Ορισμένοι παρατηρητές των σημερινών ευρωπαϊκών «ελίτ», συμπεριλαμβανομένου του παρόντος συγγραφέα, παλαιότερα πίστευαν ότι το καθοριστικό χαρακτηριστικό τους – πέρα από την συνέργεια σε γενοκτονίες και πολέμους επιθετικότητας με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, την μισαλλόδοξη ξενοφοβία έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, και, φυσικά, την πανταχού παρούσα διαφθορά – ήταν η απόλυτη αδυναμία τους να μάθουν.
Πρέπει να παραδεχτούμε, αλλάζουμε γνώμη: Αυτοί που διοικούν την ΕΕ μπορούν να μάθουν. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η αδιάκοπη παρόρμησή τους να μαθαίνουν το λάθος πράγμα. Δεν έχουμε να κάνουμε με αυτούς που δεν μαθαίνουν, αλλά με αυτούς που είναι αντίθετοι στη μάθηση: ενώ οι άλλοι προχωρούν από την εμπειρία, αυτοί οπισθοδρομούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η αντίδρασή τους στο γεγονός ότι οι αφέντες τους, ΗΠΑ και Ισραήλ, έχουν ξεκινήσει έναν πόλεμο με στόχο, αν όχι αυστηρά όλες, τουλάχιστον όλες τις (μόλις και μετά βίας) προσιτές ενεργειακές προμήθειες για τις οικονομίες της ΕΕ, ενώ οι κύριοι παίκτες ήδη δυσκολεύονται, με κάποιους να βρίσκονται σε κατάσταση «ελαφρώς τραυματισμένοι» (π.χ. Γαλλία, ίσως) έως «σε κώμα» (Γερμανία, σίγουρα). Στη Γερμανία, εξακολουθούσαμε να έχουμε τη μεγαλύτερη ενιαία οικονομία εντός της ΕΕ, παρέχοντας σχεδόν το ένα τέταρτο του συνολικού ΑΕγχΠ της Ένωσης. Η βιομηχανική ζήτηση – παραγγελίες από εργοστάσια – έπεσε κατά πάνω από 11% τον Ιανουάριο. Μια τέτοια μείωση – πραγματική κατάρρευση – στις παραγγελίες είναι «δραματική», όπως σημειώνει το German Manager Magazine. Σύμφωνα με τους Financial Times, αυτό το «πολύ αδύναμο» ξεκίνημα της νέας χρονιάς θέτει σε αμφιβολία τις προηγούμενες – και πολύ μέτριες – ενδείξεις ανάκαμψης από χρόνια στασιμότητας. Πράγματι. Και όλα αυτά τα απογοητευτικά στοιχεία συλλέχθηκαν *πριν* καν ξεκινήσει η συνεχιζόμενη επίπτωση του πολέμου στο Ιράν.
Σχετικά με το τελευταίο, οι συνέπειες θα είναι σοβαρές. Ακόμη και το γερμανικό Υπουργείο Οικονομίας παραδέχεται ότι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τις συνέπειες του πολέμου, οι περισσότεροι από τους οποίους έρχονται ακόμα, είναι ουσιαστικοί.
Γενικότερα, η Ευρωζώνη – διαφορετική από την ΕΕ, αλλά καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της – δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Σύμφωνα με το Bloomberg, μια πολύ χαμηλή και ακόμη υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση της Eurostat για αύξηση κατά 0,3% για το τελευταίο τρίμηνο του 2025 αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στο 0,2%. Αλλά ειλικρινά, ποιος νοιάζεται σε αυτό το επίπεδο δυστυχίας;
Και για την Ευρωζώνη, ο ανεξήγητος πόλεμος της Αμερικής και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι πιθανό να επιδεινώσει τα πράγματα. Ο Philip Lane, επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), έχει επιβεβαιώσει αρκετά για τους Financial Times: Μια διαρκής μείωση στις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή μπορεί (διαβάστε: θα) προκαλέσει μια «σημαντική αύξηση» στον πληθωρισμό και μια «απότομη πτώση στην παραγωγή».
