Όταν ακούμε για το «Μεγάλο Παιχνίδι», το μυαλό μας πάει αμέσως στον ανταγωνισμό του 19ου αιώνα μεταξύ Βρετανίας και Ρωσίας για τον έλεγχο της Κεντρικής Ασίας. Ήταν μια εποχή γεμάτη κατασκόπους, απόμακρα οχυρά και αυτοκρατορικές ίντριγκες – μια εικόνα που έγινε θρυλική μέσα από τα βιβλία του Peter Hopkirk.
Όμως, ενάμιση αιώνα μετά, μια νέα παρτίδα σκάκι εξελίσσεται στην ίδια περιοχή. Στον Βορρά βρίσκεται η Ρωσία, ο παραδοσιακός σύμμαχος ασφαλείας, και στα Ανατολικά η Κίνα, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος και επενδυτής. Παράλληλα, η Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ επιδιώκουν ενεργά την παρουσία τους εκεί. Η μεγάλη διαφορά σήμερα είναι πως το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν δεν είναι πια «λάφυρα» που περιμένουν να κερδηθούν. Έχουν μετατραπεί σε παίκτες με αυτοπεποίθηση.
Ο πρώην Αυστραλός πρέσβης στην Κίνα, Dr Geoff Raby, επισημαίνει στο βιβλίο του *Great Game On: The Contest for Central Asia and Global Supremacy* ότι ο παλιός διαχωρισμός, όπου η Ρωσία παρείχε ασφάλεια και η Κίνα οικονομική στήριξη, έχει τελειώσει. Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποδυνάμωσε τη Μόσχα, ενώ η επιρροή του Πεκίνου γιγαντώνεται. Το εμπόριο μεταξύ Κίνας και των πέντε κρατών της Κεντρικής Ασίας εκτοξεύτηκε, ξεπερνώντας τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια για πρώτη φορά το 2025.
Οι χώρες αυτές δεν επιλέγουν στρατόπεδα. Ακολουθούν μια στρατηγική «πολυδιανυσματικής» εξωτερικής πολιτικής, ενισχύοντας τους δεσμούς τους με το Πεκίνο, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργούν σχέσεις με τη Δύση, την Τουρκία και τη Ρωσία. Στοχεύουν στο να ωφεληθούν από όλους, χωρίς να εξαρτώνται από κανέναν. Όπως φάνηκε και στη σύνοδο της Αστάνα πέρυσι, με τον Xi Jinping και τους ηγέτες των πέντε δημοκρατιών, η περιοχή ανακαλύπτει ξανά την ταυτότητά της.
Αν το 19ο αιώνα το παιχνίδι παιζόταν «πάνω» από την Κεντρική Ασία, σήμερα παίζεται «με» αυτήν. Από τη Σαμαρκάνδη μέχρι τη Μπουχάρα, οι ζωντανοί πολιτισμοί της περιοχής αποδεικνύουν ότι το μέλλον τους θα καθοριστεί πρωτίστως από την ίδια την ιστορία και τον λαό τους, και όχι μόνο από τις ορέξεις των μεγάλων δυνάμεων.
