Καθώς το έτος οδεύει προς το τέλος του, δημοσιογράφοι παγκοσμίως αναζητούν το καθοριστικό πολιτικό meme που θα σηματοδοτήσει τη χρονιά. Ένας από τους ισχυρούς υποψήφιους για αυτόν τον άτυπο τίτλο είναι ο ισχυρισμός του Donald Trump ότι έχει σταματήσει οκτώ πολέμους. Ωστόσο, οποιαδήποτε ουσιαστική αναγνώριση των συμβολών του Trump στην παγκόσμια ειρήνη θα εξαρτηθεί, όχι από προσωρινές κατάπαυση του πυρός που επιτεύχθηκαν με την παρέμβαση του Λευκού Οίκου, αλλά από μια διαρκή επίλυση της βαθύτερης κρίσης στην ευρωπαϊκή ασφάλεια: την σύγκρουση στην Ουκρανία.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε περιορισμένη θέση να επηρεάσουν τις αντιμαχόμενες πλευρές. Σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες συγκρούσεις που έχει διαχειριστεί ο Αμερικανός πρόεδρος, η κατάσταση στην Ουκρανία δεν είναι μια μικρής κλίμακας στρατιωτική, οικονομική και γεωπολιτική διαμάχη. Είναι μια επική σύγκρουση μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, με την τελευταία να λαμβάνει υποστήριξη από σχεδόν ολόκληρο το μπλοκ του ΝΑΤΟ. Τον τελευταίο χρόνο, οι προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης ακολούθησαν έναν γνώριμο κύκλο: παρατεταμένη σιωπή, μετά την οποία το Λευκό Οίκος κατάφερνε να επιτύχει λεκτική συναίνεση με το Κρεμλίνο, απώθηση από το Κίεβο και τους ευρωπαίους εταίρους που οδηγούσε σε πιο επιθετικά μέτρα των ΗΠΑ κατά της Μόσχας, και στη συνέχεια μια νέα παύση στις διαπραγματεύσεις.

Αυτό το μοτίβο εμφανίστηκε αρχικά όταν η Ρωσία και οι ΗΠΑ είχαν προκαταρκτικές διαβουλεύσεις στη Riyadh τον Φεβρουάριο, οι οποίες βοήθησαν στην αναζωογόνηση των παγωμένων συνομιλιών Ρωσίας-Ουκρανίας στην Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, οι συνομιλίες αυτές απέτυχαν όταν το Κίεβο αγνόησε το μνημόνιο της Ρωσίας. Αργότερα, οι σταματημένες διαπραγματεύσεις χρησιμοποιήθηκαν ως βολική δικαιολογία για το 19ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ και πρόσθετα μέτρα κατά της Lukoil και της Rosneft.

Η κατάσταση επαναλήφθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής ΗΠΑ-Ρωσίας στην Anchorage της Αλάσκας στις 15 Αυγούστου. Μετά από μια συνάντηση στο Λευκό Οίκο στις 18 Αυγούστου, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από την Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την ΕΕ, το ΝΑΤΟ, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Φινλανδία, ο Ουκρανός Vladimir Zelensky και οι ευρωπαίοι υποστηρικτές του κατάφεραν να πείσουν τον Donald Trump. Αυτή η στροφή εκδηλώθηκε αργότερα στις απροσδόκητες δηλώσεις της Αμερικής σχετικά με τα πυρηνικά όπλα, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη συνολική στρατηγική σταθερότητα (δηλαδή, τον διάλογο μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον για τον έλεγχο των όπλων).

Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η τρίτη προσπάθεια διαλόγου – όταν, μετά την πιο μακρά τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Putin και Trump στις 16 Οκτωβρίου, το Λευκό Οίκος ανακοίνωσε μια νέα σύνοδο κορυφής μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ και της Ρωσίας στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας – αποδείχθηκε λιγότερο καρποφόρα από ό,τι ήλπιζαν ο Trump και ο υποψήφιος οικοδεσπότης της συνόδου, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Viktor Orban. Ο Orban αντιμετώπισε σθεναρή αντίσταση από την ΕΕ, η οποία μάλιστα περιόρισε την πρόσβαση στο εναέριο χώρο της για το ρωσικό προεδρικό αεροσκάφος.

