Η ειρήνη, τόσο σε φυσικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο, μοιάζει μακρινή στη Γάζα. Παρόλο που μια κατάπαυση του πυρός τέθηκε επίσημα σε ισχύ από τις 10 Οκτωβρίου, το Ισραήλ συνεχίζει να πραγματοποιεί περιστασιακές επιθέσεις, με περισσότερους από 442 Παλαιστινίους να έχουν σκοτωθεί τους τρεις μήνες που ακολούθησαν. Δεν πρόκειται μόνο για τις επιθέσεις – η καθημερινή ζωή στη Γάζα διαμορφώνεται επίσης από τον αποκλεισμό και τον εκτοπισμό, καθώς και από την αίσθηση ότι οι συνθήκες διαβίωσης δεν θα βελτιωθούν σύντομα.

Μέσα σε αυτή την εξάντληση, ήρθε η ανακοίνωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την έναρξη της «δεύτερης φάσης» της κατάπαυσης του πυρός. Αυτή η φάση αφορά «τη μετάβαση από την κατάπαυση του πυρός στον αποστρατιωτισμό, την τεχνοκρατική διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση», δήλωσε ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η νέα φάση περιλαμβάνει μια νέα παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση, υπό την επίβλεψη ενός διεθνούς «Συμβουλίου Ειρήνης», με πρόεδρο τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο, ενώ όλα μπορεί να ακούγονται εφικτά στα χαρτιά, η αντίδραση των Παλαιστινίων στη Γάζα – που συνδυάζει συγκρατημένη ελπίδα και βαθύ σκεπτικισμό – διαμορφώνεται από τη βιωμένη τους εμπειρία από την έναρξη του «γενοκτονικού πολέμου» του Ισραήλ στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023. «Πολλές πολιτικές αποφάσεις απέχουν από την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε στη Γάζα… την καθημερινότητά μας που είναι γεμάτη αποκλεισμούς, φόβο, απώλειες, σκηνές και μια τρομερή ανθρωπιστική κατάσταση», δήλωσε η Άρβα Ασούρ, ανεξάρτητη δημοσιογράφος και συγγραφέας με έδρα την πόλη της Γάζας. «Ακόμη και όταν λαμβάνονται αποφάσεις για την ανακούφιση του πόνου, αυτές εμποδίζονται από τις ισραηλινές αρχές κατοχής.»

«Οι άνθρωποι θέλουν τα πάντα πίσω όπως ήταν πριν από τον πόλεμο: σχολεία, νοσοκομεία, ταξίδια», είπε η Ασούρ. «Αν το Συμβούλιο Ειρήνης πρόκειται να επιλύσει όλες αυτές τις κρίσεις, τότε το καλωσορίζουμε. Αλλά αν δεν μπορεί να το κάνει, ποιο είναι το όφελός του;»

**Παλαιστίνιοι αποκλεισμένοι;**
Η Ασούρ εξήγησε ότι μετά από δύο χρόνια πολέμου και περισσότερα από 18 χρόνια διακυβέρνησης στην παλαιστινιακή ενδοχώρα από τη Χαμάς, υπάρχει μια επιθυμία για αλλαγή στη Γάζα. «Οι άνθρωποι θέλουν να συμμετέχουν στη διαδικασία δημιουργίας του μέλλοντος, όχι μόνο να αποδέχονται την εφαρμογή αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί.»

Το μοντέλο διακυβέρνησης που οραματίζεται η δεύτερη φάση του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός έχει όντως μια παλαιστινιακή συνιστώσα. Ο Αλί Σαάθ, πρώην αναπληρωτής υπουργός της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ), θα ηγηθεί της παλαιστινιακής τεχνοκρατικής επιτροπής που θα διαχειρίζεται την καθημερινή ζωή. Ωστόσο, αυτή η επιτροπή θα εποπτεύεται από το Συμβούλιο Ειρήνης, με επικεφαλής τον πρώην υπουργό Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλγαρίας, Νικολάι Μλάντενοφ. Ο Μλάντενοφ – ο οποίος έχει εργαστεί ως διπλωμάτης των Ηνωμένων Εθνών στη Μέση Ανατολή – θεωρείται διαχειριστής, αλλά ένας που μπορεί να μην είναι σε θέση να αντισταθεί στο Ισραήλ και να εκπροσωπήσει τους Παλαιστινίους στη Γάζα.

«Οι αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή αυτών που πλήττονται περισσότερο, αναπαράγουν τις ίδιες δομές εξουσίας που επέτρεψαν αυτή την κατοχή και γενοκτονία», δήλωσε η Μάχα Χουσαϊνί, επικεφαλής επικοινωνίας και δημόσιας δέσμευσης στο Euro-Med Human Rights Monitor, στο Al Jazeera. «Ο αποκλεισμός των Παλαιστινίων της Γάζας από τη διαμόρφωση του μέλλοντός τους τους στερεί την αυτονομία και μετατρέπει την ανοικοδόμηση και τη διακυβέρνηση σε εργαλεία ελέγχου αντί για ανάκαμψη.»

