Ο διευθυντής του τμήματος Ισραήλ-Παλαιστίνης της οργάνωσης Human Rights Watch (HRW), Omar Shakir, υπέβαλε την παραίτησή του σε ένδειξη διαμαρτυρίας, κατηγορώντας τον νέο επικεφαλής της οργάνωσης ότι μπλόκαρε μια έκθεση που κατηγορούσε το Ισραήλ για διάπραξη “εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας” μέσω της άρνησης του δικαιώματος επιστροφής στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες.
Ο Shakir, ο οποίος εργαζόταν για την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων για περισσότερα από 10 χρόνια, δήλωσε ότι η έκθεση “επιδίωκε να συνδέσει την εκκένωση των καταυλισμών στη Γάζα με το άνοιγμα των καταυλισμών στη Δυτική Όχθη, με την πλήρη επίθεση που η ισραηλινή κυβέρνηνηση εξαπέλυσε κατά της UNRWA, της υπηρεσίας βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες, τονίζοντας πώς εν μέσω αυτής της Νάκμπα 2.0 που εκτυλίσσεται μπροστά μας, είναι κρίσιμο να μάθουμε τα διδάγματα από τη Νάκμπα 1.0”.
Η Νάκμπα, που σημαίνει “καταστροφή”, αναφέρεται στην αναγκαστική εκτόπιση 750.000 Παλαιστινίων που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια και τη γη τους από σιωνιστικές ένοπλες ομάδες και στη συνέχεια από το νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ το 1948. Χιλιάδες Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν επίσης κατά τη διάρκεια της Νάκμπα.
Ο Shakir τόνισε ότι η έκθεση τεκμηρίωσε πώς η άρνηση της επιστροφής “συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας”. Στην επιστολή παραίτησής του, που χρονολογείται στις 15 Ιανουαρίου, ανέφερε ότι ενημερώθηκε πως ο Εκτελεστικός Διευθυντής Philippe Bolopion, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία της HRW στα τέλη του περασμένου έτους, ανησυχούσε ότι η έκθεση θα μπορούσε να παρερμηνευθεί από “αντιπάλους” ως κάλεσμα για “δημογραφική εξάλειψη της εβραϊκής φύσης του ισραηλινού κράτους”.
“Μέσα από αυτή τη διαδικασία, έχασα την πίστη μου στην ακεραιότητα του τρόπου με τον οποίο διεξάγουμε την εργασία μας και στη δέσμευσή μας για τεκμηριωμένη αναφορά βασισμένη στα γεγονότα και την εφαρμογή του νόμου”, έγραψε ο Shakir. Η έκθεση επρόκειτο να δημοσιευθεί στις 4 Δεκεμβρίου και είχε λάβει το πράσινο φως από άλλα στελέχη της HRW κατά τη διάρκεια εσωτερικής αναθεώρησης, σύμφωνα με τον Shakir.
Σε δήλωσή της στην Al Jazeera, η HRW ανέφερε ότι έλαβε τις παραιτήσεις δύο ατόμων που εργάζονταν στο Ισραήλ-Παλαιστίνη μετά “την απόφαση αναστολής της δημοσίευσης ενός προσχεδίου έκθεσης σχετικά με το δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστινίων προσφύγων”. “Η υπό εξέταση έκθεση έθετε πολύπλοκα και συνεπαγόμενα ζητήματα. Στη διαδικασία αναθεώρησής μας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι πτυχές της έρευνας και η πραγματική βάση για τα νομικά μας συμπεράσματα χρειάζονταν ενίσχυση, προκειμένου να ανταποκριθούν στα υψηλά πρότυπα της Human Rights Watch”, ανέφερε η οργάνωση. “Για αυτόν τον λόγο, η δημοσίευση της έκθεσης αναβλήθηκε μέχρι να ολοκληρωθούν περαιτέρω ανάλυση και έρευνα. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη.”
Ο Shakir, στην επιστολή του, ανέφερε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του στην HRW, είχε δεχθεί κριτική τόσο από το Ισραήλ όσο και από την Παλαιστίνη. “Η ισχυρότερη άμυνά μου ήταν να λέω με πλήρη πεποίθηση ότι αντιμετωπίζουμε την εργασία μας για το Ισραήλ/Παλαιστίνη με τα ίδια πρότυπα όπως και για τις άλλες 100 χώρες που καλύπτουμε”, έγραψε. Ωστόσο, η θητεία του συνοδεύτηκε από προκλήσεις. “Κάποιες φορές, κάποιοι εντός του οργανισμού, οδηγούμενοι από προκατάληψη, πίεση, πολιτική ή δειλία, προσπάθησαν να χειραγωγήσουν τα ευρήματά μας για το Ισραήλ/Παλαιστίνη για να καταλήξουν στα προτιμώμενα αποτελέσματά τους, αλλά, καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας μου, η διαδικασία αναθεώρησης διασφάλιζε ότι δημοσιεύαμε τα γεγονότα όπως τα τεκμηριώναμε και τα συμπεράσματα που προέκυπταν από την αρχή και συνεπή εφαρμογή του νόμου.”
Στην HRW, ο Shakir διερεύνησε παραβιάσεις δικαιωμάτων στο Ισραήλ, την κατεχόμενη Δυτική Όχθη και τη Γάζα και τεκμηρίωσε πώς το Ισραήλ εφάρμοσε ένα σύστημα απαρτχάιντ και δίωξε Παλαιστίνιους. Το 2019, η ισραηλινή κυβέρνηση τον απέλασε λόγω της δράσης του.
Σε προηγούμενη έκθεση, στα τέλη του 2024, η HRW είχε δηλώσει ότι το Ισραήλ είχε “σκόπιμα επιβάλει συνθήκες ζωής που αποσκοπούσαν στην καταστροφή μέρους του πληθυσμού στη Γάζα, στερώντας σκόπιμα από τους Παλαιστίνιους πολίτες επαρκή πρόσβαση σε νερό, με αποτέλεσμα το πιθανότερο να προκληθούν χιλιάδες θάνατοι”. Αυτό, σύμφωνα με την οργάνωση τότε, καθιστούσε τις ισραηλινές αρχές “υπεύθυνες για το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας του αφανισμού και για πράξεις γενοκτονίας”.
