Η οικονομία του Ιράν παραμένει σε κατάσταση επιβίωσης, παρά τις τεράστιες πιέσεις από τον συνεχιζόμενο πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες που διαρκεί εδώ και πέντε μήνες. Ενώ εκατομμύρια πολίτες αγωνίζονται καθημερινά για την κάλυψη βασικών αναγκών, η χώρα, με πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων, έχει αναπτύξει μια ανθεκτική, αν και εξαντλημένη, εσωτερική δομή.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η οικονομική αντοχή του Ιράν οφείλεται στην πολυετή προσπάθεια για αυτάρκεια απέναντι στα διεθνή εμπάργκο. Η στροφή στη γεωργία, τη μεταποίηση και τις υπηρεσίες έχει μειώσει την απόλυτη εξάρτηση από το πετρέλαιο, ενώ τα δίκτυα διακίνησης πόρων και η μεγάλη άτυπη αγορά εργασίας διατηρούν τη ροή αγαθών στα ράφια. Ωστόσο, το τίμημα για τον πληθυσμό είναι βαρύ. Ο πληθωρισμός έχει εκτιναχθεί στο 90%, με τις τιμές σε βασικά είδη διατροφής, όπως το κρέας, τα αυγά και το μαγειρικό λάδι, να έχουν τριπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο.
Ο Hadi Kahalzadeh, οικονομολόγος ευημερίας στο Quincy Institute, εξηγεί πως το κράτος απορροφά τους κραδασμούς μέσω της υποτίμησης του νομίσματος και του πληθωρισμού, διατηρώντας το σύστημα σε λειτουργία αλλά επιβαρύνοντας άμεσα τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση προσπαθεί να μετριάσει τις επιπτώσεις με επιδοτήσεις, όμως η κατάσταση παραμένει οριακή. Οι υποδομές έχουν υποστεί πλήγματα από τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ, με 12 γέφυρες και δύο σήραγγες να έχουν καταστραφεί, ενώ η παραγωγή ενέργειας αντιμετωπίζει συνεχείς διακοπές.
Παράλληλα, η εσωτερική διαφθορά αποτελεί κρίσιμη απειλή. Ο Zabihollah Khodaeian, επικεφαλής του Οργανισμού Γενικής Επιθεώρησης του Ιράν, αποκάλυψε ότι «έμπιστοι» αξιωματούχοι που διαχειρίζονταν έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου υπό το καθεστώς κυρώσεων προχώρησαν σε υπεξαιρέσεις. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε σε ποσά ύψους 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων, από τα οποία 1,6 δισεκατομμύρια έχουν καταχραστεί, ενώ περισσότεροι από 20.000 εξαγωγείς οφείλουν στο κράτος 94 δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα που δεν έχουν επαναπατριστεί.
Καθώς η μεσαία τάξη συρρικνώνεται και το 70% του πληθυσμού πλέον κατατάσσεται στους φτωχούς ή τους ευάλωτους, οι προοπτικές παραμένουν δυσοίωνες. Ο καθηγητής Mohammad Reza Farzanegan από το Philipps-Universitat Marburg τονίζει ότι, χωρίς τη μείωση του γεωπολιτικού κινδύνου μέσω της διπλωματίας, η ιρανική οικονομία μπορεί να συνεχίσει να επιβιώνει, αλλά θα παραμένει «χρόνια άρρωστη» χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής ανάκαμψης.