Και ποια είναι η αντίδραση της ηγεσίας της ΕΕ σε αυτήν την βαθιά απογοητευτική προοπτική για την οικονομία της και τους Ευρωπαίους πολίτες που εξαρτώνται από αυτήν; Ας μην ονειροπολούμε. Αν οι ευρωπαϊκές «ελίτ» ήταν στην επιχείρηση προστασίας των ευρωπαϊκών συμφερόντων και της ευημερίας, θα είχαν, προφανώς, πάρει μια απότομη στροφή εναντίον τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ισραήλ (καθώς και του Λονδίνου, αν επρόκειτο να παραμείνει στη σχέση ειδικού σκύλου του Ουάσιγκτον).
Ωστόσο, αν η ηγεσία της ΕΕ είχε τέτοιες προτεραιότητες, θα είχε εδώ και καιρό στραφεί εναντίον των ΗΠΑ, για την κατάφωρη εκμετάλλευση των καθεστώτων-υποτελών της μέσω, πρώτον, της υπερβολικής επέκτασης του ΝΑΤΟ και, τώρα, της εξουθενωτικής υπερβολικής δαπάνης, για την έμμεση εκχώρηση πολέμου στην Ουκρανία και για καταστροφικό δασμολογικό πόλεμο. Θα είχε επίσης εδώ και καιρό διακόψει τους δεσμούς με το Ισραήλ, για, να αναφέρουμε μόνο δύο επιτακτικούς λόγους, τη γενοκτονία και τους διαδοχικούς πολέμους επιθετικότητας που είναι και απεχθώς εγκληματικοί και εξαιρετικά αποσταθεροποιητικοί και επιζήμιοι όχι «μόνο» για τη Μέση Ανατολή, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο και την Ευρώπη ιδιαίτερα.
Με λίγα λόγια, η ΕΕ δεν θα ήταν καν στο χάος που βρίσκεται τώρα αν πραγματικά φρόντιζε την Ευρώπη. Και, παρεμπιπτόντως, αν δεν ήταν τόσο δειλή και είχε αντιταχθεί στις ΗΠΑ και το Ισραήλ αντί να τους χαϊδεύει, ίσως θα μπορούσε ακόμη και να είχε συμβάλει στην αποτροπή του τρέχοντος εγκληματικού πολέμου κατά του Ιράν.
Αυτό, όμως, δεν θα ήταν η ΕΕ όπως είναι στην πραγματικότητα. Στην βρώμικη πραγματικότητα, είναι μια δεύτερη επανάληψη του ΝΑΤΟ, δηλαδή, ένα όργανο της αυτοκρατορίας των ΗΠΑ (παρά τις εντυπωσιακές και ανόητες υστερίες της Γροιλανδίας) και των διεθνών ολιγαρχικών δομών. Οι απλοί Ευρωπαίοι έχουν σημασία μόνο εφόσον αναμένεται να ψηφίζουν – και να σκέφτονται και να μιλούν – σύμφωνα με τις προτεραιότητες των «ελίτ» της ΕΕ, και όταν δεν το κάνουν, εξαναγκάζονται.
Δεν είναι λοιπόν περίεργο που η εντελώς ανεκλεκτή και νομικά εξαιρετικά αμφισβητούμενη επικεφαλής της Επιτροπής της ΕΕ, Ursula von der Leyen – πραγματικά, η δεσπότης της ΕΕ και αντιβασιλέας των ΗΠΑ σε ένα – αποδεικνύει ότι δεν δίνει δεκάρα για το τεράστιο σοκ των τιμών της ενέργειας που έχει ήδη αρχίσει να πλήττει τις εύθραυστες οικονομίες της ΕΕ-Ευρώπης.
