Η πρόσφατη ανάκτηση βασικών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου από την κυβέρνηση της Συρίας, από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) που ηγούνται οι Κούρδοι, στη βορειοανατολική περιοχή της χώρας, έχει αναζωπυρώσει τις ελπίδες για την αναβίωση του παρακμάζοντος ενεργειακού της τομέα. Μετά από χρόνια πολέμου και διεθνών κυρώσεων, η Δαμασκός ανακοίνωσε την Κυριακή ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους πεδία όπως το al-Omar, το μεγαλύτερο της Συρίας, και το συγκρότημα φυσικού αερίου Conoco, στον βορρά και τον βορειοανατολικό τομέα της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά τη συμφωνία των SDF, εκπαιδευμένων από τις ΗΠΑ, να παραδώσουν τον έλεγχο των κυβερνήσεων Deir Az Zor, Raqqa και Hasakah, ως μέρος μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Παρόλο που η επιστροφή των ενεργειακών αποθεμάτων της Συρίας στον κρατικό έλεγχο αποτελεί κομβικό σημείο για την πληγείσα από τον πόλεμο οικονομία της χώρας, η Δαμασκός θα αντιμετωπίσει πολλαπλές προκλήσεις. Αυτές περιλαμβάνουν ζημιές στις υποδομές, χρόνιες ελλείψεις επενδύσεων και την τεχνική πολυπλοκότητα της αποκατάστασης της παραγωγής, σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου.
«Παρά τη στρατηγική σημασία της ανάκτησης των περιουσιακών στοιχείων πετρελαίου και φυσικού αερίου, η μετάφραση της κυριαρχίας σε ανάκτηση παραγωγής θα είναι σταδιακή και τεχνικά περίπλοκη», δήλωσε ο Ahmad al-Dahik, ειδικός σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο με έδρα το Κατάρ, στο Al Jazeera. «Τα κοιτάσματα πετρελαίου έχουν υποστεί ανεξέλεγκτη εξόρυξη και ζημιές στον εξοπλισμό, ενώ οι αγωγοί και οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας απαιτούν εκτεταμένη αποκατάσταση. Το φυσικό αέριο, αντίθετα, είναι γενικά λιγότερο κεφαλαιουχικό για την αποκατάσταση και συνδέεται άμεσα με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθιστώντας το την πιθανότερη προτεραιότητα πρώιμης ανάκαμψης».
Η Συρία διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 2,5 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και 8,5 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου. Ωστόσο, ο ενεργειακός κλάδος της χώρας βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης από την έναρξη του πολέμου το 2011. Πριν από τον πόλεμο, η παραγωγή της Συρίας κάλυπτε τις εγχώριες ενεργειακές της ανάγκες και απέφερε σημαντικά έσοδα στο κράτος, φτάνοντας περίπου τις 380.000 βαρέλια πετρελαίου και 25 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ημερησίως, συνεισφέροντας το 20-25% των κρατικών εσόδων. Μέχρι το 2015, η παραγωγή είχε βυθιστεί, φτάνοντας τα 40.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ το 2019 κυμαινόταν μεταξύ 15.000 και 30.000 βαρελιών.
Η προοπτική ξένων επενδύσεων έχει ενισχυθεί από την άρση των περισσότερων κυρώσεων κατά της Συρίας από τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο τον Δεκέμβριο του 2024. Πριν τον πόλεμο, εταιρείες όπως η Shell, η China National Petroleum Corporation και η India’s Oil and Natural Gas Corporation διαδραμάτιζαν κεντρικό ρόλο. Αν και η Shell έχει εκφράσει πρόθεση αποχώρησης από το al-Omar, το SPC έχει υπογράψει προκαταρκτικές συμφωνίες με ξένες ενεργειακές εταιρείες, όπως οι ConocoPhillips, Dana Gas, Arabian Drilling και UCC Holding. Επιπλέον, η Συρία και η Τουρκία ανακοίνωσαν συμφωνία για την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της αποκατάστασης ενός αγωγού φυσικού αερίου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Δαμασκός θα επιδιώξει ιδιωτικές επενδύσεις σε υποδομές, ενώ αιγυπτιακές εταιρείες ενδέχεται να συμμετάσχουν σε έργα. Ωστόσο, επικρατεί επιφύλαξη για το κατά πόσο μεγάλες εταιρείες θα επενδύσουν, δεδομένης της αβεβαιότητας σχετικά με τη διακυβέρνηση και την ασφάλεια. Η σταθερότητα και η σαφής ρυθμιστική πλαισίου είναι απαραίτητα για την αποκατάσταση και τη νέα εξερεύνηση.
Η αποκατάσταση της παραγωγής στα προπολεμικά επίπεδα αναμένεται να διαρκέσει χρόνια, ακόμη και υπό ευνοϊκές συνθήκες. Η ανάκτηση του κρατικού ελέγχου σε βασικά περιουσιακά στοιχεία πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί ένα κρίσιμο πολιτικό και οικονομικό σημείο, αλλά η ανάκαμψη δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στα υδρογονάνθρακες.
