Η οικονομική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας έχει επιδεινωθεί δραματικά, με τους κατοίκους να αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα έλλειψης μετρητών. Ο πόλεμος, που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023, έχει οδηγήσει σε αχρείαστη ρευστότητα, αναγκάζοντας πολλούς να στραφούν σε πιστώσεις ή σε ψηφιακές πληρωμές, αν και αυτές παρουσιάζουν τις δικές τους προκλήσεις.
Η Samar Abu Harbied, 45 ετών, περιέγραψε την καθημερινή της δυσκολία να προμηθευτεί τα απαραίτητα για την οικογένειά της. «Δεν έχω αγγίξει χαρτονόμισμα εδώ και μήνες. Δεν έχω καν χρήματα για να πληρώσω ταξί. Περπατάμε πολύ, για μεγάλες αποστάσεις», δήλωσε. Η Najlaa Sukkar, 48 ετών, αντιμετώπισε παρόμοια προβλήματα, όταν ο φαρμακοποιός δεν δέχτηκε ένα φθαρμένο χαρτονόμισμα 20 σικελ (περίπου 9,5 δολάρια ΗΠΑ), με αποτέλεσμα να μην λάβει την ιατρική περίθαλψη που χρειαζόταν.
Οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα χρησιμοποιούν το ισραηλινό νόμισμα, το σικελ, και εξαρτώνται από το Ισραήλ για την προμήθεια νέων τραπεζογραμματίων και κερμάτων. Ωστόσο, η καταστροφή περίπου του 90% των τραπεζικών καταστημάτων και των ΑΤΜ έχει επιδεινώσει την κατάσταση. Ως αποτέλεσμα, οι Παλαιστινιακή Νομισματική Αρχή, σε συνεργασία με παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου, προωθεί τις ηλεκτρονικές πληρωμές μέσω κινητών τηλεφώνων, όπως οι PalPay και Jawwal Pay, για την αντιμετώπιση του προβλήματος ρευστότητας.
Η Abu Harbied ανέφερε ότι ο γιος της, Shady, ο οποίος εργαζόταν ως νυχτοφύλακας, άρχισε να δέχεται την πληρωμή του ηλεκτρονικά, αφού αντιμετώπιζε δυσκολίες με τα φθαρμένα χαρτονομίσματα που λάμβανε. Παρόλα αυτά, οι ψηφιακές πληρωμές εισάγουν νέες δυσκολίες. Πολλοί Παλαιστίνιοι δεν λαμβάνουν ακόμη μισθούς μέσω τραπεζών, δεν διαθέτουν smartphones, ενώ οι συσκευές τους εξαντλούνται γρήγορα λόγω της κρίσης στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Η έλλειψη σταθερής σύνδεσης στο διαδίκτυο δυσχεραίνει περαιτέρω τις συναλλαγές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση έχει εξελιχθεί από μια απλή έλλειψη ρευστότητας σε ένα πρόβλημα μετάβασης από ένα ρυθμιζόμενο χρηματοπιστωτικό σύστημα σε μια αποσπασματική οικονομία επιβίωσης. Ο Ahmed Abu Qamar, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Παλαιστινίων Οικονομολόγων, δήλωσε ότι η μαύρη αγορά παίζει πλέον κυρίαρχο ρόλο, με μια μικρή ομάδα εμπόρων να ελέγχει την κυκλοφορία μετρητών μέσω λειτουργιών υψηλών προμηθειών. «Όταν τα χρήματα γίνονται εμπορεύσιμο αγαθό, αυτό σηματοδοτεί σοβαρή στρέβλωση στο νομισματικό σύστημα», ανέφερε.
Ο Abu Qamar τόνισε την έλλειψη εμπιστοσύνης, όχι μόνο στα μετρητά, αλλά και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα συνολικά. «Οι εκτεταμένες πωλήσεις με πίστωση δεν είναι ένδειξη σταθερότητας της αγοράς – είναι δείκτης φθίνουσας εισοδήματος και εξασθενημένης αγοραστικής δύναμης», προειδοποίησε, σημειώνοντας ότι περίπου το 95% των νοικοκυριών στη Γάζα εξαρτάται από την βοήθεια.
Εν τω μεταξύ, μεσάζοντες εκμεταλλεύονται την οικονομική δυσπραγία των κατοίκων, χρεώνοντας προμήθειες που φτάνουν έως και το 50%. Πολλοί, όπως η Abu Harbied, εξακολουθούν να προτιμούν τα φυσικά μετρητά, εκφράζοντας ανησυχία για την ασφάλεια των χρημάτων τους σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ειδικά όταν υπάρχουν τεχνικά προβλήματα με τις τραπεζικές εφαρμογές. Ο Abdallah Sukkar, ιδιοκτήτης ενός πάγκου τροφίμων, δήλωσε ότι δέχεται όλα τα χαρτονομίσματα και επιτρέπει αγορές με πίστωση, αλλά αυτό έχει επηρεάσει την ικανότητά του να βελτιώσει την επιχείρησή του. Οι ανεξόφλητες οφειλές έχουν αυξηθεί κατά 500% κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ τα κέρδη του μόλις φτάνουν το 2%.