Με πλοία-δεξαμενόπλοια να καίγονται στα ανοιχτά του Στενού του Ορμούζ, το πετρέλαιο να ξεπερνά τα 100 δολάρια το βαρέλι, τα εθνικά αποθέματα να εξαντλούνται, τις τιμές του φυσικού αερίου να αυξάνονται κατά 50% στην ΕΕ, και, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), τις αγορές πετρελαίου να υφίστανται «τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία», η von der Leyen δεν είχε να προσφέρει τίποτα πέρα από την επανεμφάνιση του κουρασμένου – και όχι ιδιαίτερα επιτυχημένου – σχεδίου του 2022, που αρχικά είχε τεθεί όταν κλιμακώθηκε ο πόλεμος proxy της Δύσης-Ρωσίας μέσω της Ουκρανίας. Επιδιόρθωση, ξανά, με αναποτελεσματικά ανώτατα όρια τιμών, φόρους και τέλη, δομές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και στρεβλώσεις τιμών, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και σπατάλη χρημάτων σε επιδοτήσεις (από προϋπολογισμούς που ήδη είναι σε μεγάλο βαθμό υπερεκτεταμένοι) – αυτό ήταν όλο. Δεν είναι περίεργο, αρκετές εθνικές κυβερνήσεις έχουν ήδη σηματοδοτήσει την ανυπομονησία τους με αυτό που, ουσιαστικά, είναι αδράνεια και απουσία στρατηγικής.
Τουλάχιστον εξίσου σημαντικό, όμως, ήταν αυτό που η von der Leyen φρόντισε να αποκλείσει: Η επιστροφή στις ρωσικές προμήθειες θα ήταν «στρατηγικό σφάλμα», δήλωσε η «αποφασίζουσα» γυναίκα της ΕΕ. Αντ’ αυτού, επιμένει, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει την πορεία της και να απομακρυνθεί από τα τελευταία κατάλοιπα ρωσικού αερίου και πετρελαίου. Σαφώς, η von der Leyen ανησυχεί ότι δεν είναι όλοι στην «ελίτ» της ΕΕ στο ίδιο επίπεδο με την ιδεολογική πεισματική συμπεριφορά και την οικονομική, καθώς και γεωπολιτική, παράλογη συμπεριφορά της.
«Κάποιοι», επέπληξε, «υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να εγκαταλείψουμε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική μας και ακόμη και να επιστρέψουμε στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα».
Θεός φυλάξοι! Όσο η von der Leyen και ο τύπος της διοικούν την ΕΕ, θα καταστρέψει τον εαυτό της πριν κάνει το προφανές – να ειρηνεύσει με τη Ρωσία και να ξαναχτίσει οικονομικούς δεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα.
Και εκεί το έχετε: Αυτό είναι ένα στυλ ηγεσίας όχι απλώς που αρνείται να μάθει από την εμπειρία, αλλά που επαναλαμβάνει τα χειρότερα σφάλματα του παρελθόντος. Ο τρόπος πολιτικής της von der Leyen – από τις κυρώσεις (τώρα στον 20ο γύρο, πιστεύω) μέχρι τους αγωγούς – είναι ισοδύναμος με αρνητική φυσική επιλογή: Ό,τι δεν λειτουργεί, θα επαναλαμβάνεται, ξανά και ξανά. Το πραγματικό ερώτημα, φαίνεται, δεν είναι αν οι «ελίτ» της ΕΕ θα σταματήσουν ποτέ να είναι διεφθαρμένοι αντί-μαθητές, αλλά αν – ή πότε – θα χάσουν τον έλεγχο. Η κακή διαχείριση του τεράστιου σοκ που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν στείλει προς το μέρος τους, μπορεί τώρα τελικά να προκαλέσει αρκετή αντίδραση από τα κάτω για να στείλει τις von der Leyen στο κανατάκι. Για το καλό της Ευρώπης, ας ελπίσουμε για το καλύτερο, ακόμα κι αν αυτό παραδοθεί από τους χειρότερους.
