Στην Αφρική, η διατήρηση της εξουσίας για δεκαετίες αποτελεί μια περίπλοκη τέχνη, με ηγέτες όπως ο Γιοουέρι Μουσέβενι της Ουγκάντα και ο Πολ Μπιγιά του Καμερούν να έχουν τελειοποιήσει τακτικές για να εδραιώσουν τη μακρά τους διακυβέρνηση, όπως αναφέρουν ειδικοί.
Στην Ουγκάντα, ο πρόεδρος Γιοουέρι Μουσέβενι, στα 81 του χρόνια, έχει αναδειχθεί ως ο τρίτος μακροβιότερος πρόεδρος παγκοσμίως. Μετά την τελευταία εκλογική νίκη του, η οποία του εξασφάλισε την έβδομη θητεία του, ο έλεγχός του επί της χώρας θεωρείται απόλυτος. Η προαγωγή μάλιστα του γιου του, Στρατηγού Μουχούζι Καϊνερουγκάμπα, σε αρχηγό του στρατού το 2024, έχει εγείρει ανησυχίες για ένα πιθανό δυναστικό σχέδιο διαδοχής. Ο Μουσέβενι, που βρίσκεται στην εξουσία από το 1986, αποτελεί τον μοναδικό πρόεδρο που έχουν γνωρίσει οι περισσότεροι Ουγκαντέζοι, καθώς η χώρα έχει νεανικό πληθυσμό, με περίπου το 70% των 46 εκατομμυρίων κατοίκων να είναι κάτω των 35 ετών. Με την ολοκλήρωση της τρέχουσας θητείας του το 2031, θα έχει διατελέσει πρόεδρος για 45 χρόνια.
Ωστόσο, ο Μουσέβενι δεν είναι μοναδικός. Σε ολόκληρη την Αφρική, από την Ουγκάντα μέχρι τη Δημοκρατία του Κονγκό, πολλοί ηγέτες «διά βίου» διατηρούν την εξουσία για δεκαετίες, διοργανώνοντας τακτικές εκλογές που προσδίδουν στις κυβερνήσεις τους το πέπλο δημοκρατικής διακυβέρνησης. Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, τρεις από αυτούς – ο Μουσέβενι, ο Πολ Μπιγιά του Καμερούν και ο Σασού Νγκουέσσο της Δημοκρατίας του Κονγκό – έχουν αναπτύξει μοναδικές στρατηγικές για την εδραίωση της εξουσίας τους, χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως νοθευμένες εκλογές, τακτικές «διαίρει και βασίλευε» και ισχυρές ξένες συμμαχίες.
Στην Ουγκάντα, ο Μουσέβενι έχει χρησιμοποιήσει τη βία ως μέσο καταστολής της αντίθετης γνώμης και ελέγχου των συμμάχων του. Η ιδεολογία του επηρεάστηκε από τη θεωρία της βίας του Φραντς Φανόν, την οποία εφάρμοσε εναντίον αντιπάλων, δημοσιογράφων και ακτιβιστών. Κατά την προεκλογική περίοδο, οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν υπερβολική βία κατά των συγκεντρώσεων της αντιπολίτευσης, ενώ μέλη της αντιπολίτευσης συστηματικά φυλακίζονται. Επιπλέον, ο Μουσέβενι επιτρέπει στους γύρω του να υπερβαίνουν τα όρια, χρησιμοποιώντας στη συνέχεια τις πράξεις τους εναντίον τους, κάτι που δυσχεραίνει την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η Ουγκάντα, πλούσια σε φυσικούς πόρους, εξαρτάται από την δυτική βοήθεια, την οποία χρησιμοποιεί για να προβάλλεται ως πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών.
Στο Καμερούν, ο 92χρονος πρόεδρος Πολ Μπιγιά, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 1982, κέρδισε την όγδοη θητεία του στις εκλογές του Οκτωβρίου 2025. Γνωστός ως «απών πρόεδρος» λόγω των συχνών απουσιών του στο εξωτερικό, ο Μπιγιά διατηρεί την εξουσία μέσω εκλογών που, σύμφωνα με επικριτές, αποτελούν «εκλογική αυτοκρατορία». Χρησιμοποιεί καλά χρηματοδοτούμενες εκστρατείες για να «διαιρεί και να βασιλεύει» μεταξύ των πολλαπλών εθνοτικών ομάδων της χώρας, ενώ παράλληλα επιτρέπει ένα «κανάλι εκτόνωσης» για να αποτρέψει τη συσσώρευση αντίστασης. Αν και η κυβέρνηση έχει κατηγορηθεί για χρήση βίας, αυτή είναι «επιλεκτική». Η έλλειψη σαφούς διαδόχου έχει εγείρει φόβους για πολιτική αναταραχή.
Στη Δημοκρατία του Κονγκό, ο 81χρονος πρόεδρος Ντενί Σασού Νγκουέσσο, που βρίσκεται στην εξουσία για 40 χρόνια, αναμένεται να είναι υποψήφιος στις εκλογές του Μαρτίου 2026. Αφού είχε αρχικά εκλεγεί το 1979, επέστρεψε στην εξουσία το 1997 μέσω εμφυλίου πολέμου και έκτοτε έχει αλλάξει το σύνταγμα για να παραμείνει. Παρά τον πλούτο της χώρας από πετρέλαιο, η υποδομή παραμένει υποβαθμισμένη λόγω διαφθοράς. Ο Νγκουέσσο έχει εδραιώσει την εξουσία του μέσω ισχυρών ξένων συμμαχιών, ιδιαίτερα με την Κίνα, η οποία του παρέχει δάνεια και επενδύσεις, ενώ ο ίδιος υποστηρίζει τις θέσεις της Κίνας σε διεθνή ζητήματα.
Παρά τις εκλογές, που είναι σχεδιασμένες ως δημοκρατικό εργαλείο, σε πολλές αφρικανικές χώρες έχουν μετατραπεί σε τελετουργία, χωρίς να παρέχουν ουσιαστική δυνατότητα έκφρασης της βούλησης των πολιτών. Ωστόσο, οι πολίτες δεν έχουν την πολυτέλεια να εγκαταλείψουν τις εκλογές, καθώς παραμένουν ο μόνος νόμιμος τρόπος έκφρασης της επιλογής τους, ωθώντας τους σε αντίσταση μέσω διαδηλώσεων και νομικών κινητοποιήσεων.