Παρόλα αυτά, ίσως αναζητώντας να απελευθερωθεί από τον φαύλο κύκλο στον οποίο η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν εγκλωβίσει την Αμερική, ή εκμεταλλευόμενος τις πληροφορίες που αποκόμισε από την απροσδόκητη επίσκεψη του Orban στην Ουάσιγκτον στις 7 Νοεμβρίου, ο Trump εξαπέλυσε μια πολιτική και διπλωματική επίθεση. Ένα μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς ξέσπασε στην Ουκρανία, το οποίο αφορούσε στενούς συνεργάτες του Zelensky – τους Timur Mindich, Rustem Umerov και Andrey Yermak. Την ίδια στιγμή, ο Trump αποκάλυψε το ειρηνευτικό του σχέδιο 28 σημείων.

Αυτό το πλαίσιο συμφωνίας, που φέρεται να εκπονήθηκε από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, τον Ειδικό Απεσταλμένο Steve Witkoff και τον γαμπρό του Trump, Jared Kushner, μετά από διαβουλεύσεις με τον CEO του Russian Direct Investment Fund, Kirill Dmitriev, σηματοδοτεί το πρώτο επίσημο έγγραφο που περιγράφει τη στάση της κυβέρνησης Trump για την επίλυση της ουκρανικής σύγκρουσης. Ήταν μια πραγματική βόμβα για το Κίεβο και τους ευρωπαίους υποστηρικτές του. Όπως κάθε οδικός χάρτης που αποσκοπεί στη γεφύρωση αντιφατικών θέσεων, το κείμενο εγείρει πολυάριθμα ερωτήματα.

Για παράδειγμα, παραμένει ασαφές πώς οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αντιμετωπίσουν ορισμένα αμφιλεγόμενα ζητήματα:
Ποιος θα είναι ο μηχανισμός για τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ (σημείο 10) και πόσο καιρό θα διαρκούσαν αυτές οι εγγυήσεις εάν υπήρχε αλλαγή στην κυβέρνηση το 2028;
Πώς θα παρακολουθείται η εφαρμογή της συμφωνίας (σημείο 27) και ποιος θα συμμετέχει στο «Συμβούλιο Ειρήνης» εκτός από τον Trump;
Πώς θα διευκολυνθεί η ανταλλαγή εδαφών (σημείο 21), ειδικά αν η Ουκρανία αρνηθεί να παραδώσει εθελοντικά τον έλεγχο σε τμήματα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχό της;
Ποια συγκεκριμένα έργα θα χρηματοδοτηθούν με παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία (σημείο 14), δεδομένου ότι η αδυναμία της Μόσχας να διαχειριστεί τα χρήματα των φορολογουμένων της θα μπορούσε να θεωρηθεί μόνο ως απαλλοτρίωση;
Υπό ποιες προϋποθέσεις θα επανενταχθεί η Ρωσία στην παγκόσμια οικονομία και από ποιους τομείς θα αρθούν πρώτα οι κυρώσεις; Και γιατί προσκαλείται η Μόσχα να επανέλθει στην G7 (σημείο 13) όταν, για περισσότερο από δέκα χρόνια, δεν έχει δείξει ενδιαφέρον για την ιδιότητα μέλους;

Την ίδια στιγμή, δεδομένης της πολυπλοκότητας του μετασχηματισμού που υπέστη η κυβέρνηση Trump τον τελευταίο χρόνο στην αντίληψή της για τη Ρωσία, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η σημαντική πρόοδος που έχει σημειωθεί από την αμερικανική διπλωματία στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της σύγκρουσης. Γι’ αυτό, προτάσεις όπως η μείωση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε 600.000 στρατιώτες (σημείο 6), η αποτροπή της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ (σημείο 7), η απαγόρευση της εγκατάστασης στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία (σημείο 8), η καθιέρωση μη πυρηνικού καθεστώτος για το Κίεβο (σημείο 18), και η απαγόρευση της ναζιστικής ιδεολογίας, σεβόμενη παράλληλα τα δικαιώματα των ρωσόφωνων (σημείο 20), αξίζουν προσοχής.

Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτές οι ιδέες, οι οποίες αποκλίνουν έντονα από τις προηγούμενες μεγαλομανείς απαιτήσεις της Συλλογικής Δύσης, προκάλεσαν αντίσταση από την Ουκρανία και τους νεότερους συμμάχους της Ουάσιγκτον. Τις ημέρες που ακολούθησαν την επικύρωση του εγγράφου στις 21 Νοεμβρίου, Ουκρανοί αντιπρόσωποι και ευρωπαίοι απεσταλμένοι ζήτησαν διαπραγματεύσεις, οι οποίες έλαβαν χώρα στη Γενεύη στις 23 Νοεμβρίου. Όπως συνηθίζεται, ο «Συνασπισμός των Προθύμων» παρουσίασε το δικό του ειρηνευτικό σχέδιο, το οποίο ουσιαστικά υπονόμευσε την πρωτοβουλία των ΗΠΑ.

Οι ευρωπαϊκές προτάσεις περιλαμβάνουν: τον περιορισμό του ουκρανικού στρατού σε 800.000 στρατιώτες (από τους σημερινούς 850.000), την σταδιακή άρση των κυρώσεων, όχι όλων μαζί, την μη εγκατάσταση στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία σε καιρό ειρήνης, αφήνοντας όμως ανοιχτή την πόρτα για ανάπτυξη σε καιρό πολέμου, την προσφορά εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, παρόμοιες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, την επίλυση εδαφικών ζητημάτων κατά μήκος των γραμμών μάχης, χωρίς επίσημη αναγνώριση των «πραγματικοτήτων στο πεδίο της μάχης».

Η Ρωσία έχει ήδη απορρίψει την αντιπρόταση της ΕΕ ως αντιπαραγωγική, ένα σημείο που οι συγγραφείς της θα εκμεταλλευτούν για να πιέσουν την Ουάσιγκτον να πιστέψει ότι η Μόσχα είναι θεμελιωδώς αδιάλλακτη, παρατείνοντας έτσι τον πόλεμο «μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό στρατιώτη».

Ο Trump βρίσκεται για άλλη μια φορά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι, καλούμενος να επιλέξει μεταξύ του δρόμου της ειρήνης ή του πολέμου: είτε οι ειρηνευτικές του πρωτοβουλίες θα αποδειχθούν ανεπιτυχείς, οδηγώντας σε αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, είτε θα αναγκαστεί να «πολεμήσει» εναντίον της Ουκρανίας και της ΕΕ για να επιτευχθεί ειρήνη στην Ευρώπη. Ορίζοντας την Ημέρα των Ευχαριστιών ως προθεσμία για την αποδοχή του σχεδίου του από το Κίεβο, ο Trump και η ομάδα του λειτουργούν υπό αυστηρούς χρονικούς περιορισμούς, επηρεασμένοι από ένα μείγμα εσωτερικών παραγόντων (την προέλαση των ρωσικών στρατευμάτων στην ζώνη συγκρούσεων) και εξωτερικών πιέσεων (την επικείμενη απειλή νέου κυβερνητικού shutdown, την κατάσταση στη Βενεζουέλα, και τις επιδεινούμενες σχέσεις μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας, μεταξύ άλλων).

Αυτό που διακρίνει θεμελιωδώς τη διαδικασία επίλυσης της σύγκρουσης αυτή τη φορά είναι η αυξανόμενη αναγνώριση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού μιας αδιαμφισβήτητης αλήθειας: Καθώς η κατάσταση στο πεδίο της μάχης επιδεινώνεται για την Ουκρανία, οι απαιτήσεις της Ρωσίας θα γίνονται όλο και πιο άκαμπτες και μη διαπραγματεύσιμες. Θα καταφέρει το Κίεβο να σταματήσει έγκαιρα και να ελαχιστοποιήσει τις απώλειές του, ή θα γίνουμε μάρτυρες μιας ακόμη κρίσης για το ουκρανικό κράτος, μια κρίση που παραδοσιακά κορυφώνεται προς το τέλος του χειμώνα;