Η κατάσταση του συστήματος υγείας στη Γάζα είναι πλέον δεινή, με το Ισραήλ να καταστρέφει “σκόπιμα και μεθοδικά” τις υποδομές, σύμφωνα με δηλώσεις του εκπροσώπου του υπουργείου Υγείας της Γάζας, Ζαχέρ αλ-Ουαχίντι. Παρά τη μερική επανέναρξη της διάβασης της Ράφα, οι ιατρικές εκκενώσεις αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος της λύσης, καθώς ο τομέας της υγείας στη Γάζα υποφέρει από σοβαρές ελλείψεις σε ιατρικό εξοπλισμό, φάρμακα, κατεστραμμένες εγκαταστάσεις και έλλειψη ιατρικού προσωπικού, μετά από 28 μήνες αποκλεισμού και βομβαρδισμών.
Η κατάσταση αυτή, η οποία δεν έχει βελτιωθεί μετά την έναρξη της «εκεχειρίας» τον Οκτώβριο, έχει οδηγήσει σε χιλιάδες θανάτους Παλαιστινίων. Ενδεικτικά, ο αριθμός των ασθενών με νεφρική ανεπάρκεια στη Γάζα έχει μειωθεί στο μισό, με πολλούς να πεθαίνουν από έλλειψη πρόσβασης σε αιμοκάθαρση. Η έλλειψη φαρμάκων, ιδιαίτερα για χρόνιες παθήσεις, έχει φτάσει το 62%, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή 350.000 ασθενών.
Η απουσία λειτουργικών νοσοκομείων, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της Γάζας, αναγκάζει τους ασθενείς να μετακινούνται χιλιόμετρα για να φτάσουν σε νοσοκομεία όπως το al-Shifa. Παράλληλα, 22 νοσοκομεία και 211 ασθενοφόρα έχουν καταστραφεί από τις ισραηλινές επιθέσεις.
Ειδικοί και αναλυτές, όπως η Γιάρα Ασί, ειδική δημόσιας υγείας, τονίζουν ότι η «μειωμένη προσοχή» των δωρητών και των διεθνών παραγόντων καθιστά δύσκολη την αντιμετώπιση της κρίσης. Η καταστροφή του υγειονομικού συστήματος, εκτός από την άμεση απειλή για τη ζωή, λειτουργεί και ως εργαλείο εκτοπισμού, καθιστώντας δυσκολότερη την επιστροφή των κατοίκων στις εστίες τους.
Ο Μοχάμεντ Ταχίρ, χειρουργός τραύματος, περιγράφει την κατάσταση ως «απελπιστική», με σοβαρές ελλείψεις σε χειρουργικό εξοπλισμό, μονάδες εντατικής θεραπείας και φάρμακα. Παρόλο που οι ιατρικές εκκενώσεις είναι απαραίτητες για τη μεταφορά ασθενών με σοβαρές παθήσεις, η αποκατάσταση του εσωτερικού συστήματος υγείας της Γάζας παραμένει η κύρια προτεραιότητα.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, μέσω του εκπροσώπου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), Τάρεκ Τζασάρεβιτς, τονίζει την ανάγκη να ανοίξουν διαδρομές παραπομπής εκτός της Γάζας, αλλά και να επανέλθει η εστίαση στην ανοικοδόμηση του υγειονομικού συστήματος εντός της Λωρίδας.
Η «απο-υγειοποίηση» της Γάζας, όπως την ονομάζει ο Λέιθ Μαλχίς, μεταπτυχιακός φοιτητής στο Georgetown University, αποτελεί μια μακροχρόνια πολιτική με στόχο την εξάλειψη της υγείας και της ανθεκτικότητας του παλαιστινιακού πληθυσμού. Η επίθεση κατά των επαγγελματιών υγείας, συμβόλων γνώσης και κοινωνικής κινητικότητας, έχει σκοπό την ψυχολογική και σωματική βλάβη.
Παρά τις τεράστιες προκλήσεις, το υπουργείο Υγείας της Γάζας καταβάλλει προσπάθειες για την αποκατάσταση των ιατρικών κτιρίων με εγχώρια υλικά. Έχουν ξεκινήσει εκστρατείες εμβολιασμού, έχουν ανοίξει νέες κλινικές και έχουν επεκταθεί οι υπηρεσίες στα νοσοκομεία που λειτουργούν. Πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά μετά την έναρξη του πολέμου επεμβάσεις ανοιχτής καρδιάς στο νοσοκομείο al-Quds, ενώ επαναλειτούργησαν υπηρεσίες τοκετού σε 19 ιατρικά κέντρα. Αυτές οι «ταπεινές προσπάθειες» καταδεικνύουν την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των Παλαιστινίων επαγγελματιών υγείας, παρά τις απώλειες και τις συνεχιζόμενες απειλές.
