Η απόφαση του Ιράν να υλοποιήσει την πολυετή απειλή για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει μια νέα πραγματικότητα, οδηγώντας τις ΗΠΑ σε ναυτικό αποκλεισμό. Παρά τις αμφιβολίες για τη νομιμότητα και την αποτελεσματικότητα αυτής της κίνησης, ο άμεσος παγκόσμιος αντίκτυπος, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και οι κλυδωνισμοί στις αγορές φαίνεται πως εξέπληξαν ακόμη και την ίδια την Τεχεράνη.
Η στρατηγική αυτή, που κάποτε αντιμετωπιζόταν ως ρητορική έξαρση, αναδεικνύεται πλέον σε «όπλο μαζικής αναστάτωσης», ίσως πιο ισχυρό από το πυρηνικό οπλοστάσιο που το Ιράν φερόταν να επιδιώκει. Μετά την επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας τον Ιούνιο του 2025 και τις διαδοχικές πλήξεις στην ηγεσία της, μια εσωτερική συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη: μπορεί ο έλεγχος των Στενών να αντικαταστήσει το πυρηνικό καθεστώς ως το κύριο μέσο αποτροπής;
Ο νέος ανώτατος ηγέτης, Mojtaba Khamenei, δεν έχει αναφερθεί δημοσίως στο πυρηνικό πρόγραμμα, δίνοντας έμφαση στο δικαίωμα της χώρας να διοικεί τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, αναλυτές και πολιτικοί κύκλοι, όπως οι υποστηρικτές του Mohammad Bagher Ghalibaf, προτείνουν τη διακοπή του εμπλουτισμού με αντάλλαγμα επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα. Όπως επισημαίνει ο Jalil Mohebbi, σύμβουλος του Ghalibaf, ο έλεγχος των Στενών υπερέχει των πυρηνικών εγκαταστάσεων, καθώς δεν μπορεί να βομβαρδιστεί ή να αχρηστευτεί.
Αν αυτή η στροφή προς μια «θαλάσσια δόγμα» παγιωθεί, οι επιπτώσεις για το Ιράν και τη Μέση Ανατολή θα είναι καθοριστικές. Εσωτερικά, ενδέχεται να αποδυναμώσει τη δικαιολογία των σκληροπυρηνικών για την καταστολή των αντιφρονούντων στο όνομα της εθνικής ασφάλειας, επιτρέποντας περισσότερο χώρο στην κοινωνία των πολιτών. Περιφερειακά, η μετατόπιση της στρατηγικής προσοχής στον Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει σε λιγότερο ιδεολογικές σχέσεις με τους Άραβες γείτονες και να κατευνάσει το υπαρξιακό άγχος του Ισραήλ, καθώς ο έλεγχος των Στενών θεωρείται μια πιο έμμεση και περιορίσιμη απειλή.
Καθώς τα ευρωπαϊκά κράτη εξετάζουν τη δημιουργία συνασπισμού για την ασφάλεια των Στενών, οφείλουν να δουν πέρα από την άμεση ανάγκη διασφάλισης της ναυσιπλοΐας. Η ενσωμάτωση της θαλάσσιας ασφάλειας στη διπλωματία και την άρση των κυρώσεων ίσως αποτελεί το κλειδί για να τερματιστεί η εξάρτηση από ένα πυρηνικό πρόγραμμα που αποδείχθηκε τοξικό τόσο για το ίδιο το Ιράν όσο και για τη διεθνή σταθερότητα.
