Μια διαμάχη για τη θανατική ποινή έχει ξεσπάσει καθώς το Ισραήλ προωθεί ένα νομοσχέδιο που θα επιτρέπει την επιβολή της σε Παλαιστίνιους, προκαλώντας κατηγορίες για ρατσισμό και παραβιάσεις διεθνών συμβάσεων. Οι Παλαιστίνιοι δικηγόροι εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς υποστηρίζουν ότι η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία στοχεύει στην επισημοποίηση της θανατικής εκτέλεσης και υπονομεύει τις διεθνείς προστασίες για τους Παλαιστίνιους κρατούμενους.

Το νομοσχέδιο, που πέρασε την πρώτη του ανάγνωση στο ισραηλινό κοινοβούλιο τον Νοέμβριο, θα δώσει στις ισραηλινές αρχές, τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, τη δυνατότητα να επιβάλλουν υποχρεωτικές θανατικές ποινές σε όσους καταδικαστούν για τη δολοφονία Ισραηλινών, εφόσον αποδειχθεί ότι υπήρχαν «ρατσιστικά» κίνητρα ή ότι η πράξη αποσκοπούσε «στη βλάβη του Ισραήλ». Η διάταξη αυτή, σύμφωνα με τους επικριτές, στοχεύει κατά κύριο λόγο τους Παλαιστίνιους, παρά τις σφαγές που διαπράττονται κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις στη Γάζα.

Οι Παλαιστίνιοι αντιλαμβάνονται το νομοσχέδιο αυτό όχι απλώς ως μια νομοθετική αλλαγή, αλλά ως ένα σήμα ότι το Ισραήλ επιδιώκει να θεσμοθετήσει ένα σύστημα θανατικής ποινής. Ο Φαρίντ αλ-Ατράς, διευθυντής της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στη Δυτική Όχθη, δήλωσε ότι ο νόμος «πρακτικά στοχεύει στην εκτέλεση κρατουμένων απλώς για τον αγώνα τους για την ελευθερία του λαού τους και το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση».

Η ανησυχία είναι διάχυτη μεταξύ Παλαιστίνιων δικηγόρων και ακτιβιστών, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ο νόμος υπονομεύει θεμελιωδώς τις δικαστικές διασφαλίσεις και αποσκοπεί στην αφαίρεση του καθεστώτος των Παλαιστινίων κρατουμένων ως προστατευόμενων από το διεθνές δίκαιο. Το προσχέδιο νομοθεσίας θα αφαιρέσει την εξουσία της κυβέρνησης ή του προέδρου να χορηγεί χάρη σε οποιονδήποτε έχει καταδικαστεί σε θάνατο για αυτά τα εγκλήματα, ενώ δεν θα απαιτείται η ομόφωνη απόφαση δικαστών σε μια υπόθεση.

Οι Παλαιστίνιοι υποστηρικτές των δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι το πλαίσιο αυτό καταργεί τις προηγούμενες διασφαλίσεις για τους Παλαιστίνιους κατηγορούμενους. Ο αλ-Ατράς επισήμανε την έντονη αντίθεση μεταξύ της προτεινόμενης νομοθεσίας και της μεταχείρισης των Ισραηλινών σε υποθέσεις βίας κατά Παλαιστινίων, όπου συχνά αθωώνονται.

Οι επικριτές θεωρούν την προσπάθεια νομιμοποίησης της θανατικής ποινής ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να στερηθούν οι Παλαιστίνιοι οι προστασίες τους υπό το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, ως κατεχόμενος λαός με δικαίωμα αντίστασης. Ο Χασάν Μπρετζιέχ, επικεφαλής του γραφείου της Επιτροπής Αντίστασης Τείχους και Οικισμών στη Βηθλεέμ, δήλωσε ότι η Κνεσέτ, κυριαρχούμενη από την ακροδεξιά, «εργάζεται για να μετατρέψει τη δολοφονία σε επίσημη νομοθεσία», προσπαθώντας να «εξαλείψει τη διεθνή αναγνώριση του Παλαιστίνιου αγωνιστή… και να τον μετατρέψει σε εγκληματία κατηγορούμενο».