Για τη Χουσαϊνί, η δικαιοσύνη μετά από έναν πόλεμο στον οποίο το Ισραήλ έχει σκοτώσει τουλάχιστον 71.400 Παλαιστινίους και έχει καταστρέψει εκτεταμένες περιοχές της επικράτειας, δεν μπορεί να αγνοηθεί. «Ειρήνη δεν σημαίνει σιωπή μετά από βομβαρδισμό, ούτε παύση μεταξύ πολέμων», είπε. «Για τη Γάζα, η ειρήνη σημαίνει ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ελευθερία από τη συλλογική τιμωρία. Σημαίνει επίσης δικαιοσύνη: αναγνώριση της βλάβης που υπέστησαν, αποκατάσταση των δικαιωμάτων των θυμάτων και λογοδοσία των δραστών. Χωρίς δικαιοσύνη, αυτό που ονομάζεται ‘ειρήνη’ γίνεται απλώς μια προσωρινή διευθέτηση που αφήνει άθικτη τη γενοκτονία.»

Ο Παλαιστίνιος πολιτικός αναλυτής Αχμέντ Φαγιάντ δήλωσε ότι τελικά, οι Παλαιστίνιοι έχουν ελάχιστη επιλογή παρά να αποδεχτούν τον Μλάντενοφ και το μοντέλο του Συμβουλίου Ειρήνης, ακόμη και αν υπάρχει η αίσθηση ότι παραδίδουν τη διοίκηση της Γάζας σε ξένους. «Οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν την πολυτέλεια της επιλογής να αποδεχτούν ή να αρνηθούν τον Μλάντενοφ», είπε ο Φαγιάντ. «Κανείς – ούτε η Παλαιστινιακή Αρχή ούτε οι Άραβες [χώρες] – δεν θέλει να διαταράξει τη συμφωνία.»

Ωστόσο, ο Φαγιάντ περιέγραψε πολλά πιθανά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών παλαιστινιακών διαιρέσεων μεταξύ της Παλαιστινιακής Αρχής, με έδρα τη Ραμάλα, και του μακροχρόνιου αντιπάλου της, της Χαμάς. Ο αναλυτής πιστεύει επίσης ότι ο αποστρατιωτισμός της Χαμάς – τον οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιμένουν, αλλά η Χαμάς θεωρεί εσωτερική παλαιστινιακή υπόθεση – πιθανότατα θα προκαλέσει προβλήματα.

«Το Ισραήλ μπορεί να συνδέσει τον αποστρατιωτισμό με την ανοικοδόμηση ή το άνοιγμα [συνοριακών] περασμάτων, και επενδύσεις στους τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας», είπε ο Φαγιάντ. «Είναι περίπλοκο, και όλα υπόκεινται σε ισραηλινές συνθήκες ασφαλείας», συνέχισε, προσθέτοντας ότι ο σχηματισμός μιας νέας παλαιστινιακής δύναμης ασφαλείας που θα πληρούσε τις επαχθείς απαιτήσεις του Ισραήλ θα απαιτούσε πολύ χρόνο, καθώς η διαδικασία δεν διευκρινιζόταν στο σχέδιο κατάπαυσης του πυρός του Τραμπ. «Αυτό θα αντικατοπτριστεί αρνητικά στους πολίτες που λαχταρούν βελτίωση της καθημερινής σκληρής πραγματικότητας και της δυστυχίας τους σε σκηνές, εν μέσω ξεσπασμάτων ασθενειών και της κατάρρευσης όλης της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.»

**Ισραηλινός παρεμβολέας**
Η ανακοίνωση της δεύτερης φάσης της κατάπαυσης του πυρός – μια κίνηση που θα έπρεπε να θεωρηθεί ως σημάδι θετικής βελτίωσης – φαίνεται αποκομμένη από την πραγματικότητα στο έδαφος για τους Παλαιστινίους της Γάζας. «Υπάρχει περισσότερος φόβος παρά ελπίδα», δήλωσε η Χουσαϊνί από το Euro-Med Human Rights Monitor. «Όχι επειδή οι άνθρωποι στη Γάζα στερούνται ανθεκτικότητας ή φαντασίας, αλλά επειδή η εμπειρία τους έχει διδάξει ότι στιγμές που χαρακτηρίζονται ως ‘σημεία καμπής’ σπάνια μεταφράζονται σε πραγματική προστασία ή λογοδοσία. Η ελπίδα υπάρχει, αλλά είναι εύθραυστη και υπονομεύεται συνεχώς από την απουσία δικαιοσύνης και από αποφάσεις που επιβάλλονται από εξωτερικούς παράγοντες.»

