Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Σομαλίας, στις 12 Ιανουαρίου, να ακυρώσει όλες τις συμφωνίες με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) δεν ήταν ούτε απότομη ούτε απερίσκεπτη. Ήρθε μετά από παρατεταμένη αυτοσυγκράτηση, επανειλημμένες διπλωματικές επαφές και μια νηφάλια αξιολόγηση του τι οφείλει κάθε υπεύθυνη κυβέρνηση τελικά να υπερασπιστεί: την κυριαρχία της, τη συνταγματική της τάξη και την εθνική της ενότητα.
Για χρόνια, η Σομαλία επιδίωκε τη συνεργασία με εξωτερικούς εταίρους καλόπιστα, καθοδηγούμενη από την προσδοκία ότι η συνεργασία θα βασιζόταν στον αμοιβαίο σεβασμό, τη θετική συνεργασία και την επιδίωξη ενός αμοιβαία επωφελούς και ευημερούντος μέλλοντος. Η υπομονή της σομαλικής κυβέρνησης δεν ήταν άπειρη ούτε άνευ όρων. Όταν η διεθνής συνεργασία αρχίζει να παρακάμπτει τα συνταγματικά θεσμικά όργανα, να κατακερματίζει την εθνική εξουσία και να διαστρεβλώνει τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες, παύει να είναι συνεργασία και γίνεται παράνομη παρέμβαση.
Στην ουσία της, η κυριαρχία δεν είναι ένα κενό σύνθημα. Σημαίνει ότι οι πολιτικές, οι σχέσεις ασφαλείας και οι οικονομικές σχέσεις με ξένες χώρες πρέπει να διέρχονται από τους αναγνωρισμένους εθνικούς θεσμούς μιας χώρας. Όταν εμφανίζονται παράλληλες ρυθμίσεις, άμεσες συναλλαγές με υποεθνικές οντότητες, συνεργασία για την ασφάλεια εκτός ομοσπονδιακής εποπτείας ή συμφωνίες που συνάπτονται χωρίς εθνική συναίνεση, η ακεραιότητα του κράτους διαβρώνεται σταδιακά. Η Σομαλία βίωσε ακριβώς αυτό το μοτίβο για παρατεταμένη περίοδο με τη δράση των ΗΑΕ στη χώρα. Ως εκ τούτου, η εθνική μας απόφαση για τις συμφωνίες με τα ΗΑΕ δεν ήταν απόρριψη της θετικής διμερούς συνεργασίας, ούτε εγκατάλειψη της διπλωματίας: Ήταν επιβεβαίωση ορίων σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Ορισμένοι επικριτές της απόφασης της σομαλικής κυβέρνησης να ακυρώσει όλες τις συμφωνίες με τα ΗΑΕ έχουν χαρακτηρίσει την απόφαση ως “δραστική”, υποστηρίζοντας ότι η Σομαλία θα έπρεπε να αποδεχτεί αυτές τις πρακτικές για χάρη της βραχυπρόθεσμης σταθερότητας ή της οικονομικής ευκολίας. Αυτό το επιχείρημα παρεξηγεί τόσο την πρόσφατη ιστορία της Σομαλίας όσο και τα θεμέλια της ανθεκτικής κρατικής υπόστασης. Τα εύθραυστα κράτη δεν γίνονται σταθερά ανεκτικά στην κατακερματισμένη εξουσία που καθοδηγείται από εξωτερικά συμφέροντα. Γίνονται σταθερά εδραιώνοντας θεσμούς, διευκρινίζοντας τις αλυσίδες διοίκησης και διασφαλίζοντας ότι η ξένη συνεργασία ενισχύει αντί να υποκαθιστά το κράτος. Η ακύρωση των συμφωνιών των ΗΑΕ που συνήφθησαν με υποεθνικές διοικήσεις και η αναστολή των διμερών συμφωνιών ασφαλείας πρέπει να κατανοηθούν σε αυτό το πλαίσιο.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και όλους τους καθιερωμένους διπλωματικούς κανόνες, τα κυρίαρχα έθνη πρέπει να συνεργάζονται μέσω των αρμόδιων εθνικών τους θεσμών. Οι εθνικοί θεσμοί είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για τη συνεργασία με θεσμούς και φορείς σε υποεθνικό επίπεδο. Κατά συνέπεια, καμία ανεξάρτητη χώρα δεν μπορεί να αποδεχτεί δομές ασφαλείας που λειτουργούν εκτός του συνταγματικού της πλαισίου ή λιμενικές ρυθμίσεις που μειώνουν τον εθνικό έλεγχο σε στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία και υπονομεύουν την ομοσπονδιακή δημοσιονομική ομοσπονδία.
