Σε μια ιστορική συνάντηση, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Τατάρ Οζγκιουρμακ, συναντήθηκαν χθες, Πέμπτη, εντός της νεκρής ζώνης στη Λευκωσία. Η συνάντηση αυτή, η πρώτη επίσημη μετά από οκτώ ολόκληρα χρόνια, χαρακτηρίζεται ως ένα πιθανό άνοιγμα του δρόμου για την επανέναρξη των στάσιμων διαπραγματεύσεων για την ειρήνη στο διαιρεμένο νησί.
Η συνάντηση, η οποία διεξήχθη υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, διήρκεσε μία ώρα. Κατά τη διάρκειά της, οι δύο ηγέτες είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις σε ένα κλίμα που περιγράφεται ως φιλικό και ειλικρινές, παρά την επιφυλακτικότητα που τη χαρακτήριζε. Σημειώνεται ότι η συνάντηση δεν είχε επίσημο διαπραγματευτικό χαρακτήρα, αλλά αποσκοπούσε στην άρση του πάγου μετά από μακρά περίοδο αποχής και στην διερεύνηση των δυνατοτήτων επανέναρξης του διαλόγου, μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων στο Crans-Montana το 2017.
Παρά το γεγονός ότι δεν σημειώθηκε κάποια άμεση, κομβική πρόοδος, η συνάντηση ανέδειξε την αμοιβαία βούληση για επανέναρξη των συνομιλιών. Σύμφωνα με τις πρώτες εντυπώσεις, η συνάντηση αποτελεί ένα απτό πρώτο βήμα για τη διερεύνηση των ευκαιριών επανέναρξης των διαπραγματεύσεων. Τα δύο μέρη συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου με την ειδική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκουίν, στις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ ανέθεσαν στους διαπραγματευτές τους να καθορίσουν τακτικές προκαταρκτικές συναντήσεις για τον συντονισμό της επόμενης φάσης.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την συμφωνία για την επόμενη κοινή συνάντηση ως “θετική εξέλιξη”, τονίζοντας ότι η συνάντηση δεν ήταν τυπική, αλλά περιλάμβανε σοβαρή συζήτηση για πραγματικά ζητήματα, στο πλαίσιο της προσπάθειας αναβίωσης των διαπραγματεύσεων από το σημείο που είχαν σταματήσει το 2017. Από την πλευρά του, ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Τατάρ Οζγκιουρμακ, διατήρησε ρεαλιστική στάση, υπογραμμίζοντας ότι η επίτευξη μιας συνολικής λύσης απαιτεί τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών, οι οποίες, κατά την άποψή του, δεν υφίστανται επί του παρόντος.
Για να γεφυρωθούν οι διαφορές, ο Οζγκιουρμακ παρουσίασε κατά τη διάρκεια της συνάντησης “πακέτο 10 σημείων” που περιλάμβανε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Αυτά αφορούσαν ευαίσθητα πολιτικά ζητήματα, όπως η χορήγηση ιθαγένειας σε παιδιά μικτών γάμων, η διευκόλυνση της διέλευσης από τα σημεία ελέγχου, η διοργάνωση κοινών αθλητικών εκδηλώσεων για παιδιά, καθώς και συμβολικές πρωτοβουλίες, όπως κοινή επίσκεψη στην Επιτροπή Αγνοουμένων και αποφυγή προκλητικών ενεργειών. Πρότεινε επίσης την ενεργοποίηση θεσμικών οικονομικών μηχανισμών, όπως η άρση περιορισμών στο εμπόριο μέσω του “Πράσινου Γραμμής” και η επανέναρξη της εργασίας της Κοινής Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και η δημιουργία άμεσου διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας των δύο πλευρών, και η παρουσία των δύο ηγετών σε ένα έργο υποδομής εντός της νεκρής ζώνης.
Αν και ο Χριστοδουλίδης δεν σχολίασε δημόσια αυτές τις προτάσεις, υπέδειξε ότι έθεσε παράλληλες πρωτοβουλίες, τις οποίες προτίμησε να κρατήσει εκτός δημοσιότητας προς το παρόν.
Διεθνής υποδοχή
Η συνάντηση των δύο ηγετών έτυχε ευρείας διεθνούς και περιφερειακής υποδοχής, ως ένα πρώτο βήμα σε μια μακρά πορεία για την αναζωογόνηση της στάσιμης πολιτικής διαδικασίας.
Τα Ηνωμένα Έθνη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη διεξαγωγή της συνάντησης και τα αρχικά της αποτελέσματα, αναφέροντας ότι οι δύο ηγέτες έδειξαν προθυμία να εργαστούν προς μια ευρύτερη άτυπη συνάντηση, την οποία μπορεί να συγκαλέσει ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες αργότερα, με τη συμμετοχή των τριών εγγυητριών δυνάμεων: Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Τα Ηνωμένα Έθνη ανακοίνωσαν επίσης ότι η νέα προσωπική τους απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκουίν, θα επισκεφθεί το νησί στις αρχές Δεκεμβρίου για να συνεχίσει τον συντονισμό με τα δύο μέρη. Αναμένεται δε ότι ο Γκουτέρες θα υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, εκτιμώντας τη συνάντηση και καλώντας στη διατήρηση της τρέχουσας δυναμικής μέχρι την επανέναρξη των επίσημων διαπραγματεύσεων.
Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε την σαφή στήριξή της στη συνάντηση, τονίζοντας τη σημασία κάθε προσπάθειας που αποσκοπεί στην επανεκκίνηση των συνομιλιών για επανένωση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Η Άγκυρα, μέσω του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέλαβε την περασμένη εβδομάδα τη θέση της, αποδίδοντας την ευθύνη στην “πεισματική στάση” των Ελληνοκυπρίων και στην άρνησή τους να αποδεχτούν την αρχή της “κυριαρχικής ισότητας” και της κατανομής της εξουσίας, κάτι που τα Ηνωμένα Έθνη και η ελληνοκυπριακή πλευρά θεωρούν ως απόκλιση από τα διεθνή νομικά ψηφίσματα.
Η Ελλάδα, ως εγγυήτρια δύναμη και στενά συνδεδεμένη με τη Λευκωσία, ανανέωσε την πλήρη στήριξή της στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου. Η Βρετανία, η τρίτη εγγυήτρια δύναμη, κάλεσε για αξιοποίηση της συνάντησης και εντατικοποίηση του διαλόγου, θεωρώντας την αποκλιμάκωση στην Κύπρο ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οικοδόμηση εμπιστοσύνης
Η ειδικός εξωτερικής πολιτικής Ζεϊνέπ Γκιζ
