Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010, η εκμάθηση κώδικα βρισκόταν στο επίκεντρο ως μία από τις πλέον περιζήτητες δεξιότητες στην αγορά εργασίας. Η «μανία» του προγραμματισμού εξαπλώθηκε γρήγορα, με γονείς να προτρέπουν τα παιδιά τους να εγκαταλείψουν τις ανθρωπιστικές σπουδές υπέρ των STEM, ενώ και ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Barack Obama, παρότρυνε τους πολίτες να μάθουν να προγραμματίζουν, συμμετέχοντας μάλιστα στην πρωτοβουλία «Hour of Code».
Αντίθετα, οι πτυχιούχοι Αγγλικής Φιλολογίας και γενικότερων ανθρωπιστικών επιστημών δέχονταν κριτική, με κάποιους να τους αποκαλούν «barista majors» λόγω της πεποίθησης ότι οι σπουδές αυτές θα τους οδηγούσαν αναπόφευκτα σε εργασία σε καφετέρια, υπονοώντας περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές.
Ωστόσο, η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) ανατρέπει αυτές τις παραδοχές. Αυτή τουλάχιστον είναι η άποψη του Peter Thiel, συνιδρυτή της Palantir Technologies. Σε ένα επανεμφανιζόμενο βίντεο από συνέντευξή του το 2024 με τον οικονομολόγο Tyler Cowen, ο Thiel δήλωσε ότι οι πιθανότητες δεν ευνοούν πλέον τους επαγγελματίες των STEM. «Φαίνεται πολύ χειρότερο για τους ανθρώπους των μαθηματικών παρά για τους ανθρώπους των λέξεων», είπε χαρακτηριστικά.
Οι αφηγητές ιστοριών (storytellers) βρίσκονται ψηλά στην αγορά εργασίας
Τα σχόλια του δισεκατομμυριούχου αντικατοπτρίζουν μια αναδυόμενη τάση στη σημερινή αγορά εργασίας. Το LinkedIn, σε πρόσφατη μελέτη του με τίτλο «LinkedIn Skills on the Rise 2026: The fastest-growing skills in the U.S.», καταγράφει αυξημένη ζήτηση για δεξιότητες επικοινωνίας και δημιουργικής σκέψης. Η επικοινωνία, μαζί με την ηγεσία και τη διαχείριση ανθρώπινων πόρων, είναι από τις πλέον περιζήτητες δεξιότητες, σύμφωνα με την έκθεση.
«Οι εταιρείες αναζητούν ολοένα και περισσότερο εξαιρετικούς επικοινωνιακούς, καθώς η άρτια γραφή, η σαφήνεια και η κρίση εξακολουθούν να έχουν σημασία», δήλωσε εκπρόσωπος του LinkedIn στο Fortune. Σημείωσαν μάλιστα ότι η «αφήγηση ιστοριών» (storytelling) έχει γίνει μια ιδιαίτερα επιθυμητή δεξιότητα, με τις σχετικές αναρτήσεις εργασίας στο LinkedIn να διπλασιάζονται μέσα στον τελευταίο χρόνο. Ορισμένες εταιρείες μάλιστα είναι διατεθειμένες να δαπανήσουν πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια για storytellers και επαγγελματίες επικοινωνίας υψηλού επιπέδου. Για παράδειγμα, η Anthropic προσλαμβάνει επικεφαλής επικοινωνίας με αρχικό μισθό 400.000 δολάρια, ενώ το Netflix προσφέρει από 656.000 έως 1,2 εκατομμύρια δολάρια για τον ρόλο του senior director of communications.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι πρέπει να πετάξετε το πτυχίο σας από STEM. Το LinkedIn διαπίστωσε επίσης ότι αρκετές τεχνικές δεξιότητες είναι περιζήτητες, όπως η μηχανική δημιουργίας προτροπών (AI prompt engineering) και η επισημείωση δεδομένων (data annotation). Αυτές οι δεξιότητες, ωστόσο, αποκλίνουν από τον πυρήνα των πτυχίων STEM, καθώς εστιάζουν στην εκπαίδευση της AI και όχι στην κατασκευή της. Αν και ορισμένες θέσεις εργασίας για AI prompt engineers απαιτούν γνώση γλωσσών προγραμματισμού, όπως Python και JavaScript, καθώς και κατανόηση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, οι αγγελίες τονίζουν επίσης ισχυρές γλωσσικές και δημιουργικές δεξιότητες για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της AI, με μέσο μισθό 128.000 δολάρια, σύμφωνα με την πλατφόρμα Glassdoor.
Με την πρόοδο της ανάπτυξης της AI, πολλοί ηγέτες και ειδικοί της Τεχνητής Νοημοσύνης προβλέπουν ότι η AI θα αναδιαμορφώσει δραματικά την αγορά εργασίας, και μαζί της, τις πλέον πολύτιμες δεξιότητες. Με αυτή την εξέλιξη, ορισμένες δεξιότητες στα μαθηματικά και άλλα πεδία των STEM κινδυνεύουν να καταστούν ξεπερασμένες. Ο Boris Cherny, δημιουργός του Claude Code της Anthropic, παραδέχτηκε ότι δεν έχει γράψει ούτε μία γραμμή κώδικα από τον Νοέμβριο (αν και ελέγχει τον κώδικα που παράγει η AI). Εν τω μεταξύ, η AI διεισδύει ολοένα και περισσότερο σε τομείς που παραδοσιακά καταλαμβάνονται από ειδικούς των STEM, συμπεριλαμβανομένου του βασικού προγραμματισμού και της ανάλυσης δεδομένων.
Φημολογία στην αγορά εργασίας
Ενώ η αγορά εργασίας έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη για όλους τους πρόσφατους αποφοίτους, με το ποσοστό ανεργίας τους να ξεπερνά αυτό των γενικών εργαζομένων το 2022 και να φτάνει στο 5,6% το 2025, ορισμένες σταδιοδρομίες που σχετίζονται με τα STEM παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ανεργίας, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένα δεδομένα από την Federal Reserve της Νέας Υόρκης. Η μηχανική υπολογιστών κατέχει τη δεύτερη θέση με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας, στο 7,8%, μετά την ανθρωπολογία.
Ωστόσο, ορισμένα ποσοστά ανεργίας αποφοίτων STEM κυμαίνονται κάτω από τον μέσο όρο για όλους τους αποφοίτους κολεγίων, που ανέρχεται στο 3,1%, όπως συμβαίνει για τους απόφοιτους αεροδιαστημικής μηχανικής και τεχνολογιών μηχανικής, στο 2,2% και 1,7% αντίστοιχα.
Παρόλα αυτά, κατά τη συνέντευξη του 2024, ο Thiel υποστήριξε ότι ακόμη και στους τομείς των STEM που δεν έχουν επηρεαστεί από την αυτοματοποίηση της AI, η χρήση των μαθηματικών ως κριτηρίου εισόδου θα ξεφύγει από τη μόδα χάρη στην AI. «Αν θέλεις να πας σε ιατρική σχολή, σε αποκλείουμε μέσω της φυσικής και του λογισμού», είπε. «Ως νευροχειρουργός, δεν θα ήθελα κάποιον που χειρουργεί το μυαλό μου να κάνει παραγοντοποιήσεις πρώτων αριθμών στο μυαλό του κατά τη διάρκεια της επέμβασης.»
