Μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη έξαρση του ιού Έμπολα στην ανατολική Αφρική ενδέχεται να εξελιχθεί στη «χειρότερη στην ιστορία», όπως προειδοποίησε ο γενικός διευθυντής των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Αφρικής (Africa CDC), Jean Kaseya. Κατά τη διάρκεια εικονικής συνάντησης ηγετών και διεθνών δωρητών στο Μπουρούντι, ο κ. Kaseya έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για μια κατάσταση που ξεφεύγει από τον έλεγχο.
Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (DRC), το επίκεντρο της κρίσης, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 837 κρούσματα και 196 θάνατοι, ενώ η νόσος έχει περάσει ήδη τα σύνορα προς την Ουγκάντα, όπου έχουν επιβεβαιωθεί 19 περιστατικά και δύο θάνατοι. Το στέλεχος που προκαλεί την τρέχουσα επιδημία είναι ο ιός Bundibugyo, για τον οποίο, σε αντίθεση με το στέλεχος Zaire που ευθύνεται για παλαιότερες εξάρσεις, δεν υπάρχουν επί του παρόντος εγκεκριμένα εμβόλια ή θεραπείες.
Οι ειδικοί εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για τρεις κύριους λόγους:
1. Έλλειψη επιστημονικής θωράκισης: Λόγω της σπανιότητας του στελέχους Bundibugyo, η έρευνα και η ανάπτυξη φαρμάκων δεν αποτέλεσαν προτεραιότητα για τις φαρμακευτικές εταιρείες, με αποτέλεσμα οι υγειονομικοί υπάλληλοι να περιορίζονται στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
2. Ένοπλες συγκρούσεις και ανασφάλεια: Στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η δράση ένοπλων ομάδων, όπως η M23, καθιστά σχεδόν αδύνατη την ιχνηλάτηση των επαφών και την παροχή φροντίδας σε απομακρυσμένες ή προσφυγικές περιοχές. Ο κ. Kaseya αποκάλυψε ότι οι αρχές έχουν χάσει τα ίχνη περισσότερων από 26.000 ανθρώπων που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στον ιό.
3. Διεθνής αδιαφορία: Το κλίμα διεθνούς συνεργασίας έχει κλονιστεί σημαντικά. Από τα 518 εκατομμύρια δολάρια που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κρίσης, έχει συγκεντρωθεί μόλις το ένα πέμπτο. Η μείωση της εξωτερικής βοήθειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη θητεία του Donald Trump, το κλείσιμο της USAID, καθώς και η υποχώρηση των ευρωπαϊκών δωρεών, έχουν αφήσει το πεδίο ελεύθερο για την περαιτέρω εξάπλωση του ιού.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το στίγμα και την παραπληροφόρηση στις τοπικές κοινότητες, όπου πολλοί πιστεύουν ότι ο ιός είναι κατασκεύασμα για την απόσπαση χρημάτων, οδηγώντας σε επιθέσεις κατά υγειονομικών και υποδομών. Όπως τόνισε η Trish Newport από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (MSF), η διεθνής κοινότητα πρέπει να αφουγκραστεί τις πραγματικές ανάγκες των πληθυσμών, διασφαλίζοντας παράλληλα την πρόσβαση σε βασική υγειονομική φροντίδα και νερό, για να κερδηθεί ξανά η εμπιστοσύνη τους.
