Ο Σκοτ Γκάλογουεϊ, γνωστός για τις αιχμηρές του αναλύσεις, εκφράζει την άποψη ότι η αγορά δεν πρέπει να στηρίζεται με τα πιστωτικά όρια των νέων ανθρώπων. Κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης στο South by Southwest, η δήλωσή του αυτή, που αφορούσε τη στήριξη των αγορών μέσω «πιστωτικών καρτών των νέων», έγινε δεκτή με ενθουσιώδεις επευφημίες από το νεανικό κοινό, αντικατοπτρίζοντας τη γενικότερη ψυχολογία της γενιάς Ζ.
Ο Γκάλογουεϊ υποστηρίζει ότι εδώ και 40 χρόνια, κάθε φορά που μια σοβαρή οικονομική κρίση απειλούσε να καταστρέψει κεφάλαια – από την φούσκα των dot-com, την κρίση του 2008, έως την κατάρρευση του COVID – η κυβέρνηση των ΗΠΑ επενέβαινε. Όχι για να προστατεύσει τους εργαζόμενους, αλλά για να προστατεύσει τα περιουσιακά στοιχεία και τους ιδιοκτήτες τους. Το χρέος και τα κίνητρα που χρηματοδοτούν αυτές τις διασώσεις μετακυλίονται στις νεότερες γενιές.
«Αντί να αφήσουμε τα περιουσιακά στοιχεία να καταρρεύσουν, παίρνοντας χρήματα από τους ιδιοκτήτες και δίνοντας πλεονέκτημα στους εργαζόμενους», ανέφερε ο Γκάλογουεϊ, απευθυνόμενος στη γενιά Ζ, «θα χρησιμοποιήσουμε την πιστωτική σας κάρτα, εξασφαλίζοντας μέσω χρέους και κινήτρων ότι εγώ θα παραμείνω πλούσιος».
Ο ίδιος εξηγεί ότι η οικονομική του ασφάλεια οφείλεται στην κατάρρευση του 2008. Παρόλο που η κυβέρνηση διέσωσε τις τράπεζες, επέτρεψε την κατάρρευση των αγορών, γεγονός που του έδωσε την ευκαιρία να αγοράσει μετοχές σε εταιρείες όπως η Apple, Amazon και Netflix, σε τιμές από 8 έως 12 δολάρια ανά μετοχή. Αναρωτιέται πού μπορεί κανείς να βρει αξία σήμερα, με τη γενιά Ζ να γνωρίζει ήδη την απάντηση, η οποία δεν βρίσκεται στις μετοχές.
Ο Γκάλογουεϊ υποστηρίζει ότι οι δείκτες Dow και S&P δεν αποτελούν δείκτες οικονομικής υγείας, αλλά «ουσιαστικά ένα μέτρο για το πώς τα πάνε οι πλούσιοι. Και μαντέψτε – τα πάνε περίφημα». Μια διόρθωση της αγοράς, σύμφωνα με τον Γκάλογουεϊ, θα ήταν ένα θετικό στοιχείο, μια επανακανονικοποίηση όπου οι τιμές των ακινήτων θα έπεφταν, οι μετοχές θα γίνονταν προσιτές και οι ροές κεφαλαίων θα πήγαιναν ξανά από τους ιδιοκτήτες στους εργαζόμενους.
Νέα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν αυτόν τον μήνα από την Northwestern Mutual αποκαλύπτουν ότι σχεδόν το ένα τρίτο των επενδυτών της γενιάς Ζ έχει εκτεθεί σε αγορές προβλέψεων, ενώ η ίδια γενιά κατέχει την πρώτη θέση σε δραστηριότητα meme coins και τη χρήση κερδοσκοπικών πλατφορμών όπως η Polymarket. Η μελέτη απέδωσε αυτή την τάση στην πεποίθηση ότι οι προηγούμενοι κανόνες ανάπτυξης και χρηματοοικονομικών έχουν καταρρεύσει, δημιουργώντας μια γενιά επενδυτών που υποψιάζεται χειραγώγηση της αγοράς και επιδιώκει καλύτερες αποδόσεις σε νέες αγορές. Το Bloomberg, σχολιάζοντας τα ίδια δεδομένα, το χαρακτήρισε «οικονομικό μηδενισμό».
