναμώνοντας τα δίκτυα εμπορίου και εφοδιασμού που στηρίζουν την κινεζική οικονομία.
