Περισσότεροι από 90 εκατομμύρια Ιρανοί παραμένουν αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, πάνω από μία εβδομάδα μετά την άνευ προηγουμένου, κρατικά επιβληθείσα, διακοπή επικοινωνιών. Η χώρα συγκλονίζεται από σφοδρές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο και γρήγορα μετατράπηκαν σε θανατηφόρες συγκρούσεις.
Η ιρανική κυβέρνηση διέκοψε απότομα την πρόσβαση στο διαδίκτυο σε όλες τις 31 επαρχίες της χώρας το βράδυ της 8ης Ιανουαρίου, καθώς οι διαμαρτυρίες εξελίχθηκαν σε μαζικές εκδηλώσεις κατά της θρησκευτικής ηγεσίας. Μόνο λίγες ημέρες νωρίτερα, οι καταστηματάρχες είχαν κλείσει τα καταστήματά τους στο κέντρο της Τεχεράνης, διαμαρτυρόμενοι για τις αυξανόμενες τιμές. Κατά την πρώτη νύχτα του αποκλεισμού, μπλοκαρίστηκαν ακόμη και οι κινητές επικοινωνίες, καθιστώντας αδύνατη ακόμη και την κλήση υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Μετά την έναρξη του επικοινωνιακού μπλακ άουτ, χρειάστηκαν αρκετές ημέρες για να αποκατασταθεί ένα εσωτερικό δίκτυο (intranet) που παρέχει πρόσβαση σε τοπικές ιστοσελίδες και υπηρεσίες. Παραμένει αβέβαιο πότε ή σε ποιο βαθμό θα αποκατασταθεί η πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο. Οι τοπικές τηλεφωνικές υπηρεσίες έχουν αποκατασταθεί, αλλά τα μηνύματα SMS εξακολουθούν να είναι μπλοκαρισμένα. Από την Τρίτη, έχουν επανασυνδεθεί μόνο οι εξερχόμενες διεθνείς τηλεφωνικές κλήσεις. Η κυβέρνηση συνεχίζει να στέλνει καθημερινά μηνύματα προς τους πολίτες, προειδοποιώντας τους να μην πέσουν θύματα “εχθρικών” σχεδίων και καλώντας τους να αναφέρουν οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα.
Η κυβέρνηση δεν έχει δημοσιοποιήσει επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των νεκρών κατά τις συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και κυβερνητικών δυνάμεων, κυρίως τα βράδια της 8ης και 9ης Ιανουαρίου. Η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) ανεβάζει τον αριθμό των νεκρών σε 2.615, αν και η ιρανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι πρόκειται για υπερβολή.
Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi, αρνήθηκε οποιαδήποτε πρόθεση εκτέλεσης διαδηλωτών, υποβαθμίζοντας παράλληλα τον αριθμό των νεκρών. “Αρνούμαι σίγουρα τους αριθμούς που αναφέρθηκαν. Είναι υπερβολή, είναι εκστρατεία παραπληροφόρησης, μόνο για να βρεθούν δικαιολογίες, μόνο για να υπάρξει άλλη μια επίθεση κατά του Ιράν”, δήλωσε, προσθέτοντας ότι ο αριθμός διογκώνεται για να εμπλακεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump στη σύγκρουση.
Ενώ οι ιρανικές αρχές έχουν επιβεβαιώσει ότι ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονται διαδηλωτές, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, γυναικών και άοπλων πολιτών, αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι πίσω από τις μαζικές δολοφονίες και τις “ταραχές” βρίσκονται “τρομοκράτες” και “στοιχεία” εκπαιδευμένα και οπλισμένα από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους. Οι ιρανικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει τη διάπραξη φόνων διαδηλωτών από δυνάμεις ασφαλείας, αντίθετα, ισχυρίζονται ότι μέλη των ιρανικών δυνάμεων σκοτώθηκαν, ακόμη και με κάψιμο ή αποκεφαλισμό. Το Al Jazeera δεν μπορεί να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους αριθμούς των θυμάτων λόγω του επικοινωνιακού μπλακ άουτ.
