Ένας χρόνος έχει περάσει από τότε που οι αντάρτες του M23 κατέλαβαν τη Γκόμα, τη στρατηγικής σημασίας πρωτεύουσα της βόρειας επαρχίας Κίβου στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Παρόλο που οι δρόμοι της πόλης γεμίζουν ξανά με κίνηση οχημάτων και οι αγορές λειτουργούν σχεδόν κανονικά, πολλά βασικά κτίρια παραμένουν κλειστά. Η τράπεζα Rawbank, η Ecobank και η Access Bank, με τα διακριτικά τους λογότυπα, στεγάζονται πλέον πίσω από κλειστές πόρτες και σφραγισμένα ΑΤΜ.
Η επίθεση του M23 ξεκίνησε τη Δευτέρα, 27 Ιανουαρίου 2025, οδηγώντας στο κλείσιμο όλων των τραπεζών και τη διακοπή λειτουργίας των ΑΤΜ στη Γκόμα. Οι συνέπειες για τον τοπικό πληθυσμό ήταν άμεσες και σκληρές. Η Sheilla Zawadi, ιδιοκτήτρια φαρμακείου και μητέρα τριών παιδιών, έχασε την τραπεζική της κάρτα λίγο πριν την πτώση της πόλης και, χωρίς κινητή τραπεζική εφαρμογή, αναγκάζεται να αναζητά τρόπους πρόσβασης στα χρήματά της. Η μόνη της λύση, όπως και πολλών άλλων, είναι να διασχίζει τα σύνορα προς τη γειτονική Ρουάντα για να χρησιμοποιήσει τα ΑΤΜ εκεί. Αυτή η διαδικασία, όμως, συνοδεύεται από υψηλές χρεώσεις, που φτάνουν έως και 15 δολάρια για ανάληψη 100 δολαρίων, και την αναγκαστική μετατροπή των χρημάτων στο τοπικό νόμισμα της Ρουάντα. Στη συνέχεια, επιστρέφοντας στη Γκόμα, αναγκάζεται να ανταλλάξει ξανά τα χρήματα, χάνοντας επιπλέον ποσοστά σε κάθε συναλλαγή. “Είναι πιο ακριβό να κάνεις ανάληψη χρημάτων σε άλλη χώρα. Μακάρι οι τράπεζες να άνοιγαν ξανά”, αναφέρει η Zawadi.
Έναν χρόνο μετά, οι τράπεζες παραμένουν κλειστές, παρά τη σταθεροποίηση της κατάστασης ασφαλείας. Η κυβέρνηση στην Κινσάσα και οι αξιωματούχοι του M23 αλληλοκατηγορούνται για την κατάσταση, ενώ οι ίδιες οι τράπεζες αναφέρουν “προσωρινή αναστολή λειτουργίας” λόγω της “κατάστασης ασφαλείας”. Στη Γκόμα, η οικονομία βασίζεται πλέον σε μετρητά ή, για όσους έχουν τη δυνατότητα, σε ηλεκτρονικές μεταφορές. Στην κεντρική αγορά, οι έμποροι καταγγέλλουν απότομη αύξηση των τιμών των προϊόντων και δυσκολία στην πώληση, επιβιώνοντας “όσο καλύτερα μπορούν”.
Η πτώση της Γκόμα τον Ιανουάριο του 2025, μετά από ημέρες συγκρούσεων, αποτέλεσε την κορύφωση της προέλασης του M23, μιας ομαδοποίησης που υποστηρίζεται από τη Ρουάντα και διεκδικεί την προστασία του πληθυσμού των Τούτσι. Η απώλεια της Γκόμα, μαζί με άλλες πόλεις, είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες θανάτους και εκτοπισμούς, σύμφωνα με την Κονγκολέζικη κυβέρνηση. Παρόλο που ορισμένοι κάτοικοι εξέφρασαν ανακούφιση από την αλλαγή ηγεσίας, οι οικονομικές προκλήσεις παρέμειναν.
Ο Gustave Katsuva, κάτοικος Γκόμα, καταφέρνει να διαχειρίζεται τον λογαριασμό του μέσω της Κενυάτικης τράπεζας Equity BCDC, η οποία λειτουργεί στην ανατολική ΛΔ Κονγκό. Όσοι διαθέτουν διαδικτυακή τραπεζική μπορούν να έχουν πρόσβαση στα χρήματά τους μέσω εφαρμογών, αν και ο Katsuva αναφέρει απώλεια περίπου 3% κατά την ανάληψη δολαρίων στην πόλη. Οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το κλείσιμο των εμπορικών τραπεζών αποδυναμώνει την τοπική οικονομία, καθιστώντας σπάνια το δολάριο σε μια οικονομία που βασίζεται σε αυτό εδώ και δεκαετίες.
Η κυβέρνηση της Κινσάσα κατηγορείται από το M23 για την επιβολή της μη λειτουργίας των τραπεζών, με σκοπό την αποφυγή απώλειας των καταθέσεων των πολιτών κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, οι Κονγκολέζικες αρχές χαρακτηρίζουν αυτές τις κατηγορίες ως “παραπλανητικές”, αναφέροντας ότι καμία τράπεζα δεν μπορεί να λειτουργήσει νόμιμα υπό τις αμερικανικές κυρώσεις. Οι τράπεζες, όταν απαντούν, αναφέρουν “προσωρινό κλείσιμο” λόγω της κατάστασης ασφαλείας.
Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, η κοινή γνώμη για την κατάληψη της Γκόμα παραμένει διχασμένη. Οι ηγέτες του M23 ισχυρίζονται ότι έχουν επιφέρει ειρήνη και βασικές υπηρεσίες, όπως σταθερή παροχή νερού και ηλεκτρικού, κάτι που πολλοί κάτοικοι επιβεβαιώνουν. Αναφέρουν βελτίωση στην ασφάλεια και την απουσία στοχευμένων δολοφονιών. Ωστόσο, άλλοι, όπως ο αρχιτέκτονας Dieudonne Muweza, αμφισβητούν αυτές τις δηλώσεις, υποστηρίζοντας ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει και ζητούν την αποχώρηση του M23.
Παρά τις ειρηνευτικές συμφωνίες και τις περιφερειακές πρωτοβουλίες, το μέλλον στην ανατολική ΛΔ Κονγκό παραμένει αβέβαιο. “Η ειρήνη είναι καλή. Οι άνθρωποι κοιμούνται καλά. Τα όπλα είναι σιωπηλά. Αλλά δεν έχουμε φαγητό”, δηλώνει ο David Linda, κάτοικος Γκόμα. Για την Sheilla Zawadi, όπως και για άλλους επαγγελματίες, η αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων για να επιβιώσουν συνεχίζεται, με τον συνεχή κίνδυνο της απώλειας πόρων σε κάθε συναλλαγή, μέχρι να ανοίξουν οι τράπεζες.
