Στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, οι Παλαιστίνιοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα δυσβάσταχτο δίλημμα: να γκρεμίσουν τα ίδια τους τα σπίτια για να αποφύγουν υπέρογκα πρόστιμα από τις ισραηλινές αρχές, ή να δουν τις κατοικίες τους να κατεδαφίζονται από συνεργεία του δήμου, επιβαρυνόμενοι με ακόμη υψηλότερο κόστος. Αυτή η πρακτική, γνωστή ως “αυτο-κατεδάφιση”, αποτελεί πλέον καθημερινότητα για χιλιάδες οικογένειες, προκαλώντας βαθιά ψυχολογική οδύνη και διάλυση.
Η Basema Dabash, μια 51χρονη κάτοικος της περιοχής Sur Baher, περιγράφει με δάκρυα στα μάτια την τραγωδία της. Το 2014, οι ισραηλινές αρχές εξέδωσαν εντολή κατεδάφισης για το σπίτι που έχτισε με τον σύζυγό της, Raed, και την επέκταση που προσέθεσε για τον γιο τους, Mohammed. Παρά τις αμέτρητες προσπάθειες για έκδοση οικοδομικής άδειας, τα αιτήματά τους απορρίφθηκαν συστηματικά. Αντιμέτωποι με την απειλή καταβολής 100.000 σικελών (περίπου 32.000 δολαρίων) σε πρόστιμα, η οικογένεια αναγκάστηκε τον Φεβρουάριο του 2026 να προχωρήσει μόνη της στην κατεδάφιση, σπάζοντας κομμάτι-κομμάτι το σπίτι τους. Ωστόσο, ακόμη και η αυτο-κατεδάφιση δεν τους γλίτωσε από ένα πρόστιμο 45.000 σικελών, το οποίο θα συνεχίσουν να πληρώνουν μέχρι το 2029.
Η Basema, μαζί με τον σύζυγό της και έναν γιο, ζουν πλέον συνωσμένοι στα απομεινάρια του σπιτιού τους. Ο γιος της, Mohammed, με τη σύζυγο και τα παιδιά του, μετακόμισαν προσωρινά στη δική της οικογένεια, καθώς η κατάσταση έχει διαταράξει την αρμονική διαβίωση και η εύρεση προσιτής στέγης είναι εξαιρετικά δύσκολη. Η καταστροφή του σπιτιού τους, πέραν του οικονομικού κόστους και της ψυχολογικής φόρτισης, σκόρπισε την οικογένεια και γέμισε με θλίψη τα εγγόνια της. “Πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο;” αναρωτιέται η Basema, “Γιατί μας υποβάλλουν σε αυτή την αδικία;”
Η πρακτική αυτή γίνεται ακόμη πιο οδυνηρή εάν αναλογιστεί κανείς ότι παράλληλα, τα ισραηλινά οικιστικά προγράμματα επεκτείνονται ραγδαία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη, με τις άδειες οικοδόμησης να εκδίδονται εύκολα για τους Ισραηλινούς εποίκους. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Human Rights Watch και η B’Tselem, καταγγέλλουν ότι οι ισραηλινές αρχές καθιστούν “σχεδόν αδύνατο” για τους Παλαιστίνιους την απόκτηση αδειών οικοδόμησης.
Σύμφωνα με τον Marouf al-Rifai, εκπρόσωπο της Παλαιστινιακής Αρχής στην Ιερουσαλήμ, τον Φεβρουάριο του 2026 καταγράφηκαν 15 αυτο-κατεδαφίσεις, τον Ιανουάριο 5, και τον Δεκέμβριο 104. Ο αριθμός των κατεδαφίσεων, γενικά, έχει εκτοξευθεί σε πρωτοφανή επίπεδα μετά τον Οκτώβριο του 2023, με 400 κατεδαφίσεις να έχουν πραγματοποιηθεί το 2025 στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τα περίχωρά της, είτε από τις δημοτικές αρχές είτε από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες. Ο ΟΗΕ έχει αναφέρει ότι το 2025, 1.500 Παλαιστίνιοι εκτοπίστηκαν λόγω κατεδαφίσεων.
Ο al-Rifai επισημαίνει ότι η πολιτική κατεδαφίσεων έχει γίνει πιο τιμωρητική μετά την ανάληψη δράσης από τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Itamar Ben-Gvir, ο οποίος προωθεί την επιτάχυνση των κατεδαφίσεων χωρίς καν την ειδοποίηση των ιδιοκτητών. Παράλληλα, οι ειδοποιήσεις κατεδάφισης για παλαιστινιακές κατοικίες στην Ιερουσαλήμ αυξήθηκαν από 25.000 πριν τον πόλεμο σε 35.000, με την πόλη Silwan να έχει λάβει 7.000 τέτοιες ειδοποιήσεις από το 1967.
Ο Fakhri Abu Diab, μέλος της Επιτροπής για την Άμυνα της γειτονιάς al-Bustan στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, χαρακτηρίζει την αυτο-κατεδάφιση ως “διπλή τιμωρία και πόνο”. Σκοπός του Ισραήλ, λέει, είναι να “σπάσει το ηθικό των Παλαιστινίων” και να τους μετατρέψει σε “εργαλεία υλοποίησης των σχεδίων του”. Όταν οι Παλαιστίνιοι γκρεμίζουν τα σπίτια τους, νιώθουν σαν να γκρεμίζουν ένα κομμάτι του εαυτού τους. Η πρακτική αυτή πολλαπλασιάζει τον αριθμό των κατεδαφίσεων, μετατρέποντας το θύμα σε “εργολάβο κατεδαφίσεων”.
Ο Saqr Qunbur, κάτοικος του Jabal al-Mukabber, έχασε το σπίτι του 100 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο είχε χτίσει το 2013, αφού είχε δεχτεί ειδοποίηση για πολεοδομική παράβαση. Αντιμέτωπος με πρόστιμα 80.000 σικελών (26.000 δολαρίων), αδυνατούσε να πληρώσει για την κατεδάφιση από ισραηλινά συνεργεία. Τον Δεκέμβριο του 2025, αναγκάστηκε να γκρεμίσει το σπίτι του. Ζούσε εκεί με τη σύζυγό του και το τετράχρονο παιδί του. Από τότε, το παιδί του υποφέρει ψυχολογικά, ενώ ο ίδιος έχει αναπτύξει διαβήτη και υπέρταση από την οργή και τη θλίψη. “Αυτή είναι κατοχή που θέλει να μας εκδιώξει από τη γη μας, και εμείς θέλουμε να μείνουμε”, καταλήγει.
