Η συμμετοχή της Νότιας Αφρικής στην επόμενη σύνοδο κορυφής της G20 βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων, μετά τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον θα εμποδίσει την παρουσία της Πρετόριας. Οι ενέργειες αυτές έχουν κλιμακώσει τις εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Πρετόριας, οδηγώντας στην άμεση αναστολή όλης της αμερικανικής οικονομικής στήριξης προς τη Νότια Αφρική.
Ο οργανισμός FW de Klerk Foundation αντέδρασε με σαφήνεια, υπογραμμίζοντας ότι η Νότια Αφρική είναι ισότιμο, κυρίαρχο μέλος της G20 και ότι η χώρα «δεν θα εκφοβιστεί για να αποχωρήσει από παγκόσσμια φόρουμ μέσω παραπληροφόρησης». Η δήλωση του Ισμαήλ Τζούσουμπ, εκπροσώπου του Ιδρύματος, αντιπαρατέθηκε ευθέως με την αιτιολόγηση του Προέδρου Τραμπ για την τιμωρητική αυτή κίνηση, η οποία βασιζόταν σε ισχυρισμούς ότι η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής αγνοεί «φρικτές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υφίστανται οι Αφρικάανς και άλλοι απόγονοι».
Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε ισχυριστεί προηγουμένως στο Truth Social ότι η Νότια Αφρική «σκοτώνει λευκούς ανθρώπους και επιτρέπει τυχαία να τους κλέβουν τις φάρμες τους». Το FW de Klerk Foundation χαρακτήρισε αυτούς τους ισχυρισμούς περί «γενοκτονίας» και κρατικά ενορχηστρωμένων απαλλοτριώσεων γης ως «εντελώς ψευδείς κατηγορίες» και «καταιγίδα παραπληροφόρησης». «Αυτές οι δηλώσεις δεν είναι μόνο πραγματικά λανθασμένες· είναι διπλωματικά ανυπόστατες», τόνισε το Ίδρυμα.
Η θέση του Ιδρύματος υποστηρίζει ότι «η συμμετοχή στην G20 δεν καθορίζεται από τη χώρα υποδοχής… κανένα μεμονωμένο κράτος – συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών – δεν έχει την εξουσία να εκδιώξει μονομερώς κάποιο άλλο». Επισημαίνεται ότι η G20 είναι ένα φόρουμ που λειτουργεί με συναίνεση, και όχι μια «ιδιωτική σύμβαση όπου οι προσκλήσεις μπορούν να ανακληθούν κατά βούληση».
Σε ανάρτησή του στο X (πρώην Twitter), ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας, Κανβάλ Σιμπάλ, δήλωσε ότι ο Τραμπ «επιδιώκει να αποδεκατίσει την G20». «Οι ΗΠΑ είναι απλώς η προεδρεύουσα χώρα της G20 το επόμενο έτος. Δεν έχει την εξουσία να αποκλείσει μονομερώς οποιοδήποτε μέλος από τη συμμετοχή». Ο Σιμπάλ πρόσθεσε ότι ο Τραμπ «καταχράται» τον όρο γενοκτονία «πολύ επιλεκτικά», υποστηρίζοντας ότι υπάρχει σαφής φυλετικός τόνος σε αυτά που λέει.
Το EFF (Economic Freedom Fighters) εξέφρασε επίσης την άποψή του, χαρακτηρίζοντας την απαγόρευση του Τραμπ ως «παιδική αντίδραση». Παρά την απουσία των ΗΠΑ, η Νότια Αφρική κατάφερε να εξασφαλίσει μια πλήρη Διακήρυξη Ηγετών, κάτι που ο Τραμπ θεωρούσε ότι θα κατέρρεε χωρίς την αμερικανική συμμετοχή. Όταν ήρθε η ώρα για την παράδοση της Προεδρίας, η Νότια Αφρική την πραγματοποίησε με διπλωματικό, διακριτικό τρόπο, όπως αρμόζει στην περίσταση, και η παράδοση όντως έλαβε χώρα. «Αυτό που τώρα ενοχλεί τον Τραμπ δεν είναι ότι η παράδοση δεν έγινε, αλλά ότι δεν έγινε με την επισημότητα και την αναγνώριση ανώτατου επιπέδου που περίμενε μετά την αποχώρησή του από τη σύνοδο. Είναι αυτή η αλληλουχία αυτοπροκαλούμενων διπλωματικών ντροπών: η άρνηση συμμετοχής, η αλλαγή γνώμης αργά, η αγνόηση από άλλους παγκόσμιους ηγέτες και η θέαση της Νότιας Αφρικής να ολοκληρώνει μια επιτυχημένη σύνοδο χωρίς αυτόν, που οδήγησαν τώρα στην παιδική αντίδραση του Τραμπ και την παράλογη πρόταση ότι έχει την εξουσία να ανακαλέσει την πρόσκληση της Νότιας Αφρικής από την G20».
