Οι απολύσεις αποτελούν συχνό φαινόμενο στον εταιρικό κόσμο, ωστόσο η πρόσφατη ανακοίνωση του CEO της Block, Jack Dorsey, για περικοπές στο 40% του προσωπικού, προκάλεσε αίσθηση. Μια υγιής και αναπτυσσόμενη τεχνολογική εταιρεία προχώρησε σε μείωση σχεδόν του μισού εργατικού δυναμικού της. Σημειώνεται ότι, μετά την ανακοίνωση, η μετοχή της μητρικής εταιρείας των Square, Cash App και Afterpay σημείωσε άνοδο σχεδόν 17% την Παρασκευή. Η κίνηση του Dorsey πυροδότησε νέες συζητήσεις για τον αντίκτυπο της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην απασχόληση, σε μια εβδομάδα που είδε και άλλα δυσοίωνα σενάρια. Τρεις καίριες ερωτήσεις αναδύονται, τις οποίες κάθε CEO θα πρέπει να θέσει στον εαυτό του άμεσα:

**Είναι η ΤΝ καταλύτης ή δικαιολογία για περικοπές θέσεων εργασίας;**
Ο Dorsey ξεκαθάρισε ότι “η επιχείρηση είναι ισχυρή” και ότι τα “εργαλεία νοημοσύνης” άλλαζαν τον τρόπο εργασίας. Όταν σχολιαστές υπέδειξαν την υπερβολική πρόσληψη προσωπικού κατά την περίοδο της COVID-19, ο Dorsey παραδέχτηκε υπερπροσλήψεις, αλλά τόνισε ότι τα ζητήματα αυτά είχαν επιλυθεί πριν από δύο χρόνια. Επίσης, ανέφερε στόχους για μικτό κέρδος άνω των 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά άτομο, έναντι 500.000 δολαρίων το διάστημα 2019-2024. Ο ειδικός σε θέματα ηγεσίας, Stephen Miles, χαρακτήρισε την κίνηση “εξαιρετικά εκτελεσμένη”, επαινώντας την τόλμη του Dorsey και υποστηρίζοντας ότι “η αυτοπεποίθηση που δείχνει ότι η εταιρεία μπορεί να γίνει ακόμη καλύτερη με λιγότερα άτομα, αποδεικνύει ότι δεν είναι αδίστακτος, αλλά ωμά ειλικρινής για το τι είναι καλύτερο για το μέλλον της εταιρείας”.

**Πρέπει οι εταιρείες να προχωρούν σε μία μεγάλη φάση απολύσεων ή σε μικρότερες περικοπές;**
Ο Dorsey υποστηρίζει ότι είναι προτιμότερο να γίνεται μία μεγάλη περικοπή, καθώς “οι επαναλαμβανόμενοι γύροι απολύσεων είναι καταστροφικοί για το ηθικό”. Σε αυτό το σημείο, έχει δίκιο. Μια μελέτη της Careerminds δείχνει ότι οι διαδοχικές απολύσεις είναι επιβλαβείς για το ηθικό και την υγεία των εργαζομένων. Ωστόσο, οι μεγάλες περικοπές μπορεί να αποδειχθούν και άστοχες. Το παράδειγμα του Elon Musk, ο οποίος απέλυσε μεγάλο αριθμό εργαζομένων για να τους προσλάβει ξανά αργότερα, είναι χαρακτηριστικό. Ο μετασχηματισμός είναι δύσκολος, απαιτώντας νέες διαδικασίες, πολιτισμικές νόρμες, τεχνολογική ενσωμάτωση και στρατηγικές προσέγγισης της αγοράς. Γι’ αυτό, ηγέτες όπως ο Tom Polen της BD υποστηρίζουν ότι οι “Lean πρακτικές” (πρακτικές λιτής παραγωγής) αποτελούν προαπαιτούμενο για την ΤΝ. Η Block, μια εταιρεία που ασχολείται και με την εξόρυξη bitcoin, έχει υποστεί επαναλαμβανόμενες απολύσεις και δαπάνησε 68 εκατομμύρια δολάρια πριν από πέντε μήνες για να φέρει όλους τους υπαλλήλους σε ένα “εσωτερικό εταιρικό event” με τη συμμετοχή του Jay-Z.

**Εάν οι απολύσεις οφείλονται στην ΤΝ, ποιο είναι το νέο επιχειρηματικό μοντέλο;**
Ενώ τα σημειώματα απολύσεων εστιάζουν στο ποιοι αποχωρούν, οι CEOs συνήθως προτάσσουν την ανθρώπινη πλευρά. Ωστόσο, είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε ποιοι διατηρούν τις θέσεις τους. Πρόκειται κυρίως για τεχνικούς υπαλλήλους; Για άτομα με “μαλακές δεξιότητες” (soft skills) και βαθιές σχέσεις που είναι δύσκολο να αντικατασταθούν; Ο CEO της ServiceNow, Bill McDermott, απέστειλε ένα συνοπτικό σημείωμα την Παρασκευή σχετικά με το “blueprint για agentic business” (μοντέλο επιχειρηματικής λειτουργίας με αυτονομία) που αναφέρει: “Όταν η νοημοσύνη είναι άφθονη, ο σπάνιος πόρος είναι ό,τι την περιβάλλει: το εταιρικό πλαίσιο που γειώνει την ΤΝ στην πραγματικότητα, η διακυβέρνηση που την καθιστά ασφαλή, και η υποδομή υλοποίησης που μετατρέπει τη διορατικότητα σε δράση”. Αυτό δικαιολογεί την αύξηση του προσωπικού; Όχι. Υποδηλώνει όμως ότι οι περικοπές κορυφαίου επιπέδου δεν έχουν πάντα τα αναμενόμενα αποτελέσματα.