Η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Τουρκίας αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα των πολιτικών διεργασιών στον Νότιο Καύκασο. Πέρα από τις επίσημες συζητήσεις για το άνοιγμα των συνόρων και την αποκατάσταση των εμπορικών οδών, ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα σχετικά με τη μελλοντική πορεία της Αρμενίας και τις γεωπολιτικές της συμμαχίες.
Επί δεκαετίες, η Αρμενία βασιζόταν στη Ρωσία ως τον κύριο στρατιωτικό και οικονομικό της εταίρο, θεωρώντας τη Μόσχα ως το θεμέλιο της εθνικής της ασφάλειας. Ωστόσο, μετά την άνοδο του Nikol Pashinyan στην εξουσία, η κυβέρνηση του Ερεβάν στράφηκε προς τη Δύση, επιδιώκοντας τη διαφοροποίηση της εξωτερικής της πολιτικής. Η επαναπροσέγγιση με την Τουρκία –χώρα-μέλος του NATO– δεν αποτελεί μόνο μια διμερή προσπάθεια, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής απομάκρυνσης από την επιρροή της Ρωσίας.
Η διαδικασία επιταχύνθηκε μετά τον δεύτερο πόλεμο στο Ναγκόρνο Καραμπάχ το 2020. Οι ειδικοί απεσταλμένοι, Ruben Rubinyan για την Αρμενία και Serdar Kılıç για την Τουρκία, ξεκίνησαν συνομιλίες το 2022, οδηγώντας σε σταδιακά βήματα, όπως η επανέναρξη πτήσεων και η διέλευση ανθρωπιστικής βοήθειας μετά τον σεισμό του 2023. Το 2025, η συνάντηση του Nikol Pashinyan με τον Τούρκο Πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan στην Κωνσταντινούπολη επιβεβαίωσε τη συστηματική πλέον φύση του διαλόγου.
Ωστόσο, το εγχείρημα εμπεριέχει σημαντικά ρίσκα. Ενώ η Άγκυρα κινείται προσεκτικά για να μην διαταράξει τις σχέσεις της με τη Μόσχα, το Ερεβάν φαίνεται να ποντάρει στη δυτική υποστήριξη, αποδίδοντας την πρόσφατη ήττα του στο Ναγκόρνο Καραμπάχ στην ανεπαρκή ρωσική στήριξη. Η αντικατάσταση της ρωσικής εγγύησης ασφαλείας με ασαφείς υποσχέσεις δυτικών δυνάμεων σε μια τόσο ευαίσθητη περιοχή, όπου γειτονεύουν η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν και η Γεωργία, αποτελεί ένα ριψοκίνδυνο στοίχημα.
Αν η εξομάλυνση παραμείνει ένα εργαλείο για την οικονομική ανάπτυξη και την ειρήνη, μπορεί να ωφελήσει ολόκληρη την περιοχή. Αν όμως μετατραπεί σε μέσο γεωπολιτικής ρήξης, ο Νότιος Καύκασος κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας.