Αυτό που έκανε η Σομαλία είναι να τραβήξει μια σαφή, νόμιμη γραμμή. Δήλωσε ότι η συνεργασία είναι ευπρόσδεκτη, αλλά μόνο με διαφανείς, κράτους-προς-κράτος όρους, σύμφωνους με τη συνταγματική εξουσία και το διεθνές δίκαιο. Επιβεβαίωσε ότι ο διάλογος παραμένει δυνατός, αλλά ότι οι αρχές δεν είναι διαπραγματεύσιμες.
Δεδομένης της στρατηγικής θέσης της Σομαλίας, οι ανησυχίες για οικονομική διαταραχή από την ακύρωση των συμφωνιών με τα ΗΑΕ είναι κατανοητές. Ωστόσο, η κυβέρνησή μας έχει θέσει σε εφαρμογή μηχανισμούς για τη διασφάλιση της συνέχειας των λιμενικών εργασιών και των ευθυνών ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ουδέτερων διεθνών φορέων για τη συνέχιση της διευκόλυνσης του παγκόσμιου εμπορίου όπου είναι απαραίτητο. Ουσιαστικά, η Σομαλία αναγνωρίζει ότι η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και η πρόοδος εξαρτώνται από το κατάλληλο υποστηρικτικό περιβάλλον, την πολιτική συνοχή και τη νομική σαφήνεια, τα οποία αναζητούν οι επενδυτές σε όλο τον κόσμο. Μόνο ένα ισχυρό και ενωμένο κράτος μπορεί να το προσφέρει αυτό, όχι ένα κατακερματισμένο, διαιρεμένο εσωτερικά από καταστροφικά εξωτερικά συμφέροντα.
Η απόφαση της Σομαλίας να ακυρώσει τις συμφωνίες με τα ΗΑΕ αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη περιφερειακή πραγματικότητα. Η Σομαλία βρίσκεται σε έναν στρατηγικό σταυροδρόμι που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Άντεν και την ευρύτερη περιοχή του Κέρατος της Αφρικής. Οποιαδήποτε χρήση του σομαλικού εδάφους, των λιμένων ή του πολιτικού χώρου για την προώθηση εξωτερικών συγκρούσεων ή ατζέντων εγκυμονεί κινδύνους όχι μόνο για τη Σομαλία, αλλά και για το περιφερειακό εμπόριο και τη σταθερότητα στο σύνολό της. Ως εκ τούτου, μια ισχυρή και ενωμένη Σομαλία, που ενισχύει την εθνική της κυριαρχία, αποτελεί περιφερειακό και παγκόσμιο πλεονέκτημα.
Για πολύ καιρό, η Σομαλία αντιμετωπιζόταν ως αντικείμενο της περιφερειακής πολιτικής παρά ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για τις συμφωνίες με τα ΗΑΕ σηματοδοτεί μια απομάκρυνση από αυτήν την αφήγηση. Επιβεβαιώνει ότι η Σομαλία θα συναναστραφεί με τον κόσμο ως κυρίαρχος ισότιμος, όχι ως κατακερματισμένος χώρος ανοιχτός σε παράλληλες επιρροές και καταχρήσεις.
Η ιστορία είναι συχνά σκληρή με τα κράτη που καθυστερούν δύσκολες αποφάσεις στο όνομα της ευκολίας. Η Σομαλία επέλεξε την σαφήνεια. Αυτή η επιλογή αξίζει να γίνει κατανοητή όχι ως αντιπαράθεση, αλλά ως μια καθυστερημένη πράξη συνταγματικού αυτοσεβασμού.
