Οι Ηνωμένες Πολιτείες πληρώνουν πλέον σχεδόν 970 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μόνο για την εξυπηρέτηση των τόκων του εθνικού χρέους, ύψους 38,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ποσό αυτό έχει σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2020 και ήδη υπερβαίνει τις δαπάνες του ομοσπονδιακού κράτους για την εθνική άμυνα ή το πρόγραμμα Medicaid, σύμφωνα με ανάλυση του Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB).
Αν και ο αριθμός αυτός μπορεί να μην προκαλεί έντονη αντίδραση σε πολλούς Αμερικανούς, ειδικοί στον προϋπολογισμό προειδοποιούν ότι αντιπροσωπεύει μια από τις πιο σημαντικές, αλλά και λιγότερο συζητημένες, δημοσιονομικές κρίσεις στην ιστορία της χώρας.
Η ραγδαία αύξηση δεν συνέβη εν μία νυκτί. Το κόστος των τόκων έχει εκτοξευθεί λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων: το χρέος έχει διογκωθεί κατά τρισεκατομμύρια, ενώ τα επιτόκια αυξήθηκαν από τα σχεδόν μηδενικά επίπεδα της μετα-πανδημικής περιόδου. Ως ποσοστό της οικονομίας, το κόστος των τόκων διπλασιάστηκε από 1,6% του ΑΕΠ το 2021 σε ένα ρεκόρ 3,2% το 2025. Σήμερα, η κυβέρνηση δαπανά ήδη περισσότερα για τόκους χρέους παρά για το Medicaid ή ολόκληρο τον προϋπολογισμό εθνικής άμυνας, προγράμματα που οι Αμερικανοί νιώθουν έντονα και για τα οποία μάχονται πολιτικά. Ωστόσο, η γραμμή των τόκων προκαλεί συγκριτικά λιγότερη οργή.
Το όριο των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων
Οι μελλοντικοί αριθμοί είναι ακόμη πιο εντυπωσιακοί. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Congressional Budget Office (CBO), το καθαρό κόστος τόκων αναμένεται να διπλασιαστεί εκ νέου, από 970 δισεκατομμύρια δολάρια το οικονομικό έτος 2025 σε 2,1 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2036.
Μεταξύ τώρα και το 2036, το χρέος που κατέχει το κοινό αναμένεται να αυξηθεί κατά 86%, προσθέτοντας περίπου 26 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το μέσο επιτόκιο αυτού του χρέους θα αυξηθεί κατά μισή ποσοστιαία μονάδα. Αυτοί οι δύο παράγοντες θα οδηγήσουν σε αύξηση του κόστους τόκων κατά 121%.
Έως το 2036, οι πληρωμές τόκων θα καταναλώνουν το ένα τέταρτο όλων των ομοσπονδιακών εσόδων, από περίπου το ένα πέμπτο σήμερα και μόλις το ένα δέκατο το 2021. Με άλλα λόγια: για κάθε τέσσερα δολάρια που εισπράττει η Αμερική από φόρους, το ένα θα πηγαίνει εξ ολοκλήρου στην πληρωμή πιστωτών – όχι σε δρόμους, όχι σε βετεράνους, όχι σε σχολεία.
Όταν το Medicare περάσει
Αυτή τη στιγμή, οι δαπάνες τόκων βρίσκονται περίπου στον ίδιο πήχη με το Medicare, ένα από τα πιο δημοφιλή και πολιτικά άθικτα προγράμματα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Το CBO προβλέπει ότι έως το 2029, το καθαρό κόστος τόκων θα ξεπεράσει επίσημα το Medicare, καθιστώντας το το δεύτερο μεγαλύτερο κρατικό πρόγραμμα, πίσω μόνο από την Κοινωνική Ασφάλιση. Αυτό το ορόσημο απέχει λιγότερο από τέσσερα χρόνια.
Η πορεία δεν σταματά εκεί. Έως το 2047, το CBO προβλέπει ότι το κόστος των τόκων θα ξεπεράσει ακόμη και τις δαπάνες για την Κοινωνική Ασφάλιση, αναδεικνυόμενο ως το μοναδικό μεγαλύτερο στοιχείο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού – μεγαλύτερο από το εισόδημα συνταξιοδότησης, μεγαλύτερο από την υγειονομική περίθαλψη για τους ηλικιωμένους, μεγαλύτερο από τον στρατό.
Κρίση εκτοπισμού
Οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από τη λογιστική. Καθώς το κόστος των τόκων διογκώνεται, εκτοπίζει ουσιαστικά όλες τις άλλες εθνικές προτεραιότητες. Το CRFB προβλέπει ότι το αυξανόμενο κόστος τόκων θα αντιπροσωπεύει το 28% της συνολικής ονομαστικής αύξησης δαπανών την επόμενη δεκαετία και το 120% της συνολικής αύξησης δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, πράγμα που σημαίνει ότι άλλα προγράμματα θα συρρικνωθούν ουσιαστικά σε σχετικούς όρους για να δημιουργηθεί χώρος.
Το εθνικό χρέος ανέρχεται αυτήν τη στιγμή σε περίπου 38,77 τρισεκατομμύρια δολάρια τον Φεβρουάριο, αυξανόμενο με ρυθμό περίπου 6,43 δισεκατομμυρίων δολαρίων ημερησίως. Με αυτόν τον ρυθμό, οι ΗΠΑ αναμένεται να φτάσουν τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια περίπου τον Απρίλιο.
Το CRFB και άλλοι δημοσιονομικοί φύλακες υποστηρίζουν ότι ένα αξιόπιστο σχέδιο μείωσης του ελλείμματος παραμένει η μόνη βιώσιμη διέξοδος – ένα σχέδιο που θα θέσει το χρέος σε βιώσιμη τροχιά, θα μειώσει την πίεση στα επιτόκια και θα αποτρέψει τον λογαριασμό τόκων από το να καταβροχθίσει εν τέλει τον προϋπολογισμό. Μέχρι στιγμής, η Ουάσινγκτον δεν έχει παρουσιάσει ένα τέτοιο σχέδιο.