Στη σκληρή πραγματικότητα της Γάζας, μετά τον Οκτώβριο του 2023, μια ομάδα νέων καλλιτεχνών του “Free Gaza Circus” αγωνίζεται να φέρει ένα χαμόγελο στα πρόσωπα των παιδιών. Με τις παραστάσεις τους να δίνονται πάνω στα χαλάσματα των κατεστραμμένων σπιτιών και στις αυλές σχολείων που έχουν μετατραπεί σε προσωρινά καταλύματα, οι καλλιτέχνες του τσίρκου προσφέρουν στιγμές χαράς σε παιδιά που βιώνουν συνθήκες πέρα από κάθε φαντασία.
Κάθε καλλιτέχνης δίνει τον καλύτερό του εαυτό, βλέποντας τις παραστάσεις του ως μια μορφή αντίστασης ενάντια στον θάνατο και την καταστροφή. Χορεύουν, τραγουδούν και ενθαρρύνουν τα παιδιά να τους μιμηθούν, να ζήσουν μαζί τους τη στιγμή. Όμως, όταν η παράσταση τελειώνει και επιστρέφουν στα κοιτώνα τους, πάλι γίνονται απλοί κάτοικοι της Γάζας, φορτωμένοι με προσωπικούς φόβους και ανησυχίες, αντικατοπτρίζοντας την τραγική πραγματικότητα της περιοχής.
Στον κοινόχρηστο χώρο, οι νεαροί καλλιτέχνες του τσίρκου γίνονται ξανά απλοί νέοι, που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους. Ο ένας νοσταλγεί τον γιο του, ελπίζοντας για μια καλή σύνδεση στο διαδίκτυο για να δει τον μικρό του σε βιντεοκλήση. Ο άλλος είχε επιστρέψει στη Γάζα για να αρραβωνιαστεί την αγαπημένη του, μόνο για να τον βρει ο πόλεμος και να του στερήσει ακόμα και την επικοινωνία μαζί της. Ο καθένας τους έχει τη δική του ιστορία, αλλά όλες συγκλίνουν στην ίδια θλίψη: την αδικαιολόγητη απώλεια, τη συνεχή αγωνία και τον φόβο για ένα αβέβαιο μέλλον.
Το ντοκιμαντέρ “ضايل عنا عرض” (One More Show) παρουσιάζει τα απλά όνειρα αυτών των καλλιτεχνών και πολλών άλλων κατοίκων της Γάζας. Κάποιοι ονειρεύονται μόνο να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί για να μπορέσουν να κοιμηθούν χωρίς τον φόβο ότι θα εκραγεί το σπίτι τους. Άλλοι, με μια δόση απελπισίας, εύχονται απλώς να μην διαμελιστεί το σώμα τους μετά τον θάνατο, για να μην επιβαρυνθούν οι άλλοι με την εύρεση των κομματιών τους.
Ενώ οι καλλιτέχνες περνούν τις ημέρες τους προετοιμάζοντας ή παρουσιάζοντας τις παραστάσεις τους, οι νύχτες τους είναι γεμάτες με μελαγχολία. Είτε όταν οι βομβαρδισμοί τους αναγκάζουν να τρέξουν για να σωθούν ή να προσφέρουν βοήθεια, είτε όταν κάθονται προσπαθώντας να ανακαλέσουν στιγμές από το παρελθόν, να εκφράσουν επιθυμίες για το μέλλον ή να νοσταλγήσουν αγαπημένα πρόσωπα, ζωντανούς ή νεκρούς. Μέσα σε όλα αυτά, αναλύουν την κατάσταση στη Γάζα. Όπως συνέβη και σε πολλούς άλλους, η τραγωδία μετέτρεψε τον απλό πολίτη σε έναν δεινό πολιτικό αναλυτή, παρακολουθώντας τα γεγονότα και προσπαθώντας να βρει λογική σε όλο αυτό το χάος.
Η ταινία, που έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο 43ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Καΐρου, είναι μια συν-παραγωγή Αιγύπτου και Παλαιστίνης, σε σκηνοθεσία της Μι Σαάντ και με τον φακό του Παλαιστίνιου κινηματογραφιστή Αχμάντ Ντνέφ. Εστιάζει στη δύναμη του “Free Gaza Circus” και των νέων του, όπως ο Γιουσέφ Χόντερ, ο Μοχάμεντ Άιμαν, ο Μοχάμεντ Ουμπέιντ (Τζαστ), ο Αχμάντ Ζιάρα (Μπατούτ) και ο Ισμαήλ Φαρχάτ, καθώς και άλλους καλλιτέχνες από τη Γάζα.
