Η ιρανική κυβέρνηση παρουσίασε τον προϋπολογισμό για το επόμενο έτος, ο οποίος υποδεικνύει σημαντικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αστάθειας και νέων χαμηλών για το εθνικό νόμισμα. Το ριάλ έχει καταγράψει πρωτοφανή υποτίμηση, με την ισοτιμία του δολαρίου ΗΠΑ να φτάνει περίπου τα 1,36 εκατομμύρια ριάλ στην ανοιχτή αγορά της Τεχεράνης την Τετάρτη, πριν ανακάμψει ελαφρώς την Πέμπτη.
Η ταχεία πτώση του ιρανικού νομίσματος τις τελευταίες εβδομάδες αποδίδεται στις αυξημένες κυρώσεις και την διπλωματική πίεση από τις ΗΠΑ και τους δυτικούς συμμάχους, καθώς και στην απειλή νέας σύγκρουσης με το Ισραήλ. Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπέβαλε τον τελικό προτεινόμενο προϋπολογισμό στο κοινοβούλιο, ο οποίος θα χρειαστεί την έγκριση του Συμβουλίου των Φυλάκων πριν επικυρωθεί.
Παρά την ονομαστική αύξηση του προϋπολογισμού κατά 5% σε σχέση με πέρυσι, ο πληθωρισμός ανέρχεται περίπου στο 50%. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση προβλέπει ουσιαστικά χαμηλότερες δαπάνες, προσαρμοζόμενη σε μια «οικονομία αντίστασης» εν μέσω σημαντικής δημοσιονομικής δυσχέρειας. Οι ελάχιστοι μισθοί αναμένεται να αυξηθούν μόλις κατά 20%, πολύ κάτω από τον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα οι Ιρανοί να δουν την αγοραστική τους δύναμη να μειώνεται περαιτέρω.
Παράλληλα, ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση των φόρων κατά 62%, καθώς οι αρχές επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτηση από τα έσοδα του πετρελαίου, λόγω των αμερικανικών προσπαθειών να περιοριστούν οι ιρανικές εξαγωγές. Ο συνολικός προϋπολογισμός, με την τρέχουσα ισοτιμία, ανέρχεται σε περίπου 106 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό σημαντικά χαμηλότερο από τους προϋπολογισμούς περιφερειακών χωρών όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ.
Το σύστημα πολλαπλών συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ιράν παραμένει σε ισχύ, με την κυβέρνηση να προτείνει διαφορετικές ισοτιμίες για τελωνειακούς δασμούς, τιμολόγηση εισαγωγών και λογιστικές εγγραφές, καθώς και μια ισοτιμία πιο κοντά στην ανοιχτή αγορά για την υλοποίηση εσόδων από πετρέλαιο. Η προηγούμενη επιδοτούμενη συναλλαγματική ισοτιμία έχει εγκαταλειφθεί, και τυχόν πλεονάζοντα κεφάλαια αναμένεται να διανεμηθούν σε Ιρανούς χαμηλού εισοδήματος με τη μορφή ηλεκτρονικών κουπονιών για αγορά βασικών ειδών.
Για πρώτη φορά, ο προϋπολογισμός συντάσσεται σε νέα ριάλ, καθώς προβλέπεται η αφαίρεση τεσσάρων μηδενικών από το εθνικό νόμισμα μέχρι την έναρξη ισχύος του. Το κοινοβούλιο είχε εγκρίνει το σχέδιο αφαίρεσης των μηδενικών, μια κίνηση που θεωρείται κυρίως συμβολική, αλλά απαραίτητη μετά από χρόνια υποτίμησης του νομίσματος.
Οι αντιδράσεις στο διαδίκτυο ήταν αρνητικές, καθώς οι πολίτες εξέφρασαν ανησυχία για την πρόβλεψη ότι οι μισθοί θα μείνουν πολύ πίσω από τον πληθωρισμό και τη συλλογή φόρων. Πολλοί αναφέρθηκαν σε παλαιότερες δηλώσεις του Προέδρου Πεζεσκιάν, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την απόκλιση μεταξύ αυξήσεων μισθών και πληθωρισμού «σοβαρή αδικία» και τον πληθωρισμό «επιπρόσθετο φόρο για τους φτωχούς».
Ωστόσο, διαδοχικές κυβερνήσεις απέτυχαν να εξαλείψουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα ή να ελέγξουν τις τράπεζες που βρίσκονται στα πρόθυρα αφερεγγυότητας, αναγκάζοντας την κεντρική τράπεζα να εκτυπώσει περισσότερα χρήματα, γεγονός που επιδεινώνει τον πληθωρισμό. Πρόσφατα, η κυβέρνηση αύξησε την τιμή της βενζίνης, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι δεν υπήρχαν σχέδια για κάτι τέτοιο, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους μεταφορών και κατ’ επέκταση του πληθωρισμού.
Ο Χαμίντ Πουρμοχαμάντι, επικεφαλής του Οργανισμού Σχεδιασμού και Προϋπολογισμού του Ιράν, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση έχει καταρτίσει ένα σχέδιο 20 σημείων για τη μείωση της πίεσης στις ζωές των 90 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας. «Η κυβέρνηση προσπαθεί να υιοθετήσει μια ενεργή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των οικονομικών προκλήσεων», δήλωσε, διαψεύδοντας την εικόνα εφησυχασμού.
