Περίπου 200 κορυφαίοι επιχειρηματίες από την Ιαπωνία φέρονται να έχουν αναβάλει την ετήσια επίσκεψή τους στην ηπειρωτική Κίνα, μια κίνηση που σηματοδοτεί την πρώτη τέτοια αναβολή εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται εν μέσω αυξημένων εντάσεων μεταξύ Πεκίνου και Τόκιο, ιδιαίτερα αναφορικά με το ζήτημα της Ταϊβάν.
Η αναβολή, για την οποία έγραψαν αρχικά το Bloomberg και το Kyodo, θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως ένα ανησυχητικό σημάδι αποδυνάμωσης της εταιρικής διπλωματίας, η οποία παραδοσιακά λειτουργούσε ως σταθεροποιητικός παράγοντας στις σύνθετες σχέσεις των δύο χωρών. Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγο αφότου το Πεκίνο ενέτεινε τις προσπάθειές του να διαμορφώσει ένα ενιαίο μέτωπο κατά της Ιαπωνίας στην Ανατολική Ασία και όχι μόνο, κατηγορώντας το Τόκιο για αναβίωση του μιλιταρισμού. Αυτές οι κατηγορίες ενισχύθηκαν μετά τις δηλώσεις της πρωθυπουργού Sanae Takaichi στις 7 Νοεμβρίου, η οποία υπαινίχθηκε ότι μια επίθεση στην Ταϊβάν θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατιωτική απάντηση από την Ιαπωνία.
Ωστόσο, το Τόκιο παραμένει ανυποχώρητο. Η Ιαπωνίδα πρωθυπουργός, στην ομιλία της την Πρωτοχρονιά, δεσμεύτηκε για ενίσχυση των εθνικών αμυντικών δυνατοτήτων, προειδοποιώντας παράλληλα για τις αυξανόμενες «ηγεμονικές κινήσεις» της Κίνας στην περιοχή.
Το προγραμματισμένο τετραήμερο ταξίδι των επιχειρηματιών στο Πεκίνο, αρχικά ορισμένο για τις 20 Ιανουαρίου και διοργανωμένο από την Japan-China Economic Association (JCEA), τέθηκε σε αναστολή. Η απόφαση αυτή οφείλεται στις δυσκολίες εξασφάλισης συνάντησης με τον Κινέζο Πρόεδρο Xi Jinping και στη χαμηλή πιθανότητα επίτευξης «ουσιαστικών αποτελεσμάτων», όπως ανέφερε την Τετάρτη η JCEA. «Υπό την τρέχουσα κατάσταση των σχέσεων Ιαπωνίας-Κίνας, έχουμε καταβάλει συνεχείς προσπάθειες για να γίνει πραγματικότητα αυτή η αντιπροσωπεία», δήλωσε η JCEA. «Ωστόσο, δυσκολευτήκαμε να εξασφαλίσουμε επαρκείς συζητήσεις με κινεζικές κυβερνητικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων συναντήσεων με εθνικούς ηγέτες».
Η αντιπροσωπεία αναμενόταν να περιλαμβάνει ανώτατα στελέχη από την Mitsubishi Corp και την Panasonic Holdings, καθώς και εκπροσώπους από τρεις μεγάλες ιαπωνικές επιχειρηματικές ενώσεις: την Japan Business Federation, την Japan-China Economic Association και την Japan Chamber of Commerce and Industry. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ιαπωνική αντιπροσωπεία επεδίωκε συναντήσεις με τους Xi Jinping και Li Qiang.
Το ταξίδι των τριών επιχειρηματικών ομάδων στο Πεκίνο αποτελούσε ετήσια παράδοση από το 1975, με διακοπές μόνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού και το 2012, όταν οι διμερείς σχέσεις επιδεινώθηκαν μετά την αγορά των αμφισβητούμενων νησιών Diaoyu (που η Ιαπωνία αποκαλεί Senkaku Islands) στην Ανατολική Θάλασσα της Κίνας από το Τόκιο. Οι επισκέψεις επανελήφθησαν το 2013.
Ερωτηθείς σχετικά με την ακυρωμένη επίσκεψη, ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Lin Jian, επανέλαβε την περασμένη Τετάρτη την καταδίκη της κυβέρνησής του για τις «λανθασμένες» δηλώσεις της Takaichi σχετικά με την Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί, αν χρειαστεί, με τη βία. «Προτρέπουμε εκείνους που βρίσκονται στην ιαπωνική κυβέρνηση να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα, να αντιμετωπίσουν την ρίζα του προβλήματος στις σχέσεις Κίνας-Ιαπωνίας, να αναλογιστούν και να διορθώσουν τα λάθη, να ανακαλέσουν τις λανθασμένες δηλώσεις της Takaichi και να δημιουργήσουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τις φυσιολογικές ανταλλαγές μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας», δήλωσε.
Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να του προμηθεύει όπλα. Σύμφωνα με αναλυτές στην ηπειρωτική Κίνα, το Πεκίνο ανησυχεί εδώ και καιρό για την στενή ευθυγράμμιση της Ιαπωνίας με τις ΗΠΑ εναντίον του και, ειδικότερα, για την ολοένα και πιο αποφασιστική πολιτική του Τόκιο απέναντι στην Ταϊβάν τα τελευταία χρόνια, από τότε που ο πρώην Ιάπωνας ηγέτης Fumio Kishida δήλωσε: «Η Ουκρανία σήμερα, μπορεί να είναι η Ανατολική Ασία αύριο».
Από τον Νοέμβριο, το Πεκίνο έχει παγώσει ή υποβαθμίσει διπλωματικές επαφές, περιόρισε τις εισαγωγές ιαπωνικών θαλασσινών, περιόρισε τη διανομή ταινιών και προέτρεψε τους Κινέζους πολίτες να αποφεύγουν ταξίδια στην Ιαπωνία, μειώνοντας τον ρυθμό αύξησης των επισκεπτών στο χαμηλότερο ποσοστό σχεδόν τεσσάρων ετών.
Παρόλα αυτά, η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Τόκιο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% του συνολικού εμπορίου της Ιαπωνίας το 2024, σύμφωνα με ιαπωνικά τελωνειακά δεδομένα. Εν μέσω ανησυχιών για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κινεζικής οικονομικής ρεβάνς και των εγχώριων προκλήσεων, η Takaichi, η οποία ανέλαβε καθήκοντα ως η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιαπωνίας τον Οκτώβριο, δεσμεύτηκε την Πέμπτη να κάνει τη χώρα της «ισχυρή και ευημερούσα». Στην πρωτοχρονιάτικη ομιλία της, αναγνώρισε τις δημογραφικές αλλαγές της Ιαπωνίας και την αύξηση του κόστους ζωής μετά από δεκαετίες αποπληθωρισμού και αυτό που χαρακτήρισε ως «το πιο σοβαρό και σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας» από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αναφερόμενη στις αυξανόμενες στρατιωτικές δραστηριότητες της Κίνας και στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Takaichi δήλωσε ότι οι πολιτικές και οικονομικές αβεβαιότητες αυξάνονται, καθώς «η ελεύθερη και ανοιχτή διεθνής τάξη κλονίζεται και οι ηγεμονικές κινήσεις αυξάνονται».
