Η Νότια Αφρική έχει ξεκινήσει έρευνα σχετικά με τη συμμετοχή του Ιράν σε κοινές ναυτικές ασκήσεις με τις χώρες BRICS την περασμένη εβδομάδα, παρά τις φήμες ότι αυτό έγινε ενάντια στις οδηγίες του Προέδρου Cyril Ramaphosa. Οι ασκήσεις, ονομασμένες “Will for Peace 2026”, διεξήχθησαν στα ύδατα της Νότιας Αφρικής από τις 9 έως τις 16 Ιανουαρίου 2026, με τη συμμετοχή πολεμικών πλοίων από διάφορες χώρες μέλη.
Οι BRICS, μια ομάδα 10 χωρών που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Κίνα, την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Ινδία, την Ινδονησία, το Ιράν, τη Ρωσία, τη Νότια Αφρική και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ξεκίνησαν ως οικονομική συμμαχία, αλλά έχουν επεκτείνει την εμβέλειά τους για να συμπεριλάβουν θέματα ασφάλειας και πολιτιστικών ανταλλαγών. Ενώ η Νότια Αφρική πραγματοποιεί τακτικά ασκήσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, η συγκεκριμένη ναυτική εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ και πολλών μελών του μπλοκ, ιδίως του Ιράν.
Παρά τις διαβεβαιώσεις από τη νοτιοαφρικανική πλευρά ότι η άσκηση ήταν απαραίτητη για τη διασφάλιση της ναυτικής ασφάλειας και της διεθνούς συνεργασίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν δριμεία κριτική. Η κυβέρνηση του Προέδρου Donald Trump, η οποία στο παρελθόν έχει κατηγορήσει τις BRICS για “αντιαμερικανική” στάση, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για τη συμμετοχή του Ιράν, ειδικά τη στιγμή που η Τεχεράνη αντιμετώπιζε εσωτερικές διαδηλώσεις.
Η Κίνα ηγήθηκε της εκπαίδευσης, η οποία έλαβε χώρα κοντά στη ναυτική βάση Simon’s Town. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Κίνας, σχεδιάστηκαν ασκήσεις διάσωσης, θαλάσσιων επιθέσεων και τεχνικών ανταλλαγών. Ο Υπαρχηγός Άμυνας της Νότιας Αφρικής, Bantu Holomisa, τόνισε ότι η άσκηση ήταν μια δήλωση πρόθεσης των χωρών BRICS για τη δημιουργία στενότερων συμμαχιών και την “ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και των ναυτικών οικονομικών δραστηριοτήτων”, διευκρινίζοντας ότι οι συμμετέχουσες χώρες “δεν είναι εχθροί”.
Στην άσκηση συμμετείχαν καταστροφείς από την Κίνα και το Ιράν, κορβέτες από τη Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και μια φρεγάτα από τη Νότια Αφρική. Η Ινδία, η οποία ασκεί την προεδρία της ομάδας, επέλεξε να μην συμμετάσχει, αποστασιοποιούμενη από τις ασκήσεις.
Η αντίδραση των ΗΠΑ εστιάστηκε στην έντονη κριτική προς τη Νότια Αφρική για την αποδοχή του Ιράν, δεδομένων των κατηγοριών για βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην Τεχεράνη. Η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Νότια Αφρική κατηγόρησε τη νοτιοαφρικανική στρατιωτική ηγεσία ότι “συμπλέκεται” με το Ιράν, ενώ η πολιτική αναλύτρια Reneva Fourie εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ αναζητούν πρόσχημα για να επικρίνουν τη Νότια Αφρική, μετά την προσφυγή της τελευταίας στο Διεθνές Δικαστήριο κατά του Ισραήλ.
Εσωτερικά, το κυβερνών κόμμα αντιμετώπισε κριτική από το Δημοκρατικό Κόμμα (DA), το οποίο κατηγόρησε τον Υπουργό Εξωτερικών, Ronald Lamola, ότι επέτρεψε στην Εθνική Δύναμη Άμυνας της Νότιας Αφρικής (SANDF) να λειτουργεί ανεξέλεγκτα, εκθέτοντας τη χώρα σε διπλωματικούς και οικονομικούς κινδύνους.
Αν και αρχικά η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής υπερασπίστηκε τις ασκήσεις, αργότερα φάνηκε να υποχωρεί στην πίεση των ΗΠΑ, με τον Πρόεδρο Ramaphosa να διατάσσει την αποβολή του Ιράν. Ωστόσο, τα τρία ιρανικά πλοία που είχαν ήδη φτάσει συνέχισαν τη συμμετοχή τους. Το γραφείο της Υπουργού Άμυνας, Angie Motshekga, δήλωσε ότι ο Πρόεδρος είχε δώσει σαφείς οδηγίες και έχει συσταθεί επιτροπή για να διερευνήσει αν αυτές οι οδηγίες παρερμηνεύθηκαν ή αγνοήθηκαν.