Ο Γερμανός Πρέσβης στη Νότια Αφρική ανάρτησε ότι «η Νότια Αφρική χρειάζεται στο τραπέζι», προσθέτοντας «iMzansi ifuneka etafuleni labaholi», που επαναλαμβάνει την άποψή του ότι η Νότια Αφρική είναι απαραίτητη στην G20.
Αυτή η υπεράσπιση έρχεται μετά από μια αρχική, νυχτερινή αντίδραση από τη διοίκηση του Προέδρου Σίριλ Ραμαφόζα. Ο εκπρόσωπος της Προεδρίας, Βίνσεντ Μαγκουένγια, επιβεβαίωσε ότι η Νότια Αφρική θα συνεχίσει να συμμετέχει ως πλήρες, ενεργό και εποικοδομητικό μέλος της G20.
Η διπλωματική σύγκρουση ξεκίνησε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μην παραστούν στη Σύνοδο Κορυφής των Ηγετών της G20 στο Johannesburg, παρόλο που προσκλήθηκαν σε όλες τις συναντήσεις που διεξήχθησαν υπό την προεδρία της Νότιας Αφρικής. Αργότερα, οι ΗΠΑ άλλαξαν γνώμη. Εβδομάδες νωρίτερα, ο Πρόεδρος Τραμπ είχε ήδη ανακοινώσει ότι θα απέχει από τη σύνοδο του Johannesburg, υποστηρίζοντας ότι η Νότια Αφρική «δεν θα έπρεπε καν να είναι πλέον στις G» επειδή «πηγαίνει προς λάθος κατεύθυνση». Πιστεύεται ότι οι σχέσεις είχαν ήδη διαταραχθεί από τη στάση της Νότιας Αφρικής σε παγκόσμιες συγκρούσεις, τις στενές της σχέσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα μέσω του μπλοκ BRICS, και την απόφασή της να παραπέμψει υπόθεση γενοκτονίας κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο (ICJ).
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η Νότια Αφρική αρνήθηκε να παραδώσει την Προεδρία της G20 σε έναν ανώτερο εκπρόσωπο της Πρεσβείας των ΗΠΑ. Ο Μαγκουένγια διευκρίνισε ότι, λόγω της απουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών από τη σύνοδο, τα όργανα της Προεδρίας της G20 παραδόθηκαν κανονικά σε έναν υπάλληλο της Πρεσβείας των ΗΠΑ στην έδρα του Υπουργείου Διεθνών Σχέσεων και Συνεργασίας της Νότιας Αφρικής (DIRCO).
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει λάβει πρόσφατα πολλά τιμωρητικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του μποϊκοτάζ της συνόδου και της ανάκλησης της βίζας της πρώην υπουργού Διεθνών Σχέσεων, Ναλέντι Παντόρ. Επιπλέον, έχει κατατεθεί νομοσχέδιο στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, το AGOA Extension and Bilateral Engagement Act (AGOA 2.0), το οποίο θα επεκτείνει τον νόμο για την Αφρικανική Ανάπτυξη και Ευκαιρίες (AGOA) για δύο χρόνια, αλλά θα αποκλείει ειδικά τη Νότια Αφρική, συνδέοντας τα εμπορικά οφέλη με την ευθυγράμμιση με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
