Στην περιοχή Τιγκράι της Αιθιοπίας, όπου κάποτε η Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) αποτελούσε τη μεγαλύτερη πηγή ανθρωπιστικής βοήθειας στην υποσαχάρια Αφρική, οι κάτοικοι δηλώνουν πως λαμβάνουν ελάχιστη στήριξη. Ο 88χρονος Νιρεάγιο Γουμπέτ, κάτοικος του χωριού Χιτσάτς, κοντά στα σύνορα με την Ερυθραία, περνά τις μέρες του θάβοντας φίλους και συγγενείς, αγωνιώντας αν θα υπάρχει κάποιος να τον θάψει με αξιοπρέπεια όταν έρθει η ώρα. “Είναι η πείνα που θα μας σκοτώσει, όχι οι συγκρούσεις”, δηλώνει ο ηλικιωμένος, του οποίου η εύθραυστη εμφάνιση αντικατοπτρίζει πολλούς από τους συγχωριανούς του.
Ο Γουμπέτ, κάποτε περήφανος αγρότης από την Χουμέρα, αναγκάστηκε να βρει καταφύγιο στο Χιτσάτς πριν από τέσσερα χρόνια, έχοντας εκτοπιστεί από τις συγκρούσεις και τις εθνοτικές αναταραχές. Ήταν θύμα του πολέμου στην Τιγκράι, που ξεκίνησε το 2020, προκαλώντας χιλιάδες θανάτους και εκατομμύρια εκτοπισμούς. Παρά το τέλος των συγκρούσεων το 2022, δεν έχει καταφέρει να επιστρέψει και να ανακτήσει τη ζωή του.
Το Χιτσάτς είναι ένα ερειπωμένο χωριό, που στηριζόταν κυρίως σε ανθρωπιστικές οργανώσεις. Η κατάσταση όμως άλλαξε απότομα πριν από ένα χρόνο, όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε δραστικές περικοπές χρηματοδότησης παγκοσμίως. Στην επαρχία Τιγκράι, οργανώσεις όπως το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Επισιτισμού (WFP) εκτιμούν ότι έως και το 80% του πληθυσμού χρειάζεται επείγουσα βοήθεια. Ωστόσο, οι περικοπές της USAID έχουν μειώσει συνολικά τη διαθέσιμη ανθρωπιστική χρηματοδότηση, η οποία συχνά κατευθύνεται σε “θερμά” σημεία και ζώνες παγκόσμιων συγκρούσεων.
Η ιατρική οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF) επισημαίνει ότι οι αμερικανικές περικοπές “ανέτρεψαν τα παγκόσμια προγράμματα υγείας και ανθρωπιστικής βοήθειας” το 2025, με καταστροφικό ανθρώπινο κόστος. Στη Σομαλία, οι διακοπές βοήθειας οδήγησαν σε αύξηση των περιστατικών υποσιτισμού παιδιών, ενώ στη Νότια Σουδάν, οι περικοπές επέβαλαν σε μια οργάνωση να σταματήσει την υποστήριξη του νοσοκομειακού προσωπικού, δημιουργώντας κενά στην περίθαλψη μητέρων. Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η διάλυση της USAID προκάλεσε την ακύρωση παραγγελίας 100.000 κιτ για θύματα βιασμού, συμπεριλαμβανομένης φαρμακευτικής αγωγής για την πρόληψη του HIV.
Στην Αιθιοπία, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Η έλλειψη χρηματοδότησης έχει δημιουργήσει κρίσιμα κενά και ασκεί μεγαλύτερη πίεση σε άλλους οργανισμούς. “Οι περικοπές χρηματοδότησης από τους δωρητές έχουν επιβαρύνει περαιτέρω ένα ήδη εύθραυστο δημόσιο σύστημα υγείας”, δήλωσε ο Τζόσουα Έκελι, επικεφαλής αποστολής της MSF για την Αιθιοπία. “Καθώς οι φορείς βοήθειας μειώνουν ή αναστέλλουν τις δραστηριότητές τους στην περιοχή λόγω περιορισμών στη χρηματοδότηση, οι πιο ευάλωτοι αντιμετωπίζουν μειωμένη πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, ύδρευση και αποχέτευση, ενώ οι συνολικές ανθρωπιστικές ανάγκες συνεχίζουν να υπερβαίνουν τη συλλογική ικανότητα.”
Η κατάσταση στο Χιτσάτς έχει επιδεινωθεί από την απότομη διακοπή λειτουργίας του γραφείου του WFP στην κοντινή Σίρε, όπου εδρεύει ένας από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς εσωτερικά εκτοπισθέντων στην Αιθιοπία, λόγω περικοπών στον προϋπολογισμό που συνδέονται με τον μειωμένο ρόλο της USAID. Παρά το γεγονός ότι η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την επανέναρξη κάποιων υποστηρίξεων προς τη χώρα, λίγα φτάνουν σε περιοχές όπως η Τιγκράι, της οποίας η οικονομία και ο πληθυσμός παραμένουν κατεστραμμένοι μετά από χρόνια συγκρούσεων.
Σε μια προσπάθεια να βοηθήσουν, διαδικτυακοί influencers από τη Μέκελε και την Αντίς Αμπέμπα ξεκίνησαν εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων, ωστόσο οι αιθιοπικές αρχές προειδοποίησαν κατά της άμεσης δωρεάς, ενώ η κυβέρνηση αρνείται επίσημα ότι υπάρχει σοβαρή επισιτιστική κρίση. Η Αιθιοπία, παρά τους ισχυρισμούς για αυτάρκεια σε σιτηρά, αντιμετωπίζει κριτική, με το WFP να αναφέρει ότι πάνω από 10 εκατομμύρια Αιθίοπες αντιμετωπίζουν λιμό.
Η Κομισιόν για τη Διαχείριση Κινδύνων Καταστροφών της Αιθιοπίας αρνείται μαζικές λιμοκτονίες, αλλά το Famine Early Warning Systems Network εκτιμά ότι πάνω από 15 εκατομμύρια Αιθίοπες χρειάζονται επείγουσα επισιτιστική βοήθεια. Η κυβέρνηση επιρρίπτει ευθύνες στην επαρχιακή κυβέρνηση της Τιγκράι για προβλήματα διανομής, ενώ η τελευταία αρνείται τη λήψη υποστήριξης.
Στο μεταξύ, ο Χιτσάτς παραμένει ένα χωριό όπου οι κάτοικοι, όπως η 71χρονη Αλμάζ Γκεμπρεζεντέλ, αναζητούν απεγνωσμένα βοήθεια, ενώ η 67χρονη χήρα Μάρτα Ταντέσε, με HIV, αγωνίζεται να επιβιώσει χωρίς τη στήριξη που παλαιότερα παρείχε το PEPFAR. Ο διάκονος Γιόνας Χάγκος, από εκκλησία που επιβλέπει το χωριό, δηλώνει ότι οι χώροι ταφής αδειάζουν επικίνδυνα, καθώς οι θάνατοι από πείνα και υποσιτισμό αυξάνονται συνεχώς. Ο Γουμπέτ, ο αγρότης, συνεχίζει να θάβει τους νεκρούς, πιστεύοντας ότι ο δικός του θάνατος είναι θέμα χρόνου, καθώς η κρίση έχει επιταχυνθεί από τις περικοπές βοήθειας.
