Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Brexit δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα οικονομικό ζήτημα για τη Βρετανία. Καθώς η χώρα προετοιμάζεται για τον έβδομο πρωθυπουργό της μέσα σε μια δεκαετία –μετά την παραίτηση του Keir Starmer–, η πολιτική αστάθεια και ο κοινωνικός διχασμός αναδεικνύονται στην πιο οδυνηρή κληρονομιά της απόφασης του 2016.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της YouGov, μόλις το 30% των Βρετανών θεωρεί σήμερα σωστή την απόφαση για έξοδο από το μπλοκ, ποσοστό που έφτανε το 64% την ημέρα του δημοψηφίσματος στις 23 Ιουνίου 2016. Αντιθέτως, η πλειοψηφία του 57% δηλώνει πλέον πως η αποχώρηση ήταν λάθος, ενώ έξι στους δέκα χαρακτηρίζουν το Brexit ως μια πλήρη αποτυχία. Η Τράπεζα της Αγγλίας επιβεβαιώνει την οικονομική καθίζηση, με την οικονομία της χώρας να έχει συρρικνωθεί κατά 6% λόγω των επιπτώσεων της αποχώρησης.

Ωστόσο, το πραγματικό κόστος αποδεικνύεται κοινωνικό. Η ρητορική μίσους, ο ρατσισμός και η στοχοποίηση των μεταναστών έχουν μετακινηθεί από το περιθώριο στο κέντρο του δημόσιου διαλόγου. Πολιτικοί ηγέτες, κυνηγώντας τους ψηφοφόρους που αποκάλυψε το Brexit, υιοθέτησαν σκληρές πολιτικές, όπως οι απειλές για αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η δαιμονοποίηση των αιτούντων άσυλο.

Η τοξικότητα αυτή μεταφράστηκε σε βία στους δρόμους, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τις ταραχές στο Μπέλφαστ, όπου οπλισμένα πλήθη αναζητούσαν κατοικίες μεταναστών με βάση λίστες που είχαν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο. Παράλληλα, η χρήση τεχνολογικών μέσων και η διάδοση παραπληροφόρησης από «στρατιές» bots, έχουν δημιουργήσει έναν μηχανισμό που πολώνει την κοινωνία, καθιστώντας τους Μουσουλμάνους και τις μειονότητες μόνιμους στόχους.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, αν η Βρετανία δεν αναστρέψει αυτή την πορεία, θα χρειαστεί πολύ περισσότερα από μια απλή οικονομική ανάκαμψη για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών της και να γιατρέψει τις πληγές που άφησε πίσω της μια δεκαετία εθνικιστικής ρητορικής.