Η διαμάχη για τα στενά του Ορμούζ, τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, βρίσκεται στο επίκεντρο της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Παρά το μνημόνιο συνεννόησης (MoU) που υπεγράφη στις 17 Ιουνίου με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών, η αδυναμία των δύο πλευρών να συμφωνήσουν στο ποιος κατέχει τη δικαιοδοσία ελέγχου της διέλευσης των πλοίων έχει οδηγήσει σε επικίνδυνη κλιμάκωση.
Η κατάσταση εκτροχιάστηκε τη Δευτέρα, όταν καταγράφηκαν τουλάχιστον τρεις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία που έπλεαν εκτός των διαδρομών που έχει ορίσει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Οι ΗΠΑ απάντησαν με αεροπορικές επιδρομές κατά στόχων στο νότιο Ιράν, προκαλώντας την άμεση ανταπάντηση της Τεχεράνης με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά αμερικανικών βάσεων. Την Τετάρτη, ο Donald Trump κήρυξε επίσημα το μνημόνιο συνεννόησης «λήξαν», πυροδοτώντας νέο γύρο βίας.
Αναλυτές, όπως η Negar Mortazavi του Center for International Policy, επισημαίνουν ότι το Ιράν θεωρεί τον έλεγχο των στενών ως στρατηγικό πλεονέκτημα και ισχυρό μοχλό αποτροπής. Από την άλλη πλευρά, η κεντρική διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επιμένει ότι τα στενά πρέπει να παραμείνουν ένας διεθνής διάδρομος ελεύθερης ναυσιπλοΐας, υποστηρίζοντας ότι από τις αρχές Μαΐου έχουν διευκολύνει τη διέλευση πάνω από 800 εμπορικών σκαφών και 380 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου.
Το πρόβλημα εντείνεται από την ασάφεια του κειμένου της συμφωνίας. Ενώ το Ιράν έχει αναλάβει την αποναρκοθέτηση και την ασφάλεια των στενών, δεν υπάρχει σαφής πρόβλεψη για το καθεστώς διοίκησης μετά τις πρώτες 60 ημέρες. Ο Mojtaba Khamenei, διάδοχος και ανώτατος ηγέτης, υπογράμμισε ότι ο μοχλός πίεσης που προσφέρει το κλείσιμο των στενών πρέπει να διατηρηθεί. Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν και την ιρανική οικονομία να δοκιμάζεται από τον πληθωρισμό, η παγκόσμια αγορά παρακολουθεί με αγωνία, καθώς η κλιμάκωση της έντασης απειλεί να μετατρέψει την εκεχειρία σε έναν νέο «ατέρμονα πόλεμο» στη Μέση Ανατολή.
