Η απεικόνιση των Μαύρων γυναικών στο Χόλιγουντ έχει γίνει ξανά αντικείμενο έντονης συζήτησης, μετά την εμφάνιση της Teyana Taylor στο ρόλο της Perfidia Beverly Hills στην ταινία “One Battle After Another”. Ορισμένοι θεατές εξέφρασαν ανησυχία για τις “τολμηρές” και “ηθικά αμφίβολες” επιλογές του χαρακτήρα, όπως η γοητεία προς τον Leonardo DiCaprio ενώ δίπλα τους εκρήγνυται βόμβα, ή η διατήρηση του Sean Penn υπό την απειλή όπλου.
Η YouTuber και πολιτιστική σχολιαστής Jouelzy, σε βίντεο που ανέβασε μία ημέρα μετά την απονομή της Χρυσής Σφαίρας στην Taylor για την ερμηνεία της, δήλωσε: “Απολύτως μισώ αυτό που σημαίνει αυτό για την αναπαράσταση των Μαύρων γυναικών στο Χόλιγουντ”. Πρόσθεσε ότι οι “θεσμικές δυνάμεις” συχνά επιβραβεύουν μόνο στερεοτυπικές απεικονίσεις, χαρακτηρίζοντας την ταινία “One Battle After Another” ως “προσβλητική”.
Η κριτική της Jouelzy αντικατοπτρίζει μια από τις κυρίαρχες απόψεις στη συζήτηση που έχει ξεσπάσει μετά την πρεμιέρα της ταινίας. Παρόλο που η Perfidia εμφανίζεται για περίπου 35 λεπτά στο τρίωρο φιλμ, η παρουσία της είναι καθοριστική για την εξέλιξη της πλοκής και έχει πυροδοτήσει χιλιάδες αναλύσεις στα TikTok και YouTube.
Η συζήτηση γύρω από την Perfidia επανέφερε στο προσκήνιο ένα γνώριμο σημείο τριβής στις συζητήσεις για την αναπαράσταση: πώς οι Μαύρες γυναίκες αντιμετωπίζονται όταν υποδύονται χαρακτήρες εγωκεντρικούς, χειριστικούς ή ηθικά αμφίβολους. Η αντίδραση συχνά επεκτείνεται πέρα από την ερμηνεία, εγείροντας ερωτήματα για το τι σημαίνουν αυτές οι απεικονίσεις για την εικόνα των Μαύρων γυναικών στην οθόνη και εκτός αυτής.
Η πρόσφατη τηλεόραση και ο κινηματογράφος έχουν παρουσιάσει αρκετές ηθικά περίπλοκες Μαύρες γυναικείες πρωταγωνίστριες. Η Harper Stern στο “Industry” είναι αδίστακτα φιλόδοξη, η Tashi Duncan στο “Challengers” είναι χειριστική και υπολογιστική, η Pansy Deacon στο “Hard Truths” είναι τόσο καταπιεσμένη από εκνευρισμό και τραύμα που ξεσπά σχεδόν σε όλους γύρω της. Επιπλέον, η Annalise Keating στο “How to Get Away With Murder” και η Olivia Pope στο “Scandal” κινούνται σε ηθικά αμφίβολο έδαφος, ενώ η Hedda Gabler, ένας διαβόητα καταστροφικός χαρακτήρας, ερμηνεύεται από Μαύρη γυναίκα στην ταινία “Hedda” της Nia DaCosta. Για ακαδημαϊκούς των μέσων ενημέρωσης και παρατηρητές της ψυχαγωγικής βιομηχανίας, η ένταση αυτών των συζητήσεων υποδηλώνει ότι το εύρος των ηθικών δυνατοτήτων που προσφέρονται στους Μαύρους γυναικείους χαρακτήρες στην οθόνη ενδέχεται να παραμένει στενότερο σε σύγκριση με πολλούς συναδέλφους τους.
Έχουν αναδειχθεί διάφορες ερμηνείες, από την ιστορική υπερδιόρθωση έως βαθύτερη δυσφορία με την απεικόνιση Μαύρων γυναικών ως ατελών ή σεξουαλικά αυτόνομων. Ορισμένοι παρατηρητές της βιομηχανίας λένε ότι η ένταση της αντίδρασης έχει τις ρίζες της σε μια μακρά και επώδυνη ιστορία. Για μεγάλο μέρος της ύπαρξης του Χόλιγουντ, οι Μαύροι χαρακτήρες δημιουργούνταν με ρατσιστικές καρικατούρες που ενίσχυαν επιβλαβή στερεότυπα και χρησιμοποιούνταν για να δικαιολογήσουν ψευδείς αφηγήσεις για τη ζωή των Μαύρων.