Και η πιο ισχυρή εξωτερική δύναμη είναι το Ισραήλ – η δύναμη που έχει βομβαρδίσει τη Γάζα όχι μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά και σε πολλούς προηγούμενους πολέμους, και ελέγχει την πρόσβαση στη Γάζα, καθώς και τον αέρα και τη θάλασσα που την περιβάλλουν. «Νομίζω ότι το Ισραήλ κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να απομακρύνει τη Γάζα από οποιεσδήποτε πολιτικές λύσεις, οι οποίες θα κατέληγαν στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Παλαιστίνης», δήλωσε ο αναλυτής Φαγιάντ. «Το Ισραήλ θέλει τη Γάζα να είναι μια αφοπλισμένη ζώνη· οι μεγαλύτερες ανησυχίες των κατοίκων της είναι οι καθημερινοί αγώνες της ζωής, χωρίς να ενδιαφέρονται για οποιεσδήποτε πολιτικές λύσεις.» «Το Ισραήλ δεν θέλει κανένα μελλοντικό πολιτικό λύση για τη Γάζα. Αυτές είναι ανησυχίες της Αρχής και των Παλαιστινίων. Το Ισραήλ δεν θέλει ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων στην Παλαιστίνη», κατέληξε.

**Η πραγματικότητα της ζωής στη Γάζα**
Ο καθημερινός αγώνας της ζωής είναι το μόνο που μπορεί να σκεφτεί ο Σάμι Μπαλούσα, 30χρονος προγραμματιστής υπολογιστών από την πόλη της Γάζας. Ο Μπαλούσα περιέγραψε την ειρήνη όχι ως μια πολιτική συμφωνία, που λαμβάνει χώρα σε μακρινές αίθουσες συσκέψεων, αλλά ως σωματική ασφάλεια και ρουτίνα. «Είναι απλώς να κοιμάσαι το βράδυ με τη διαβεβαίωση ότι θα ξυπνήσω το πρωί, όχι νεκρός, ή να μην σηκωθώ στη μέση της νύχτας από τον ήχο του βομβαρδισμού», είπε ο Μπαλούσα. «Είναι να ξυπνήσω το πρωί και να πάω στη δουλειά, και να είμαι σίγουρος ότι θα μπορέσω να γυρίσω σπίτι με ασφάλεια, χωρίς να στρίβω συνέχεια ύποπτα, φοβούμενος ένα χτύπημα.»

Ο Μπαλούσα είπε ότι είχε εκτοπιστεί με την οικογένειά του 17 φορές – μετακινούμενοι από μέρος σε μέρος για να ξεφύγουν από τις ισραηλινές επιθέσεις. Η ψυχική αναταραχή των τελευταίων δύο ετών σημαίνει ότι πλέον δεν κοιτάζει το μέλλον, αλλά εστιάζει στο εδώ και τώρα. «Το αύριο είναι μακριά, και δεν έχω κανέναν έλεγχο πάνω του», είπε ο Μπαλούσα. «Δεν μπορούμε να φανταστούμε το εγγύς μέλλον και να το σχεδιάσουμε. Έχουμε κολλήσει σε αυτόν τον κύκλο εδώ και δύο χρόνια. Η πραγματικότητα ήταν πάντα παράξενα δύσκολη και απροσδόκητη.»

Όπως πολλοί άλλοι, ο Μπαλούσα νιώθει αποκομμένος από τη διεθνή λήψη αποφάσεων. «Δεν έχουν βαθιά κατανόηση των αναγκών των Παλαιστινίων στη Γάζα. Δεν νομίζω ότι μας ακούνε σοβαρά», είπε. Είναι γι’ αυτό που τελικά δεν έχει πολλή πίστη σε οποιεσδήποτε λύσεις ετοιμάζονται για τη Γάζα, και αντ’ αυτού φοβάται ότι ο τρέχων εφιάλτης του θα γίνει μόνιμη πραγματικότητα. «Φοβάμαι ότι οι μελλοντικές γενιές θα αποδεχτούν τη νέα πραγματικότητα της ζωής σε έναν ανοιχτό τάφο, θα αποδεχτούν τη σκηνή ως σπίτι, θα μεγαλώσουν χωρίς να γνωρίζουν τις μεγάλες μέρες της Γάζας», είπε ο Μπαλούσα. «Οι άνθρωποι απλώς θέλουν ένα τέλος σε όλο αυτό, ανεξάρτητα από τη λύση, ανεξάρτητα από το ποιος την κάνει, το μόνο που έχει σημασία είναι το τέλος αυτής της δυστυχίας με οποιοδήποτε κόστος. Οι άνθρωποι είναι κουρασμένοι, τόσο κουρασμένοι από όλο αυτό, αλλά θέλουν να ζήσουν.»