Στην καρδιά της πόλης της Γάζας, δίπλα σε μια χωματερή, ένα ιδιότυπο υπαίθριο παζάρι έχει στηθεί κατά μήκος ενός σκονισμένου δρόμου. Εκεί, πωλητές εκθέτουν μεγάλες πλαστικές σακούλες με αποξηραμένα φύλλα μολόχιας –ενός φυτού που παραδοσιακά χρησιμοποιείται στη μαγειρική για σούπες–, τα οποία πλέον πωλούνται ως το μοναδικό υποκατάστατο του καπνού.

Ο 27χρονος Alaa Jundiya, άνεργος ξυλουργός και πατέρας δύο παιδιών, είναι ένας από τους πολλούς που κατέφυγαν σε αυτή την επιλογή. Η διαδικασία είναι πρωτόγονη: μια χούφτα αποξηραμένα φύλλα θρυμματίζεται και εμποτίζεται με μια σταγόνα υγρής νικοτίνης, δημιουργώντας ένα μείγμα που τυλίγεται σε λεπτό χαρτί. «Ένα πακέτο καπνού κοστίζει πλέον 100 shekels (34 δολάρια), είναι τρέλα», εξηγεί ο ίδιος, καθώς καπνίζει το αυτοσχέδιο τσιγάρο που αναδύει μια χαρακτηριστική, παράξενη μυρωδιά.

Η δραματική αύξηση των τιμών, που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει έως και τα 600 shekels (205 δολάρια) ανά πακέτο, οφείλεται στον συνεχιζόμενο πόλεμο και στους αυστηρούς περιορισμούς που επιβάλλει το Ισραήλ στις εισαγωγές αγαθών στη Γάζα. Καθώς ο κανονικός καπνός έχει εξαφανιστεί από την αγορά, οι κάτοικοι αναγκάζονται να καταναλώνουν οτιδήποτε μπορούν να βρουν.

Ωστόσο, οι ιατρικές προειδοποιήσεις είναι εφιαλτικές. Ο Dr Ahmed Saeed al-Jadba, ειδικός ωτορινολαρυγγολόγος, τονίζει ότι η καύση της μολόχιας σε συνδυασμό με βιομηχανικά κατάλοιπα, εντομοκτόνα ή έλαια μπαταριών που περιέχονται συχνά στα παράνομα μείγματα, είναι εξαιρετικά τοξική. «Απελευθερώνουν μονοξείδιο του άνθρακα και πίσσα, προκαλώντας αναπνευστικά προβλήματα, σοβαρό βήχα και αλλοιώσεις στις φωνητικές χορδές, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο καρκίνου», εξηγεί.

Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται μόνο στην καύση, αλλά και στον χειρισμό της ίδιας της νικοτίνης. Ο Alaa περιγράφει μια τρομακτική εμπειρία όπου η υγρή νικοτίνη που μετέφερε σε σύριγγα διέρρευσε στο δέρμα του, προκαλώντας του σοβαρά εγκαύματα και λιποθυμικό επεισόδιο διάρκειας τεσσάρων ωρών.

Ο πωλητής Abdul Karim Heles, 36 ετών, παραδέχεται ότι οι πελάτες του γνωρίζουν τους κινδύνους, αλλά η απόγνωση και ο εθισμός δεν τους αφήνουν περιθώρια. «Η μολόχια “συγκρατεί” καλύτερα τη νικοτίνη από άλλα βότανα, γι’ αυτό και εξαπλώθηκε τόσο πολύ», εξηγεί. Με πάνω από 72.000 νεκρούς στη Γάζα και τις συνθήκες διαβίωσης να παραμένουν άθλιες, για πολλούς το αυτοσχέδιο τσιγάρο αποτελεί το μόνο μέσο για να διαχειριστούν το διαρκές ψυχολογικό στρες, έστω κι αν το τίμημα είναι η ίδια τους η υγεία.