Η Jamila Bell, συγγραφέας, δημιουργός περιεχομένου και ηθοποιός, δήλωσε: “Ως Μαύρες γυναίκες, νιώθουμε ένα είδος ενεργοποίησης όταν βλέπουμε ορισμένους χαρακτήρες στην οθόνη, και αυτό μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε ότι η παρουσία μας ‘ισοπεδώνεται'”.
Για την Kyndall Cunningham, πολιτιστική συντάκτρια στο Vox, μέρος της αντίδρασης αντανακλά μια ευρύτερη δυσφορία με την απεικόνιση Μαύρων γυναικών με τρόπους που αμφισβητούν τις παραδοσιακές προσδοκίες. “Νομίζω ότι για κάποιους ανθρώπους υπάρχει μια προσωπική φυλετική ανασφάλεια, καθώς απλά δεν νιώθουν καλά βλέποντας Μαύρες γυναίκες να παρουσιάζονται με έναν άκομψο τρόπο, ή με έναν τρόπο που είναι ανθρώπινος”, είπε. “Οι άνθρωποι δεν είναι πάντα άνετοι να βλέπουν Μαύρες γυναίκες να απεικονίζονται ως φανερά σεξουαλικές, ατελείς, εγωιστικές ή μη μητρικές.”
Η καθηγήτρια στο Cornell University, Kristen Warner, η οποία μελετά τη φυλετική αναπαράσταση στα μέσα ενημέρωσης, λέει ότι μέρος της αντίδρασης προέρχεται από ένα μακροχρόνιο πλαίσιο που χωρίζει τις απεικονίσεις Μαύρων χαρακτήρων σε “θετική” και “αρνητική” αναπαράσταση. Αυτό το πλαίσιο, λέει, έχει τις ρίζες του σε αφομοιωτικές πολιτικές που χρονολογούνται από τις δεκαετίες του 1960 και 1970, όταν ο σεβασμός πλαισιωνόταν συχνά ως στρατηγική κοινωνικής κινητικότητας. “Υπάρχει αυτή η ιδέα ότι αν δείξουμε τον καλύτερο εαυτό μας, θα μας αντιμετωπίσουν καλύτερα”, είπε η Warner. “Έτσι, η αναπαράσταση αξιολογείται μέσω αυτού του πρίσματος καλού εναντίον κακού.”
Στην πράξη, λέει η Warner, οι “θετικές” απεικονίσεις γίνονται συχνά συντομογραφία για την κατάσταση ή την επαγγελματική θέση. Χαρακτήρες όπως η Keating, η Pope και η Stern μπορεί να είναι ηθικά περίπλοκοι, αλλά οι επιτυχημένες καριέρες τους ως δικηγόρου, επιλύτριας προβλημάτων και επαγγελματία του χρηματοοικονομικού τομέα σηματοδοτούν επιτυχία. “Όταν βασιζόμαστε σε αυτό το είδος δυαδικότητας, δεν επιτρέπει την πολυπλοκότητα του χαρακτήρα”, λέει η Warner. Ο Tony Soprano και ο Walter White είναι εγκληματίες ικανοί για βία, αλλά οι εσωτερικοί τους κόσμοι και οι ηθικές συγκρούσεις τους αντιμετωπίζονται ως πλούσιο δραματικό έδαφος. “Όταν όμως πρόκειται για Μαύρες γυναίκες, η πίεση να αναπαραστήσουν κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους μπορεί να κάνει αυτή την αταξία πιο δύσκολο να γίνει αποδεκτή”, είπε. “Αν ψάχνεις για ‘είναι πριγκίπισσα’ ή ‘είναι μάγισσα’. Τι γίνεται αν συνδυάζονται; Επειδή η ανθρωπότητα είναι ακατάστατη και οι άνθρωποι είναι ακατάστατοι, τι γίνεται αν επιτρέψετε πραγματικά σε αυτούς τους ανθρώπους να ζήσουν την πληρότητα αυτού που είναι;”
Αυτή η ένταση γίνεται ακόμη πιο έντονη με τη σεξουαλικότητα ενός χαρακτήρα. Για ορισμένους θεατές, η φανερή σεξουαλική αυτοπεποίθηση της Perfidia αντηχεί ένα πολύ παλαιότερο στερεότυπο, την “τροπική” της Jezebel, που έχει διαμορφώσει την απεικόνιση των Μαύρων γυναικών στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης για αιώνες. Η Taylor, ωστόσο, ερμηνεύει τον χαρακτήρα διαφορετικά. Σε ένα πρόσφατο τεύχος του Vanity Fair, αντιτάχθηκε στην ιδέα ότι η Perfidia είναι απλώς αντικείμενο σεξουαλικοποίησης. “Ένας άλλος με πήρε συνέντευξη και ανέφερε κάτι για την Perfidia και πώς οι άνθρωποι ένιωθαν ότι ήταν υπερβολικά ‘προκλητική'”, θυμάται η Taylor. “Και λέω, συνειδητοποιείτε ότι το πρώτο πράγμα που βλέπουμε από την Perfidia είναι ότι έχει ένα όπλο στο κεφάλι ενός άντρα και εκείνος την αποκαλεί ‘γλυκιά μου’; Βλέπουμε την ίδια ταινία; Η Perfidia μπήκε κάπως στην λογική, ‘Ω, νομίζεις ότι είμαι σέξι; Ωραία, στοίχημα. Ωραία αν μπορώ ακόμα να κάνω αυτό που κάνω, το μόνο που χρειάζεται είναι να σου δείξω λίγο στήθος ή κάτι τέτοιο.'”
