Αρχαιολόγοι αποκάλυψαν στη νήσο Μούνα της Ινδονησίας, χειροποίητες απεικονίσεις σε βράχους που χρονολογούνται έως και 67.800 χρόνια πριν, γεγονός που τις καθιστά τις αρχαιότερες γνωστές ζωγραφιές στον κόσμο. Οι ταλαιπωρημένες από το χρόνο απεικονίσεις, που αναλύθηκαν από Ινδονήσιους και Αυστραλούς ερευνητές, δημιουργήθηκαν με την τεχνική της επικάλυψης χρωστικών ουσιών πάνω σε χέρια τοποθετημένα στους τοίχους του σπηλαίου, αφήνοντας το περίγραμμα τους, όπως ανέφεραν επιστήμονες την Τετάρτη.
Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Jakarta Post, ο αρχαιολόγος Adhi Agus Oktaviana από τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας και Καινοτομίας της Ινδονησίας (BRIN) διεξάγει έρευνες για χειροποιοί στένους στη νήσο Μούνα, στην επαρχία Sulawesi, από το 2015. Ο Oktaviana ανακάλυψε τα αποτυπώματα, τα οποία πλέον χρονολογήθηκαν, κάτω από νεότερες ζωγραφιές στο σπήλαιο, όπου απεικονίζεται ένα άλογο δίπλα σε μια κότα. Ο ίδιος δήλωσε αρχικά ότι ήταν δύσκολο να αποδείξει στους συναδέλφους του ερευνητές ότι τα στένους ήταν αποτυπώματα χεριών, όπως πίστευε, αλλά τελικά «βρήκε κάποιες περιοχές που έμοιαζαν με ανθρώπινα δάχτυλα». Ορισμένα από τα άκρα των δακτύλων είχαν επίσης επεξεργαστεί για να φαίνονται πιο μυτερά.
«Το αρχαιότερο χειροποίητο στένους που περιγράφεται εδώ είναι διακριτικό, καθώς ανήκει σε ένα στυλ που βρίσκεται μόνο στη Sulawesi», δήλωσε ο Maxime Aubert, ειδικός στην αρχαιολογική επιστήμη στο Griffith University της Αυστραλίας, ο οποίος συνέβαλε στην ηγετική ομάδα της έρευνας που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο επιστημονικό περιοδικό Nature. «Οι άκρες των δακτύλων επανασχεδιάστηκαν προσεκτικά για να φαίνονται μυτερές», πρόσθεσε ο Aubert. Ο συνεργάτης του Aubert, Adam Brumm, επίσης αρχαιολόγος στο Griffith University, ανέφερε ότι φαίνεται πως οι άνθρωποι που ζωγράφισαν τα χέρια μπορεί να προσπαθούσαν να απεικονίσουν κάτι άλλο. «Ήταν σαν να προσπαθούσαν σκόπιμα να μετατρέψουν αυτή την εικόνα ενός ανθρώπινου χεριού σε κάτι άλλο – ίσως ένα νύχι ζώου», είπε ο Brumm. «Είναι σαφές ότι είχαν κάποιο βαθύτερο πολιτισμικό νόημα, αλλά δεν γνωρίζουμε ποιο ήταν αυτό. Υποψιάζομαι ότι είχε σχέση με τη σύνθετη συμβολική σχέση αυτών των αρχαίων λαών με τον κόσμο των ζώων».
Οι ερευνητές καθόρισαν την ελάχιστη ηλικία των απεικονίσεων αναλύοντας μικρές ποσότητες του στοιχείου ουρανίου σε στρώματα ορυκτών που σχηματίστηκαν σταδιακά πάνω από την χρωστική ουσία. Αφού έλαβαν δείγματα πάχους πέντε χιλιοστών από μικρούς σχηματισμούς ασβεστίτη που βρέθηκαν στους τοίχους των ασβεστολιθικών σπηλαίων, οι ερευνητές έκαναν χρήση λέιζερ για να μετρήσουν πώς το ουράνιο αποσυντέθηκε με την πάροδο του χρόνου, σε σύγκριση με ένα πιο σταθερό ραδιενεργό στοιχείο που ονομάζεται θόριο. Αυτή η «πολύ ακριβής» τεχνική έδωσε στους επιστήμονες μια σαφή ελάχιστη ηλικία για τις ζωγραφιές, δήλωσε ο Aubert. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι τα σπήλαια της Μούνα χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία βραχογραφιών πολλές φορές κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης χρονικής περιόδου. Ορισμένες από τις αρχαίες τέχνες ζωγραφίστηκαν εκ νέου ακόμη και 35.000 χρόνια αργότερα, ανέφερε ο Aubert.
Η νέα ανακάλυψη είναι επίσης πάνω από 15.000 χρόνια παλαιότερη από τις προηγούμενες τέχνες που βρέθηκαν στην περιοχή Sulawesi από την ίδια ομάδα το 2024. Η περιοχή γύρω από την Ινδονησία είναι γνωστή για μερικά από τα αρχαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα στον κόσμο, μαζί με τις γειτονικές Ανατολικό Τιμόρ και Αυστραλία. Ο Oktaviana δήλωσε ότι οι βραχογραφίες παρέχουν νέα στοιχεία που υποστηρίζουν τη θεωρία ότι υπήρξε πρώιμη ανθρώπινη μετανάστευση μέσω της Sulawesi. «Δείχνει επίσης ότι οι πρόγονοί μας δεν ήταν μόνο σπουδαίοι θαλασσοπόροι», είπε ο Oktaviana, σύμφωνα με την Jakarta Post, «αλλά και καλλιτέχνες».
Οι Αβορίγινες που ζουν στην Αυστραλία διαθέτουν έναν από τους αρχαιότερους συνεχείς ζωντανούς πολιτισμούς στη γη, όπως τεκμηριώνεται από αρχαιολογικά στοιχεία που χρονολογούνται τουλάχιστον 60.000 χρόνια πριν. Στο Murujuga, στη βορειοδυτική Αυστραλία, εκτιμάται ότι ένα εκατομμύριο γεωγλυφικές παραστάσεις – αρχαίες εικόνες σε σπήλαια – συμπεριλαμβανομένων βραχογραφιών, που ενδεχομένως χρονολογούνται έως και 50.000 χρόνια πριν, προστέθηκαν πρόσφατα στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