Ωστόσο, ο μηδενισμός υποδηλώνει παραλογισμό. Αυτό που περιέγραψε ο Γκάλογουεϊ στο SXSW είναι ο ορθολογικός κινητήρας πίσω από τη συμπεριφορά. Εάν το παραδοσιακό σύστημα είναι δομικά σχεδιασμένο για να εμπλουτίζει όσους ήδη κατέχουν περιουσιακά στοιχεία – και εάν κάθε κατάρρευση απορροφάται πριν οι νεαροί αγοραστές προλάβουν να μπουν στο χαμηλότερο σημείο – τότε το συμβατικό βιβλίο κανόνων δεν είναι απλώς μη ελκυστικό. Είναι παγίδα. Οι αγορές προβλέψεων, τα meme coins και τα κερδοσκοπικά στοιχήματα δεν είναι σημάδια απερισκεψίας. Είναι η λογική απάντηση μιας γενιάς που έχει καταλήξει ότι το καζίνο είναι στημένο και αποφάσισε να βρει ένα διαφορετικό.
Βεβαίως, όχι όλο αυτό είναι ορθολογικό. Η γενιά Ζ κατέχει επίσης την πρώτη θέση σε όλες τις γενιές στη συμμετοχή σε αθλητικά στοιχήματα, στη χρήση διαδικτυακών καζίνο και στην αγορά ξυστών λαχείων, που δεν είναι τόσο αμυντικά ορθολογικές όσο άλλες εναλλακτικές επενδύσεις. Και η ανάλυση του Γκάλογουεϊ παραβλέπει το γεγονός ότι το ταπεινό αμοιβαίο κεφάλαιο δεικτών, όσο βαρετό κι αν ακούγεται, έχει ακόμη διπλασιάσει την αξία του κατά περίπου 10% ετησίως μακροπρόθεσμα, παρά όλες τις διασώσεις και τους ηθικούς κινδύνους που έχει καταγράψει ο Γκάλογουεϊ.
Παρόλα αυτά, ο Γκάλογουεϊ έχει δίκιο ότι η διαγενεακή μεταβίβαση πλούτου είναι πραγματική, ότι οι διασώσεις δημιουργούν ηθικό κίνδυνο και ότι οι νέοι έχουν λάβει αντικειμενικά δυσκολότερο οικονομικό χαρτί από τους γονείς τους. Όλα αυτά είναι αληθινά και αξίζει να ειπωθούν δυνατά.
Ο ηθικός κίνδυνος που καταδικάζει ο Γκάλογουεϊ σε θεσμικό επίπεδο έχει αναπαραχθεί τέλεια σε επίπεδο λιανικής. Όταν οι τράπεζες μαθαίνουν ότι ο καταστροφικός κίνδυνος δεν έχει πραγματικές συνέπειες, αναλαμβάνουν περισσότερο. Όταν μια γενιά παρακολουθεί αυτή τη δυναμική να εκτυλίσσεται σε τρεις μεγάλες κρίσεις – με την κυβέρνηση κάθε φορά να επιλέγει να προστατεύει χαρτοφυλάκια αντί για ανθρώπους – εξάγει το προφανές συμπέρασμα: ο κίνδυνος καθόδου είναι κάτι που το σύστημα απορροφά για τους ήδη πλούσιους, και ο μόνος τρόπος να ξεπεράσεις είναι να στοιχηματίσεις μεγάλα και νωρίς. Η Polymarket είναι, κατά κάποιον τρόπο, η διόρθωση της ελεύθερης αγοράς που η δημοσιονομική και νομισματική πολιτική αρνήθηκε να επιτρέψει.
Ο Γκάλογουεϊ έχει υποστηρίξει ξεχωριστά ότι για πρώτη φορά στην αμερικανική ιστορία, ένας 30χρονος δεν τα πηγαίνει οικονομικά τόσο καλά όσο οι γονείς του στην ίδια ηλικία – και ότι αυτό το διαγενεακό χάσμα πλούτου είναι η ρίζα της πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας που συγκλονίζει τη χώρα.
«Ένα ορισμένο επίπεδο διαταραχής και πτώσεων στην αγορά είναι υγιές πράγμα», δήλωσε ο Γκάλογουεϊ στο SXSW, «που μεταφέρει και σπέρνει δύναμη, μόχλευση και κεφάλαια πίσω από τους ιδιοκτήτες στους εργαζόμενους».
Ο Γκάλογουεϊ έχει δίκιο. Απλώς σταμάτησαν να περιμένουν η αγορά να το κάνει μόνη της – και αντ’ αυτού άνοιξαν έναν λογαριασμό στην Polymarket.