Ο Αμτζάντ αλ-Νατζάρ, από το Παλαιστινιακό Κλαμπ Φυλακισμένων, συμφώνησε ότι ο προτεινόμενος νόμος αποτελεί μια προσπάθεια αφαίρεσης των δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού. «Είναι διπλό έγκλημα. Είναι ένας ρατσιστικός νόμος που στοχεύει συγκεκριμένα τους Παλαιστίνιους, και ταυτόχρονα μια σαφής παραβίαση του διεθνούς δικαίου», ανέφερε.

Ο Σαέντ αλ-Αουίουι, Παλαιστίνιος δικηγόρος και πρώην δικαστής, χαρακτήρισε το προτεινόμενο νομοσχέδιο ως την τελευταία καταπίεση των παλαιστινιακών νομικών δικαιωμάτων, σημειώνοντας ότι η πρόσβαση σε κρατούμενους στα ισραηλινά σωφρονιστικά ιδρύματα έχει ανακληθεί, αφήνοντας πολλούς χωρίς ουσιαστική νομική εκπροσώπηση, ιδιαίτερα στα στρατιωτικά δικαστήρια. Επισήμανε ότι ακόμη και πριν από αυτό το νομοσχέδιο, πολλοί Παλαιστίνιοι πέθαναν μέσα στις φυλακές χωρίς δίκη, καταδίκη ή δίκαιη διαδικασία. Εάν η θανατική ποινή κωδικοποιηθεί, οι πράξεις που προκάλεσαν αυτούς τους θανάτους – βασανιστήρια, ιατρική παραμέληση και αυθαίρετη κράτηση – θα αποκτήσουν επίσημη υπόσταση. «Η κίνηση προς τη νόμιμη εκτέλεση νομιμοποιεί πράξεις που ήδη ασκούνται από την [ισραηλινή] κατοχή, αλλά χωρίς λογοδοσία», κατέληξε ο αλ-Αουίουι.

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του ισραηλινού νόμου υποστηρίζουν ότι είναι απαραίτητος. Η Εθνική Επιτροπή Ασφαλείας του Ισραήλ δήλωσε ότι «σκοπός του είναι να κόψει την τρομοκρατία από τη ρίζα της και να δημιουργήσει ένα ισχυρό αποτρεπτικό μέσο». Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Διεθνής Αμνηστία, έχουν καταδικάσει το νομοσχέδιο ως μορφή θεσμοθετημένης διάκρισης κατά των Παλαιστινίων.

Σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, η εκτέλεση αιχμαλώτων πολέμου ή προστατευόμενων προσώπων – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται υπό κατοχή – απαγορεύεται. Το προτεινόμενο νομοσχέδιο θα παραβίαζε αυτόν τον κανόνα. Ειδικοί εκτιμούν ότι πρόκειται για μια ευρύτερη μετατόπιση, από ένα σύστημα όπου ο θάνατος – μέσω βασανιστηρίων, παραμέλησης ή βίας – ήταν ένα εξωδικαστικό παράγωγο της κατοχής, σε ένα σύστημα όπου ο θάνατος γίνεται νόμιμη ποινή.

«Όταν η κατοχή ποινικοποιεί την πράξη της αντίστασης, δεν διώκει μόνο τον κρατούμενο, αλλά διώκει την ίδια την ιδέα της ελευθερίας», δήλωσε ο Μπρετζιέχ. Για τους Παλαιστίνιους, το νομοσχέδιο αποτελεί ένα ορόσημο στον τρόπο αντιμετώπισης των κατεχόμενων λαών και στη βιωσιμότητα των υφιστάμενων κανόνων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. «Ο νόμος σημαίνει την κατάρρευση του διεθνούς συστήματος», είπε ο αλ-Νατζάρ. «Η κατοχή δεν έχει κανένα νόμιμο, ηθικό ή πολιτικό δικαίωμα να επιβάλλει θανατικές ποινές σε έναν κατεχόμενο λαό».