Η κυβέρνηση υιοθετεί μια στρατηγική διαδοχικών παρεμβάσεων, οι οποίες θα ενεργοποιούνται ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των πιέσεων, με στόχο την ανακοπή της μετακύλισης των αυξήσεων σε καύσιμα και βασικά αγαθά. Σκοπός είναι η απορρόφηση στο μέγιστο δυνατό βαθμό των κραδασμών από τη νέα γεωπολιτική κρίση. Το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές και δηλώνει έτοιμο να παρέμβει για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, εφόσον η ενεργειακή κρίση λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Οποιαδήποτε μέτρα ληφθούν, θα είναι σε συνάρτηση με τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για να απελευθερωθούν κονδύλια από τον προϋπολογισμό, κρίνεται απαραίτητη η λήψη αποφάσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για το «πάγωμα» των δημοσιονομικών κανόνων, μέχρι να εκτονωθεί η κρίση.
Παράλληλα, εξετάζεται η ενεργοποίηση επιμέρους μέτρων στην εσωτερική αγορά, όπως η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική πώληση καυσίμων. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης οι θαλάσσιες μεταφορές, οι εφοδιαστικές αλυσίδες, οι αερομεταφορές, οι τιμές των λιπασμάτων και η επισιτιστική ασφάλεια, τομείς που ενδέχεται να επηρεαστούν άμεσα από τις συνέπειες της κρίσης.
Ο επικεφαλής του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει την «εργαλειοθήκη» μέτρων που ενεργοποιήθηκαν το 2022 κατά την ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αυτά τα μέτρα μπορούν να τεθούν εκ νέου σε ισχύ εάν η κρίση βαθαίνει και οι πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενταθούν. “Είμαστε ανοιχτοί στη συζήτηση μέτρων. Αυτό θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η κρίση τις επόμενες εβδομάδες”, ανέφερε, προσθέτοντας ότι “μέχρι σήμερα δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο”.
Σε εφεδρεία βρίσκονται μέτρα όπως:
* **Πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων:** Στόχος είναι ο περιορισμός της ακρίβειας. Το μέτρο αυτό, που είχε τεθεί αρχικά σε ισχύ κατά τη διάρκεια της πανδημίας το 2021, έληξε στις 30 Ιουνίου 2025.
* **Επιδότηση καυσίμων στην αντλία μέσω του fuel pass:** Το μέτρο, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2022, συνδέθηκε άμεσα με την ενεργειακή κρίση του πολέμου στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση έχει θέσει δύο προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση αυτής της ενίσχυσης: η τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και η αύξηση αυτή να διατηρηθεί για τουλάχιστον έναν μήνα. Το προηγούμενο σχήμα ενίσχυσης βασίστηκε σε εισοδηματικά κριτήρια, στοχεύοντας κυρίως τα ευάλωτα και μεσαία νοικοκυριά.
* **Επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας:** Αυτό θα συμβεί σε περίπτωση που η άνοδος του φυσικού αερίου επηρεάσει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Το σενάριο προβλέπει αυτόματο μηχανισμό παρέμβασης με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα.
Η ελληνική οικονομία, όπως και όλες οι οικονομίες, κινείται στους ρυθμούς της ενεργειακής κρίσης, αντιμετωπίζοντας για δεύτερη φορά μέσα σε μια τετραετία σύνθετους και αβέβαιους εξωγενείς παράγοντες. Η νέα ενεργειακή κρίση αναμένεται να επιδεινώσει τον πληθωρισμό, πυροδοτώντας αλυσιδωτές ανατιμήσεις σε προϊόντα, υπηρεσίες, καύσιμα και κόστη μετακίνησης. Οι λογαριασμοί ρεύματος και φυσικού αερίου θα αυξηθούν περαιτέρω, ασκώντας ασφυκτική πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η γεωπολιτική ανάφλεξη έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον τιμών, αυξάνοντας την ανησυχία για διευρυμένο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα. Οι κλυδωνισμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδίως σε τομείς που εξαρτώνται από πρώτες ύλες από τη Μέση Ανατολή, είναι αναπόφευκτοι, με πιθανές επιπτώσεις στο εμπόριο και τη βιομηχανία.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα λειτουργεί ως τροχοπέδη για τις νέες επενδύσεις, παρά τις προβλέψεις για αύξηση. Αυτό μπορεί να περιορίσει την δυναμική που έχει διαμορφωθεί, να δυσχεράνει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης.
Μεγαλύτερες πιέσεις θα ασκηθούν και στα δημοσιονομικά, λόγω του κόστους των μέτρων στήριξης. Ο τουρισμός, που συνέβαλε σημαντικά στην οικονομία, κινδυνεύει από επιβράδυνση κρατήσεων, ιδιαίτερα από μακρινές αγορές, σε περίπτωση παράτασης της κρίσης. Η αβεβαιότητα στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της τουριστικής δυναμικής.
Ο ρυθμός μεγέθυνσης της εγχώριας οικονομίας αναμένεται να επιβραδυνθεί, ενδεχομένως ακυρώνοντας την πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,4% το τρέχον έτος.
