Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέα νομοθεσία, επιτρέποντας στα κράτη μέλη να απελαύνουν μετανάστες σε καθορισμένες «ασφαλείς» χώρες εκτός ΕΕ, ακόμη και αν δεν προέρχονται από αυτές τις χώρες. Η απόφαση αυτή, που λήφθηκε με ψήφους 396 κατά 226, αναμένεται να αλλάξει δραστικά την πολιτική της ΕΕ για τη μετανάστευση.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να στέλνουν αιτούντες άσυλο σε τρίτες χώρες, από τις οποίες απλώς διέρχονται, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές οι χώρες σέβονται τα «διεθνή πρότυπα» για τη μεταχείριση των μεταναστών. Επίσης, είναι δυνατόν να απελαθούν αιτούντες άσυλο σε «ασφαλείς» τρίτες χώρες με τις οποίες δεν έχουν προηγούμενους δεσμούς, εφόσον έχει επιτευχθεί συμφωνία με την εκάστοτε χώρα υποδοχής. Οι κανόνες αναμένεται να τεθούν σε ισχύ τον Ιούνιο.
Η κίνηση αυτή αναδεικνύει την άνοδο του αντιμεταναστευτικού αισθήματος σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την τελευταία δεκαετία, το οποίο έχει διευρύνει τη λαϊκή υποστήριξη για τα ακροδεξιά κόμματα. Το κείμενο της νομοθεσίας, που απαιτεί την τελική επίσημη έγκριση από τις 27 κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ, σηματοδοτεί μια απότομη σκλήρυνση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία διαμορφώνεται από την εισροή άνω του ενός εκατομμυρίου προσφύγων και μεταναστών το 2015-16.
Οργανώσεις δικαιωμάτων έχουν εκφράσει ανησυχία ότι η πολιτική αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την απέλαση μεταναστών σε χώρες όπου δεν έχουν δεσμούς και μπορεί να υποστούν κακοποίηση. «Οι νέοι κανόνες για τις ‘ασφαλείς τρίτες χώρες’ είναι πιθανό να αναγκάσουν ανθρώπους να πάνε σε χώρες που μπορεί να μην έχουν επισκεφθεί ποτέ – μέρη όπου δεν έχουν κοινότητα, δεν μιλούν τη γλώσσα και αντιμετωπίζουν πραγματικό κίνδυνο κακοποίησης και εκμετάλλευσης», δήλωσε ο Meron Ameha Knikman, ανώτερος σύμβουλος της International Rescue Committee.
Κατά τη συνεδρίαση της Τρίτης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε επίσης μια λίστα «ασφαλών χωρών» που περιλαμβάνει το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, την Ινδία, το Κοσσυφοπέδιο, το Μαρόκο και την Τυνησία. Σε ορισμένες από αυτές τις χώρες, όπως το Μαρόκο και η Τυνησία, αναφέρεται ότι οι μετανάστες έχουν υποστεί εκτεταμένη κακοποίηση και κακομεταχείριση, συμπεριλαμβανομένης της απέλασής τους σε απομακρυσμένες ερημικές ζώνες στην Τυνησία.
Η Cecilia Strada, Ιταλίδα ευρωβουλευτής της Ομάδας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, η οποία ψήφισε κατά των ονομασιών, δήλωσε ότι οι «ονομαζόμενες ‘ασφαλείς χώρες καταγωγής’ δεν είναι ασφαλείς». «Αυτό το κοινοβούλιο έχει περάσει ψηφίσματα για πολλές από αυτές τις χώρες, καταδικάζοντας τις επιδεινώσεις στο κράτος δικαίου, τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Η σημερινή ψηφοφορία αγνοεί την πραγματικότητα των γεγονότων», είπε η Strada.
Τον περασμένο Μάιο, η ΕΕ ενέκρινε σαρωτικές μεταρρυθμίσεις στο σύστημα ασύλου του μπλοκ, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Το σύμφωνο, μεταξύ άλλων, προέβλεπε την αύξηση των απελάσεων και τη δημιουργία «κέντρων επιστροφής» – ευφημισμός για κέντρα απέλασης απορριφθέντων αιτούντων άσυλο. «Το κείμενο για τις ασφαλείς χώρες καταγωγής θα θέσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε καταστάσεις μεγάλου κινδύνου. Τρίτες χώρες θα κρίνονται ασφαλείς παρά την εξαιρετικά ανησυχητική κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δήλωσε η Γαλλίδα βουλευτής των Πρασίνων, Melissa Camara.
