Λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ανέτρεψε την επιβολή παγκόσμιων δασμών από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ την Παρασκευή, εκείνος υπέγραψε διάταγμα για την επιβολή ενός νέου πακέτου χρεώσεων, επικαλούμενος διαφορετικό νόμο που δεν επηρεάστηκε από την απόφαση του δικαστηρίου.
Ωστόσο, οικονομολόγοι και ειδικοί του εμπορίου έσπευσαν να επισημάνουν ότι και το “σχέδιο Β” του Τραμπ για το καθεστώς δασμών στερείται νομικής βάσης.
Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι ΗΠΑ επικαλούνται το Άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει δασμούς έως και 15% για διάστημα έως 150 ημερών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν άμεσα προβλήματα διεθνών πληρωμών.
Το Σάββατο, ο Τραμπ αύξησε τους νέους του δασμούς στο 15%, λιγότερο από 24 ώρες αφού τους είχε ορίσει στο 10% με προεδρικό διάταγμα. Αυτό έρχεται μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι ο πρόεδρος δεν έχει την εξουσία να εφαρμόζει δασμούς βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA).
Σε ενημέρωση στους δημοσιογράφους την Παρασκευή, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το δικαστήριο επικύρωσε την ικανότητά του να χρησιμοποιήσει άλλα μέσα για να υλοποιήσει την εμπορική του ατζέντα. “Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν μέθοδοι, πρακτικές, νόμοι και εξουσίες, όπως αναγνωρίστηκαν από ολόκληρο το δικαστήριο σε αυτήν την τρομερή απόφαση, καθώς και από το Κογκρέσο, που είναι ακόμη ισχυρότερες από τους δασμούς του IEEPA που είναι διαθέσιμοι σε εμένα ως πρόεδρο της Ηνωμένων Πολιτειών”, δήλωσε.
Ωστόσο, η ακριβής διατύπωση του Νόμου περί Εμπορίου αναφέρει απαιτήσεις που δεν υφίστανται σήμερα, συμπεριλαμβανομένου ενός “μεγάλου και σοβαρού” ελλείμματος στο ισοζύγιο πληρωμών.
Ενώ οι ΗΠΑ παρουσιάζουν εμπορικό έλλειμμα εδώ και δεκαετίες, αυτό αντισταθμίζεται από εισροές κεφαλαίων, καθώς ξένοι επενδυτές διοχετεύουν δισεκατομμύρια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με αποτέλεσμα ένα καθαρό υπόλοιπο μηδενικό.
“Το Άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, στο οποίο βασίζεται το 10% του δασμού του Τραμπ, δεν ισχύει στο τρέχον μακροοικονομικό περιβάλλον”, δήλωσε ο Peter Berezin, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής στην BCA Research, σε ανάρτησή του στο X την Παρασκευή. “Ένα έλλειμμα ισοζυγίου πληρωμών δεν είναι το ίδιο πράγμα με ένα εμπορικό έλλειμμα. Δεν μπορείτε να έχετε έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών εάν έχετε ευέλικτη συναλλαγματική ισοτιμία, όπως οι ΗΠΑ αυτή τη στιγμή.”
Παρομοίως, ο οικονομολόγος Alan Reynolds, ανώτερος συνεργάτης στο Cato Institute, επεσήμανε ότι το εμπορικό έλλειμμα χρηματοδοτείται πλήρως από το πλεόνασμα του λογαριασμού κεφαλαίων, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχει συνολικό έλλειμμα ισοζυγίου πληρωμών για να δικαιολογήσει τον νεότερο φόρο εισαγωγών του Τραμπ.
Ο Bryan Riley, διευθυντής της Free Trade Initiative της National Taxpayers Union, έγραψε σε ανάρτηση ιστολογίου τον περασμένο μήνα ότι το Άρθρο 122 έχει νόημα μόνο υπό καθεστώς σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας, κάτι που δεν υφίσταται στις ΗΠΑ για περισσότερα από 50 χρόνια.
Τότε, όταν το δολάριο ήταν συνδεδεμένο με τον χρυσό, υπήρχε ακόμα ο κίνδυνος οι ΗΠΑ να υποστούν ελλείψεις στα αποθέματα που απαιτούνται για την κάλυψη διεθνών υποχρεώσεων.
Όμως, μέχρι την εισαγωγή του Νόμου περί Εμπορίου στα τέλη του 1973, οι ΗΠΑ είχαν ήδη υιοθετήσει ένα σύστημα κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας που αυτορυθμιζόταν, εξαλείφοντας την ανάγκη για αποθέματα για τη διατήρηση σταθερής αξίας του δολαρίου. “Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι το ‘Άρθρο 122 καθίσταται ουσιαστικά παρωχημένο'”, εξήγησε ο Riley.
“Το Άρθρο 122 επιτρέπει δασμούς μόνο παρουσία θεμελιώδους προβλήματος διεθνών πληρωμών”, πρόσθεσε. “Επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα, το Άρθρο 122 δεν μπορεί νόμιμα να χρησιμοποιηθεί από τον Πρόεδρο Τραμπ για την επιβολή νέων δασμών.”