Σε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, οι ιρανικές αρχές απέδωσαν την ευθύνη για τους θανάτους κατά τις διαδηλώσεις στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι αυτά τα κράτη “υποκίνησαν” διαδηλώσεις που ξεκίνησαν ειρηνικά ως αντίδραση σε μια ταχύτατα επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση. Ο ΟΗΕ έχει τονίσει ότι η βία κατά των διαδηλωτών πρέπει να αποφεύγεται, ενώ ταυτόχρονα εκφράζει ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική επέμβαση, ενόψει των απειλών του Trump να επιτεθεί στο Ιράν.
Στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων πόλεων επικρατεί ηρεμία μετά τις θανατηφόρες διαδηλώσεις, ωστόσο, πολλοί φοβούνται τι ακολουθεί. Η παρουσία δυνάμεων ασφαλείας είναι έντονη, με αμέτρητα σημεία ελέγχου και ένοπλες περιπολίες. Η κυβέρνηση διοργάνωσε μαζικές αντεπιδείξεις σε όλη τη χώρα και πραγματοποίησε δημόσιες κηδείες για τα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας που σκοτώθηκαν. Ο ανώτατος ηγέτης Ayatollah Ali Khamenei δήλωσε ότι οι συμμετέχοντες στις κρατικές εκδηλώσεις “διέλυσαν την πλοκή ξένων εχθρών που επρόκειτο να υλοποιηθεί από τοπικούς μισθοφόρους”. Το δικαστικό σύστημα έχει συστήσει ειδικά δικαστήρια και έχει δεσμευτεί για “καμία έλεος” στους “ταραξίες”.
Ο Trump δήλωσε ότι έλαβε διαβεβαιώσεις πως η ιρανική κυβέρνηση δεν θα προχωρήσει σε εκτελέσεις διαδηλωτών. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης διέψευσαν αναφορές ξένων μέσων ενημέρωσης ότι ένας νεαρός καταδικάστηκε σε θάνατο για συμμετοχή στις ταραχές. Ο Πρόεδρος Masoud Pezeshkian, στην πρώτη του συνέντευξη στην κρατική τηλεόραση μετά τις διαδηλώσεις, επικεντρώθηκε στην καταδίκη βίαιων “τρομοκρατών” και στην οικονομική μεταρρύθμιση, χωρίς να αναφερθεί στο ψηφιακό μπλακ άουτ. Η κυβέρνηση Pezeshkian έχει αρχίσει να διανέμει ηλεκτρονικά κουπόνια αξίας κάτω των 7 δολαρίων μηνιαίως, για την αγορά βασικών αγαθών, καθώς ο πληθωρισμός συνεχίζει να μειώνει την αγοραστική δύναμη.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το Ιράν βιώνει διαδηλώσεις. Οι πολίτες εκφράζουν οργή για διαφθορά, κακοδιαχείριση, οικονομικές δυσκολίες, υποτίμηση του νομίσματος και περιορισμούς στις κοινωνικές ελευθερίες. Τον Σεπτέμβριο του 2022, η Mahsa Amini, 22 ετών, συνελήφθη στην Τεχεράνη για πλημμελή εφαρμογή της μαντίλας. Απεβίωσε λίγες ημέρες αργότερα, προκαλώντας εθνική οργή και εκτεταμένες διαδηλώσεις με σύνθημα “γυναίκα, ζωή, ελευθερία”. Η HRANA ανέφερε ότι 200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 5.500 συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια εκείνων των διαδηλώσεων. Η πρόσφατη, όμως, σειρά διαδηλώσεων, που ξεκίνησε με λίγους καταστηματάρχες στην Τεχεράνη τον Δεκέμβριο, αποτελεί τη μεγαλύτερη των τελευταίων ετών και πιθανότατα την πιο θανατηφόρα.