Στο διαδίκτυο, ορισμένοι σχολιαστές χαρακτήρισαν τη νίκη της Taylor στις Χρυσές Σφαίρες ως ορόσημο, συγκρίνοντάς την με το Όσκαρ της Halle Berry για το “Monster’s Ball”, όπου η Berry κάνει σεξ με έναν λευκό άνδρα. Η υπονοούμενη έννοια που κυκλοφορούσε στα social media ήταν ότι οι μεγάλες απονομές επιβραβεύουν συχνά Μαύρους ηθοποιούς όταν οι χαρακτήρες τους υφίστανται οδύνη, ταπείνωση ή είναι ηθικά υποτιμητικοί. Ορισμένοι συμφώνησαν με αυτό το αίσθημα, ενώ άλλοι προειδοποίησαν ότι το σύστημα μπορεί να μην είναι τόσο συγκεκριμένο για τους Μαύρους ερμηνευτές όσο για την κουλτούρα των βραβείων γενικότερα. Η Warner λέει ότι οι δραματικοί ρόλοι που περιλαμβάνουν συναισθηματική ένταση, ηθική κρίση ή προσωπική κατάρρευση κυριαρχούν εδώ και καιρό στις κατηγορίες ερμηνείας σε όλη τη βιομηχανία.
“Το Χόλιγουντ τείνει να επιβραβεύει αυτό που πιστεύει ότι αναδεικνύει το καλύτερο και το χειρότερο της ανθρωπότητας”, είπε. “Επιβραβεύει βαριές ερμηνείες. Καταλαβαίνω την αίσθηση ότι δεν μπορούμε ποτέ απλώς να κερδίσουμε για την χαρά, αλλά θα υποστήριζα ότι θα είναι δύσκολο να βρείτε ερμηνείες που επιβραβεύονται γενικά για απλούς ανθρώπους που είναι ευτυχισμένοι.”
Η Bell δήλωσε ότι το εύρος σημαίνει επίσης την αναγνώριση της ποικιλίας των προσωπικοτήτων που υπάρχουν εντός των ίδιων των Μαύρων κοινοτήτων. Εάν εμφανίζονται πολλοί Μαύροι γυναικείοι χαρακτήρες στην ίδια ιστορία, εξήγησε, δεν θα πρέπει όλοι να καταλαμβάνουν την ίδια αφηγηματική λειτουργία. “Θα πρέπει να εξερευνήσουν διαφορετικές ιδέες”, είπε. “Ένας χαρακτήρας μπορεί να είναι δυνατός χωρίς αυτό να είναι η μοναδική του ιδιότητα. Μπορεί να είναι σεξουαλικός χωρίς αυτό να είναι το μόνο πράγμα για εκείνη.
Η Cunningham λέει ότι η συζήτηση τελικά επιστρέφει σε ένα απλούστερο σημείο, ότι οι φανταστικοί χαρακτήρες είναι φτιαγμένοι για να αντικατοπτρίζουν την αταξία της πραγματικής ζωής. “Όλοι γνωρίζουμε Μαύρες γυναίκες που είναι ενοχλητικές ή απογοητευτικές ή προβληματικές”, είπε. “Οπότε δεν θα πρέπει να τραβάμε τα μαλλιά μας όταν το βλέπουμε αυτό να απεικονίζεται στην οθόνη.”