Η ταινία φέρει ένα βαρύ φορτίο, καθώς παρουσιάζει τη δεινή θέση ανθρώπων που οι ζωές τους προβάλλονται καθημερινά στις οθόνες των κινητών και των τηλεοράσεων. Αυτό καθιστά την κριτική μιας τέτοιας δουλειάς δύσκολη, καθώς είναι δύσκολο να σχολιάσεις καλλιτεχνικές πτυχές μιας ταινίας που καταγράφει τη ζωή ανθρώπων που ζουν κάτω από αποκλεισμό, βομβαρδισμούς και τον συνεχή κίνδυνο του θανάτου.
Παρόλα αυτά, παραμένει ένα κινηματογραφικό έργο, παρουσιασμένο σε φεστιβάλ και σε επίσημο διαγωνισμό, κάτι που την καθιστά αντικείμενο κριτικής και αξιολόγησης. Το “ضايل عنا عرض” είναι μία από αυτές τις ταινίες που εγείρουν ερωτήματα, λόγω κάποιων καλλιτεχνικών αδυναμιών που μειώνουν την επίδραση της ανθρώπινης ιστορίας που αφηγείται.
Η αφήγηση της ταινίας ακολουθεί δύο κύριες πορείες: η πρώτη περιλαμβάνει σκηνές από τις παραστάσεις του “Free Gaza Circus”, και η δεύτερη τις συναντήσεις των καλλιτεχνών με την κάμερα, όπου μοιράζονται ιστορίες για τη ζωή τους, το παρελθόν τους, τα όνειρα για το μέλλον τους και το μέλλον των οικογενειών τους. Αυτές οι ατομικές ιστορίες συχνά συγκλίνουν στην κοινή αγωνία του πληθυσμού της Γάζας.
Ωστόσο, και οι δύο αυτές πορείες έχουν ένα σημαντικό καλλιτεχνικό μειονέκτημα. Οι σκηνές του τσίρκου είναι πράγματι ζεστές και υπαινικτικές για την αντίθεση στα συναισθήματα των καλλιτεχνών, που σκορπούν χαρά στα παιδιά ενώ οι καρδιές τους είναι βαριές από έγνοιες. Ταυτόχρονα, όμως, είναι επαναλαμβανόμενες με τον ίδιο τρόπο πολλές φορές, χωρίς πραγματική αλλαγή στον τρόπο λήψης ή ακόμα και στον σχεδιασμό των παραστάσεων κατά τη διάρκεια της ταινίας, γεγονός που δεν προσφέρει κάτι νέο, αλλά προκαλεί πλήξη και αυξάνει αδικαιολόγητα τη διάρκεια της ταινίας. Όσο για τις συζητήσεις μπροστά στην κάμερα, αποτελούν ένα πολύ κλασικό στυλ στα ντοκιμαντέρ, που τείνει να ωθεί τους κινηματογραφικούς χαρακτήρες σε προκαθορισμένες ομιλίες, απομακρύνοντας τον διάλογο από την αυθορμησία σε μεγάλο βαθμό.
Επίσης, η αφηγηματική δομή δεν αξιοποιεί επαρκώς την εγγενή δραματική ένταση στη ζωή των χαρακτήρων. Υπάρχουν στιγμές που θα μπορούσαν να έχουν εμβαθυνθεί οπτικά ή αφηγηματικά για να αποκαλύψουν περισσότερα στρώματα της εμπειρίας, αντί να αρκεστούν στην εξωτερική παρουσίασή της.
Ορισμένα αποσπάσματα περνούν γρήγορα, παρά το ανθρώπινο βάρος τους, ενώ άλλα αποσπάσματα λαμβάνουν μεγαλύτερο χώρο από ό,τι τους αναλογεί σε σύγκριση με το δραματικό τους βάρος, δημιουργώντας μια κατάσταση ανισορροπίας στον γενικό ρυθμό της ταινίας. Αυτή η ανισότητα κάνει τον θεατή να αναρωτιέται μερικές φορές για την επιλογή των λήψεων και τη σειρά τους, ειδικά αφού το πρωτογενές υλικό φαίνεται βαθύτερο και ικανότερο να παράγει ψυχολογικό αντίκτυπο, αν είχε επενδυθεί με πιο προσεκτική χρήση και πιο εστιασμένη κινηματογραφική δομή.
